Karnataka State Teacher Transfer Rule Amendment 2026
कर्नाटक राज्य शिक्षक बदली नियम सुधारणा 2026
गुणांकन पद्धत | बदली मर्यादा | प्राधान्य | Counselling
कर्नाटक शासनाच्या 12 November 2026 रोजीच्या राजपत्रात शिक्षक बदली नियम सुधारणा 2026 चा मसुदा प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. हा अंतिम नियम नाही. या मसुद्यावर हरकती व सूचना मागविण्यात आल्या आहेत. अंतिम राजपत्रात सुधारित नियम प्रसिद्ध झाल्यानंतरच ते लागू होतील.
म्हणून सध्या या तरतुदींना लागू झालेले अंतिम नियम समजू नये.
कर्नाटक राज्यातील शिक्षकांच्या बदली प्रक्रियेसंदर्भात 2026 मध्ये महत्त्वपूर्ण बदल सुचविणारा मसुदा अधिसूचना (Draft Notification) प्रसिद्ध करण्यात आला आहे. या मसुद्यात बदलीसाठी गुणांकन पद्धत, A/B/C Zone मधील सेवेला दिले जाणारे गुण, बदलीच्या प्रकारानुसार टक्केवारीची मर्यादा, विशिष्ट पदांसाठी अतिरिक्त गुण, किमान सेवा, रिक्त पदांची घोषणा, प्राधान्यक्रम आणि Counselling प्रक्रियेबाबत सुधारणा सुचविण्यात आल्या आहेत.
या लेखामध्ये Karnataka State Civil Services (Regulation of Transfer of Teachers) Act, 2020 अंतर्गत असलेल्या 2020 च्या नियमांमध्ये 2026 च्या मसुद्याद्वारे कोणते बदल सुचविण्यात आले आहेत, हे सोप्या मराठी भाषेत समजावून सांगितले आहे.
1. मसुदा अधिसूचनेची अधिकृत माहिती
2. शिक्षक बदलीसाठी नवीन गुणांकन पद्धत – Rule 4
मसुद्यात Rule 4 मध्ये बदलीसाठी Weighted Transfer Points म्हणजेच भारित बदली गुणांची पद्धत सुचविण्यात आली आहे. शिक्षकाने सध्याच्या संवर्गात (Present Cadre) A, B आणि C Zone मध्ये केलेल्या सेवेला वेगवेगळे गुण दिले जाणार आहेत.
झोननुसार गुणांचे स्पष्टीकरण
| झोन | प्रत्येक पूर्ण सेवा वर्षासाठी गुण | गुणांकन |
|---|---|---|
| C Zone | 3 | सेवा वर्षे × 3 |
| B Zone | 2 | सेवा वर्षे × 2 |
| A Zone | 1 | सेवा वर्षे × 1 |
| सध्याची शाळा व सध्याचा संवर्ग | पात्र अतिरिक्त वर्षासाठी 1 | 3 वर्षांपेक्षा अधिक सेवेसाठी लागू |
180 दिवसांची सेवा कशी मोजली जाणार?
| सेवेचा कालावधी | प्रस्तावित गणना |
|---|---|
| 180 दिवस किंवा त्यापेक्षा जास्त | 1 पूर्ण सेवा वर्ष म्हणून गणना |
| 180 दिवसांपेक्षा कमी | 0 सेवा वर्ष म्हणून गणना |
म्हणजेच सेवा कालावधीची गणना करताना 180 दिवसांचा निकष महत्त्वाचा ठरणार आहे. 180 दिवस पूर्ण झाल्यास त्या कालावधीची 1 पूर्ण सेवा वर्ष म्हणून गणना करण्याची तरतूद मसुद्यात आहे.
3. विशिष्ट / Critical Posts साठी अतिरिक्त गुण – Rule 4
Rule 2 मधील नमूद व्याख्येनुसार Critical Posts म्हणून समाविष्ट असलेल्या पदांवरील सेवेसाठी अतिरिक्त गुणांची तरतूद सुचविण्यात आली आहे. हा लाभ सर्व शिक्षकांना आपोआप लागू होतो, असा अर्थ घेऊ नये. संबंधित पद Rule 2 मधील व्याख्येत समाविष्ट असणे आवश्यक आहे.
| झोन | प्रत्येक पूर्ण वर्षासाठी अतिरिक्त गुण |
|---|---|
| A Zone | 2 गुण |
| B Zone | 4 गुण |
| C Zone | 6 गुण |
4. बदलीच्या प्रकारानुसार प्रस्तावित मर्यादा – Rule 5
Rule 5 मध्ये बदलीच्या विविध प्रकारांसाठी टक्केवारीनुसार मर्यादा सुचविण्यात आल्या आहेत.
| अ.क्र. | बदलीचा प्रकार | प्रस्तावित टक्केवारी |
|---|---|---|
| 1 | जिल्ह्यांतर्गत विनंती बदली (Within District) | 7% |
| 2 | झोनल बदली (Zonal Transfer) | 4% |
| 3 | विभागांतर्गत विनंती बदली (Within Division) | 2% |
| 4 | विभागाबाहेरील विनंती बदली (Outside Division) | 2% |
टक्केवारी कशाच्या आधारे मोजली जाणार?
मसुद्यातील Rule 5(2) नुसार संबंधित संवर्गातील (Cadre) भरलेल्या पदांच्या संख्येच्या आधारे बदलीची टक्केवारी मोजण्याची तरतूद आहे. त्यामुळे ही टक्केवारी मंजूर पदांच्या एकूण संख्येवरच मोजली जाईल, असे गृहीत धरू नये.
Critical Posts साठी विशेष तरतूद
Rule 5(4) मध्ये Rules 18(ii), 21(ii) आणि 22(i) अंतर्गत नमूद बाबींसाठी 25% Block-level vacancies संदर्भात स्वतंत्र तरतूद दिसते. या तरतुदीचा प्रत्यक्ष वापर करताना मूळ नियम आणि अंतिम अधिसूचनेतील संपूर्ण मजकूर तपासणे आवश्यक आहे.
5. Critical Posts साठी किमान सेवा – Rule 5
Critical Posts वर काम करणाऱ्या शिक्षकांसाठी किमान सेवा कालावधी 9 वर्षे असण्याची तरतूद Rule 5(5) मध्ये सुचविण्यात आली आहे.
6. रिक्त पदांची घोषणा – Rule 8
Rule 8 मध्ये पदांचे पुनर्नियोजन (Rationalisation) झाल्यानंतर रिक्त पदांची माहिती जाहीर करण्याबाबत बदल सुचविण्यात आले आहेत.
- पदांचे Rationalisation पूर्ण झाल्यानंतर जिल्ह्यातील तालुकानिहाय रिक्त पदांची माहिती जाहीर करण्याची तरतूद आहे.
- संबंधित जिल्ह्यातील रिक्त पदांची माहिती सक्षम अधिकाऱ्यांमार्फत जाहीर करण्याची बाब नमूद आहे.
- Rule 2 मधील संबंधित उपबंधात नमूद केलेल्या पदांसाठी Counselling प्रक्रियेद्वारे पदे भरण्याची तरतूद आहे.
- अनुसूचीतील विशिष्ट पदांसाठी संबंधित कार्यालय प्रमुखांकडून रिक्त पदांची माहिती जाहीर करण्याबाबत तरतूद समाविष्ट आहे.
7. बदलीसाठी प्राधान्य आणि पात्रता – Rule 9 व Rule 10
मसुद्यात Rule 9 आणि Rule 10 मध्ये प्राधान्यक्रम, पात्रता आणि रिक्त पदांच्या उपलब्धतेनुसार बदली प्रक्रियेबाबत बदल सुचविण्यात आले आहेत.
Rule 9 – प्राधान्य यादी
- बदलीसाठी पात्र शिक्षकांची यादी तयार करून प्रसिद्ध करण्याची तरतूद आहे.
- Rule 9(2) मध्ये विशिष्ट पदांवरील शिक्षकांच्या बदलीसाठी प्राधान्याशी संबंधित तरतूद समाविष्ट करण्यात आली आहे.
- संबंधित वर्षात बदलीसाठी अधिसूचित केलेल्या रिक्त पदांसाठी अर्ज करण्याच्या पात्रतेबाबत Rule 10 मधील अटी लागू राहतील.
Rule 10 – Critical Vacancies प्रथम भरण्याची तरतूद
Rule 10 मधील सुधारित उपनियमांनुसार विशिष्ट प्राधान्य गटातील शिक्षकांच्या बाबतीत रिक्त पदे उपलब्ध असण्याच्या स्तरानुसार प्रक्रिया करण्याची तरतूद दिसते.
- प्रथम शैक्षणिक ब्लॉक / तालुका स्तरावरील Critical Vacancies उपलब्ध आहेत का, हे पाहण्याची तरतूद आहे.
- त्या स्तरावर संबंधित रिक्त पदे उपलब्ध नसल्यास पुढील जिल्हा किंवा विभाग स्तरावरील रिक्त पदांबाबतची प्रक्रिया लागू होऊ शकते.
- या प्रक्रियेत Rule 10 मधील नमूद प्राधान्य क्रम आणि पात्रतेच्या अटी विचारात घ्याव्या लागतील.
Rationalisation, Zonal Transfer आणि Promotion मुळे Block बदलल्यास
Rationalisation, Zonal Transfer किंवा Promotion मुळे शिक्षकाचा शैक्षणिक ब्लॉक बदलल्यास Rule 10 मधील काही प्राधान्य तरतुदी लागू होण्याबाबत मसुद्यात स्वतंत्र उपनियम आहे.
8. वैद्यकीय कारणे आणि महिला शिक्षकांसाठी तरतुदी – Rule 10
Rule 10 मधील बदलांमध्ये वैद्यकीय परिस्थिती, दिव्यांगत्व असलेली मुले आणि महिला शिक्षकांच्या काही विशिष्ट परिस्थितींशी संबंधित पात्रतेचा उल्लेख आहे.
PDF मधील वैद्यकीय अटींच्या काही ओळींचा OCR मजकूर अस्पष्ट आहे. त्यामुळे आजारांची विशिष्ट नावे, प्रमाणपत्रांचे नेमके स्वरूप, वैद्यकीय समितीची रचना किंवा इतर पात्रता अटी येथे अंदाजाने दिलेल्या नाहीत.
अर्ज करण्यापूर्वी मूळ कन्नड अधिसूचनेतील Rule 10 आणि त्यातील संबंधित तक्ता तपासावा. अंतिम अधिसूचनेतील अटीच ग्राह्य धराव्यात.
9. Counselling प्रक्रिया – Rule 18
Rule 18 मध्ये प्राथमिक आणि उच्च प्राथमिक स्तरावरील नमूद पदांसाठी Software च्या साहाय्याने Counselling प्रक्रिया राबविण्याची तरतूद सुचविण्यात आली आहे.
प्राथमिक विभागातील नमूद पदे
- मुख्य शिक्षक (Head Teacher)
- वरिष्ठ मुख्य शिक्षक (Senior Head Teacher)
- प्राथमिक शिक्षक (Primary Teacher)
- पदवीधर प्राथमिक शिक्षक (Graduate Primary Teacher)
- संगणक प्रशिक्षक (Computer Instructor)
- शारीरिक शिक्षण शिक्षक – Grade II
- विशेष शिक्षक (Special Teacher)
उच्च प्राथमिक विभागातील नमूद पदे
- मुख्य शिक्षक (Head Teacher)
- सहाय्यक शिक्षक (Assistant Teacher)
- शारीरिक शिक्षण शिक्षक – Grade I
- विशेष शिक्षक (Special Teacher)
10. इतर महत्त्वाचे बदल – Rule 11, Rule 13, Rule 21 आणि नवीन Schedule
Rule 11 – उपनियमात नवीन तरतूद
Rule 11 मध्ये उपनियम (2) नंतर नवीन उपनियम (v) समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव आहे. या तरतुदीचा संबंध Rule 9(2) अंतर्गत नमूद बदलीच्या संधीशी आहे. या संधीचा वापर आणि पुढील पात्रता संबंधित नियमांतील अटींच्या अधीन राहील.
Rule 13 – नवीन उपनियम (3) आणि (4)
Rule 13 मध्ये दोन नवीन उपनियम समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव आहे. यामध्ये संबंधित वर्षातील बदलीची आवश्यकता, शिक्षकाने दिलेली संमती / निवड आणि Rule 10 मधील पात्रतेशी संबंधित परिणाम यांचा उल्लेख आहे.
Rule 21 – उपनियमांचे पुनर्क्रमांकन
Rule 21 मधील आधीच्या (i), (ii), (iii), (iv), (v), (vi) आणि (vii) अशा खंडांचे उपनियम (1), (2), (3), (4), (5), (6) आणि (7) असे पुनर्क्रमांकन करण्याचा प्रस्ताव आहे.
नवीन Schedule – शिक्षकेतर संवर्गातील पदे
मसुद्यात नियमांच्या शेवटी नवीन Schedule समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव आहे. या अनुसूचीत शिक्षकेतर / कार्यालयीन संवर्गातील विविध पदांचा समावेश आहे.
| अ.क्र. | अनुसूचीत नमूद पदांची मराठी नावे / उदाहरणे |
|---|---|
| 1 | सहाय्यक संचालक (शिक्षकेतर) |
| 2 | सहाय्यक शिक्षण अधिकारी (शिक्षकेतर) |
| 3 | प्रशासकीय व्यवस्थापक |
| 4 | लेखाधिकारी (Accounts Officer) |
| 5 | अधीक्षक (Superintendent) |
| 6 | शिरस्तेदार / संबंधित कार्यालयीन पद |
| 7 | कार्यालयीन सहाय्यक |
| 8 | प्रथम श्रेणी सहाय्यक |
| 9 | द्वितीय श्रेणी सहाय्यक |
| 10 | लेखा सहाय्यक |
| 11 | बेअरर / संबंधित कार्यालयीन पद |
| 12 | Clerk-cum-Data Entry Assistant |
| 13 | Office Attendant |
| 14 | चालक (Driver) |
| 15 | तंत्रज्ञ (Technician) |
| 16 | ग्रंथपाल (Librarian) |
| 17 | सहाय्यक कर्मचारी |
| 18 | शिपाई / संबंधित सहाय्यक पद |
| 19 | गट-D कर्मचारी (Group-D) |
टीप: वरील मराठी पदनामे समजण्यासाठी दिली आहेत. काही कन्नड पदनामांचे अचूक प्रशासकीय समतुल्य स्पष्ट करण्यासाठी मूळ Schedule मधील पदनाम तपासावे. अनुसूचीतील पदांची संपूर्ण व्याप्ती अंतिम राजपत्रानुसार निश्चित होईल.
11. जुन्या आणि प्रस्तावित नवीन तरतुदींमधील बदल – Old vs Proposed New Changes
खालील तक्त्यात 2020 च्या मूळ नियमांमध्ये 2026 च्या मसुद्याद्वारे कोणत्या बाबींमध्ये बदल सुचविण्यात आले आहेत, याचा सोपा आढावा दिला आहे. हा तक्ता मसुद्यात स्पष्टपणे दिसणाऱ्या दुरुस्त्यांवर आधारित आहे. जुन्या नियमांचा संपूर्ण मजकूर PDF मध्ये नसल्यामुळे जुन्या तरतुदींचे स्वतंत्र तपशील येथे बनवून दिलेले नाहीत.
| विषय | मूळ नियमांबाबत | 2026 मसुद्यातील प्रस्तावित बदल |
|---|---|---|
| Rule 4 – गुणांकन | मूळ Rule 4 मधील गुणांकन तरतूद | A/B/C Zone सेवेसाठी अनुक्रमे 1/2/3 गुण आणि पात्र अतिरिक्त सेवेसाठी 1 गुण अशी भारित पद्धत प्रस्तावित. |
| Critical Posts | मूळ नियमातील संबंधित तरतूद | A/B/C Zone साठी अनुक्रमे 2/4/6 अतिरिक्त गुणांची तरतूद प्रस्तावित. |
| Rule 5 – बदली मर्यादा | मूळ Rule 5 | Within District 7%, Zonal 4%, Within Division 2% आणि Outside Division 2% अशी टक्केवारी प्रस्तावित. |
| Critical Posts सेवा | मूळ नियमातील सेवा अट | किमान 9 वर्षांच्या सेवेची तरतूद प्रस्तावित. |
| Rule 8 – रिक्त पदे | मूळ Rule 8 | Rationalisation नंतर तालुकानिहाय रिक्त पदांची घोषणा आणि विशिष्ट पदांसाठी Counselling ची तरतूद. |
| Rule 9 व Rule 10 | मूळ प्राधान्य व पात्रता तरतुदी | प्राधान्य यादी, विशिष्ट पात्रता, Critical Vacancies आणि Block बदललेल्या शिक्षकांसाठी अटींचे स्पष्टीकरण / सुधारणा प्रस्तावित. |
| वैद्यकीय व महिला शिक्षक | मूळ Rule 10 मधील तरतुदी | वैद्यकीय परिस्थिती, दिव्यांगत्व असलेली मुले, गर्भवती महिला आणि 5 वर्षांखालील मूल असलेल्या महिला शिक्षकांबाबत बदल प्रस्तावित. |
| Rule 18 – Counselling | मूळ Rule 18 | नमूद प्राथमिक व उच्च प्राथमिक पदांसाठी Software आधारित Counselling ची तरतूद. |
| Rule 21 | खंड (i) ते (vii) | संबंधित खंडांचे उपनियम (1) ते (7) असे पुनर्क्रमांकन प्रस्तावित. |
| नवीन Schedule | मूळ अनुसूची | शिक्षकेतर / कार्यालयीन संवर्गातील विविध पदांची नवीन अनुसूची समाविष्ट करण्याचा प्रस्ताव. |
12. शिक्षकांनी काय लक्षात ठेवावे? – महत्त्वाची Checklist
बदली प्रक्रियेची तयारी करताना खालील बाबी तपासून ठेवणे उपयुक्त ठरेल. ही केवळ मार्गदर्शनासाठीची यादी आहे; अधिकृत अर्ज सूचना नाही.
- स्वतःचा संवर्ग (Cadre) आणि पदनाम अचूक तपासा.
- A Zone, B Zone आणि C Zone मधील सेवा कालावधी तपासा.
- प्रत्येक झोनमधील सेवा दिवसांची गणना करून 180 दिवसांचा निकष लक्षात घ्या.
- सध्याच्या शाळेत आणि सध्याच्या संवर्गात केलेल्या सेवेचा कालावधी तपासा.
- Critical Post ची व्याख्या आणि स्वतःचे पद त्या व्याख्येत येते का, हे तपासा.
- वैद्यकीय किंवा इतर प्राधान्याचा दावा असल्यास संबंधित प्रमाणपत्रांची उपलब्धता तपासा.
- अधिकृतरीत्या प्रसिद्ध होणारी रिक्त पदांची यादी तपासा.
- अंतिम अधिसूचना आणि शासनाच्या अधिकृत सूचनांची प्रतीक्षा करा.
13. वारंवार विचारले जाणारे प्रश्न – FAQ
प्रश्न 1: Karnataka Teacher Transfer Rule Amendment 2026 अंतिम नियम आहेत का?
नाही. 12 November 2026 रोजी प्रसिद्ध झालेली अधिसूचना ही Draft Notification आहे. अंतिम राजपत्रात नियम प्रसिद्ध होईपर्यंत त्यांना अंतिम आणि लागू नियम समजू नये.
प्रश्न 2: मसुद्यावर हरकती व सूचना किती दिवसांत सादर करायच्या आहेत?
राजपत्र प्रसिद्ध झाल्यापासून 15 दिवसांच्या आत हरकती किंवा सूचना सादर करण्याची तरतूद मसुद्यात नमूद आहे.
प्रश्न 3: C Zone मध्ये प्रत्येक सेवा वर्षाला किती गुण प्रस्तावित आहेत?
Rule 4 मधील प्रस्तावित Weighted Transfer Points सूत्रानुसार C Zone मधील सध्याच्या संवर्गातील प्रत्येक पूर्ण सेवा वर्षासाठी 3 गुण आहेत. हे गुण मसुद्यातील प्रस्ताव आहेत.
प्रश्न 4: 180 दिवसांपेक्षा कमी सेवा असल्यास किती वर्षे मोजली जातील?
मसुद्यानुसार 180 दिवसांपेक्षा कमी सेवा 0 पूर्ण सेवा वर्ष म्हणून मोजली जाईल. 180 दिवस किंवा त्यापेक्षा अधिक सेवा 1 पूर्ण सेवा वर्ष म्हणून मोजण्याची तरतूद आहे.
प्रश्न 5: बदलीसाठी 7%, 4% आणि 2% या टक्केवारीचा अर्थ काय?
Rule 5 मध्ये जिल्ह्यांतर्गत विनंती बदलीसाठी 7%, Zonal Transfer साठी 4%, विभागांतर्गत विनंती बदलीसाठी 2% आणि विभागाबाहेरील विनंती बदलीसाठी 2% अशी मर्यादा प्रस्तावित आहे. गणना संबंधित संवर्गातील भरलेल्या पदांच्या संख्येच्या आधारे करण्याची तरतूद आहे.
प्रश्न 6: वैद्यकीय कारणांसाठी बदलीची विशेष तरतूद आहे का?
Rule 10 मध्ये गंभीर वैद्यकीय परिस्थिती, पती / पत्नी किंवा मुलांची वैद्यकीय परिस्थिती, 40% किंवा अधिक दिव्यांगत्व असलेली मुले आणि काही महिला शिक्षकांच्या परिस्थितीशी संबंधित तरतुदी आहेत. नेमकी पात्रता आणि प्रमाणपत्रे मूळ कन्नड अधिसूचनेतून तपासावीत.
प्रश्न 7: नवीन नियमांनुसार Counselling कधीपासून सुरू होईल?
या PDF मध्ये Counselling प्रक्रियेची तरतूद मसुद्यात सुचविली आहे; परंतु प्रत्यक्ष अंमलबजावणीची तारीख दिलेली नाही. अंतिम अधिसूचना आणि शासनाच्या अधिकृत सूचनांनंतरच अंमलबजावणीबाबत निश्चित माहिती मिळेल.
14. निष्कर्ष – शिक्षकांनी अंतिम अधिसूचनेची प्रतीक्षा करावी
Karnataka State Teacher Transfer Rule Amendment 2026 या मसुद्यामध्ये शिक्षक बदली प्रक्रियेतील गुणांकन पद्धत, A/B/C Zone मधील सेवेला दिले जाणारे गुण, बदलीच्या प्रकारानुसार टक्केवारी, Critical Posts साठी अतिरिक्त गुण व किमान सेवा, रिक्त पदांची घोषणा, प्राधान्यक्रम, वैद्यकीय तरतुदी आणि Software आधारित Counselling या महत्त्वाच्या बाबींमध्ये बदल सुचविण्यात आले आहेत.
विशेषतः 7%, 4%, 2% बदली मर्यादा, C Zone साठी 3 गुण, Critical Posts साठी 2/4/6 अतिरिक्त गुण आणि 9 वर्षांची किमान सेवा या बाबी शिक्षकांनी समजून घेणे महत्त्वाचे आहे.




