कर्नाटकच्या सरकारी शाळांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे (AI) शिक्षणः AI अतिथी शिक्षकांची नेमणूक

कर्नाटकच्या सरकारी शाळांमध्ये कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे (AI) शिक्षण: 2026-27 नवीन शैक्षणिक धोरणांतर्गत एक ऐतिहासिक पाऊल

कर्नाटक राज्याच्या शालेय शिक्षण विभागाने विद्यार्थ्यांच्या उज्वल भविष्यासाठी एक अतिशय नाविन्यपूर्ण पाऊल उचलले आहे. राज्य सरकारच्या निर्देशानुसार आणि 2026-27 च्या PAB मान्यतेनुसार, आता कर्नाटक राज्यातील सरकारी माध्यमिक शाळांमध्ये NSQF अंतर्गत ‘Artificial Intelligence (AI in Skill Education)’ हा विषय शिकवला जाणार आहे.

विद्यार्थ्यांमध्ये 21 व्या शतकातील आवश्यक कौशल्ये, समस्या सोडवण्याची क्षमता (Problem-solving), सर्जनशीलता, तांत्रिक ज्ञान आणि रोजगारक्षमता वाढवणे हा या उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आहे.

🏫 कोणत्या शाळांमध्ये होणार AI ची सुरुवात?

2026-27 या शैक्षणिक वर्षात हा विषय एकूण 1642 शाळांमध्ये लागू केला जाईल. या शाळांची विभागणी खालीलप्रमाणे आहे:

• 1180 नव्याने मंजूर झालेल्या सरकारी माध्यमिक शाळा.
• 381 NSQF शाळा (2024-25 आणि 2025-26 या कालावधीत मंजूर झालेल्या).
• 81 सध्या चालू असलेल्या सिंगल सेक्टर (Single Sector) शाळा.

या सर्व शाळांमध्ये शिकवण्यासाठी स्वतंत्र ‘कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) अतिथी शिक्षकांची’ नेमणूक केली जाणार आहे.

👨‍🏫 AI अतिथी शिक्षक (Guest Teacher) भरती आणि मानधन

या नव्या विषयाच्या अध्यापनासाठी प्रत्येक पात्र शाळेत एका AI अतिथी शिक्षकाची नेमणूक केली जाईल.

• मानधन: निवड झालेल्या शिक्षकांना दरमहा 20,000 रुपये इतके मानधन दिले जाईल.
• प्रक्रिया: ही भरती पूर्णपणे पारदर्शक पद्धतीने शाळा स्तरावरच राबविली जाईल.

📋 शाळा स्तरावरील निवड समितीची रचना

अतिथी शिक्षकांची निवड करण्यासाठी शाळेच्या SDMC अध्यक्षांच्या नेतृत्वाखाली एका विशेष समितीची स्थापना केली जाईल. या समितीची रचना खालीलप्रमाणे असेल:

समितीची मुख्य कर्तव्ये:

• शाळेसाठी योग्य AI अतिथी शिक्षकाची निवड करणे.
• उमेदवारांची शैक्षणिक पात्रता, अनुभव आणि मूळ कागदपत्रांची पडताळणी करणे.
• कागदपत्रांची खात्री झाल्यानंतर निवड निश्चित करून ती क्षेत्र शिक्षणाधिकारी (BEO) यांच्याकडे मंजुरीसाठी पाठवणे.
• शिक्षकांची उपस्थिती, अध्यापनाचा दर्जा आणि कार्यक्रमाच्या अंमलबजावणीवर लक्ष ठेवणे.

🎓 शैक्षणिक पात्रता आणि आवश्यक कौशल्ये (Eligibility Criteria)

AI अतिथी शिक्षक पदासाठी अर्ज करू इच्छिणाऱ्या उमेदवारांकडे खालीलपैकी एक शैक्षणिक पात्रता असणे आवश्यक आहे:

• संगणकशास्त्र (Computer Science) किंवा माहिती तंत्रज्ञान (IT) मधील डिप्लोमा.
• किंवा संगणक अनुप्रयोगात पदवी (BCA), बी.एस्सी. कॉम्प्युटर सायन्स, किंवा बी.एस्सी. आयटी.
• किंवा PGDCA (Post Graduate Diploma in Computer Applications) सह पदवीधर.
• किंवा DOEACC ‘A’ लेव्हल प्रमाणपत्र.

इतर आवश्यक अटी:

• उमेदवाराला संबंधित क्षेत्रातील किमान 1 वर्षाचा कामाचा अनुभव असावा.
• उमेदवाराला इंग्रजी आणि स्थानिक भाषेत प्रभावीपणे संवाद साधता येणे अनिवार्य आहे.
• उच्च शिक्षण घेतलेले उमेदवार देखील या पदासाठी पात्र मानले जातील.

📌 NEP-2020 नुसार शाळांसाठी महत्त्वाच्या मार्गदर्शक सूचना

🗓️ महत्त्वाच्या तारखा (Important Dates)

• भरतीची अंतिम तारीख: ही संपूर्ण भरती प्रक्रिया कोणत्याही विलंबाशिवाय 28 जुलै 2026 च्या आत पूर्ण करणे सक्तीचे आहे.
• प्रशिक्षण (Training): निवड झालेल्या सर्व AI अतिथी शिक्षकांसाठी ऑगस्टच्या पहिल्या आठवड्यात विशेष प्रशिक्षणाचे आयोजन केले जाणार आहे.

क्षेत्र शिक्षणाधिकारी (BEO), जिल्हा उपसंचालक आणि DPO/DYPC यांना या संपूर्ण प्रक्रियेवर लक्ष ठेवण्याचे आणि मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार ही भरती वेळेत पूर्ण करण्याचे निर्देश राज्य शासनाने दिले आहेत. तंत्रज्ञान आणि शिक्षणाची ही सांगड निश्चितच विद्यार्थ्यांसाठी रोजगाराच्या नवीन संधी निर्माण करेल!