कर्नाटक राज्य शिक्षण विभागाचे 2026-27 चे हे नियोजन अत्यंत आशादायक आहे. ‘संभ्रम शनिवार’ मुळे विद्यार्थ्यांचा ताण कमी होईल, तर ‘HPC’ आणि ‘मूल्य शिक्षण’ मुळे त्यांच्या व्यक्तिमत्त्वाचा सर्वांगीण विकास साधला जाईल. शिक्षणातील या सकारात्मक बदलांचे आपण सर्वांनी स्वागत केले पाहिजे!
कर्नाटक राज्यातील शालेय शिक्षणाची गुणवत्ता वाढवण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण विकासासाठी DSERT ने नुकत्याच घेतलेल्या व्हर्च्युअल बैठकीत (VC) आणि YouTube Live सत्रात काही महत्त्वपूर्ण घोषणा केल्या आहेत. 2026-27 या नवीन शैक्षणिक वर्षासाठी शिक्षण विभागाने काही नाविन्यपूर्ण आणि विद्यार्थी-केंद्रीत धोरणे आखली आहेत. जर तुम्ही शिक्षक, पालक किंवा शिक्षण क्षेत्रातील अभ्यासक असाल, तर या महत्त्वपूर्ण बदलांबद्दल जाणून घेणे तुमच्यासाठी नक्कीच फायद्याचे ठरेल.
मुख्य विषय
- VC आणि YouTube Live चे आयोजन.
- सेतुबंध (Bridge Course) उपक्रम: 22.05.2026.
- पाठ आधारित मूल्यांकन (LBA).
- मूल्य शिक्षण (Value Education).
- दप्तरमुक्त दिवस (Bagless Day / संभ्रम शनिवार).
- समग्र प्रगती पत्र (Holistic Progress Card).
1. सेतुबंध उपक्रम: शिक्षणातील दरी भरून काढण्याचा प्रयत्न
शाळेच्या पहिल्या दिवशी विद्यार्थी जेव्हा वर्गात येतो, तेव्हा तो पुढील शिक्षणासाठी पूर्णपणे तयार असावा या हेतूने ‘सेतुबंध उपक्रम’ राबविला जाणार आहे.
- इयत्ता 1 ली साठी पहिले 30 दिवस ‘विद्याप्रवेश’ असेल, तर इयत्ता 2 री ते 10 वी साठी पहिले 15 दिवस हा उपक्रम चालेल.
- विद्यार्थ्यांची क्षमता तपासण्यासाठी FLN (मूलभूत साक्षरता आणि संख्याज्ञान) वर आधारित 4 आणि अपेक्षित अध्ययन निष्पत्तीवर आधारित 6 असे एकूण 10 प्रश्नांची परीक्षा घेतली जाईल.
- ज्या विद्यार्थ्यांना ‘B’ ग्रेड मिळेल (म्हणजेच ज्यांना अपेक्षित पातळी गाठता आली नाही), त्यांच्यासाठी विशेष उपचारात्मक शिक्षण दिले जाईल.
2. पाठ आधारित मूल्यांकन (Lesson Based Assessment – LBA)
घोकंपट्टी बंद होऊन विद्यार्थ्यांना विषय खऱ्या अर्थाने समजावा यासाठी 2025-26 पासून LBA सुरू करण्यात आले आहे. या शैक्षणिक वर्षासाठी इयत्ता 1 ली ते 10 वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी (कन्नड आणि इंग्रजी माध्यम) तब्बल 53 अद्ययावत प्रश्नपेढ्या (Question Banks) तयार केल्या जात आहेत. या मूल्यांकनाची नोंद SATS प्रणालीमध्ये वेळेवर करणे शिक्षकांसाठी अनिवार्य आहे.
3. संस्कार आणि मूल्य शिक्षण (Value Education)
केवळ पुस्तकी ज्ञान पुरेसे नाही, तर विद्यार्थ्यांवर उत्तम संस्कार होणे काळाची गरज आहे. म्हणूनच यावर्षीपासून ‘मूल्य शिक्षण’ अभ्यासक्रमाचा एक महत्त्वाचा भाग बनत आहे.
- एकूण 10 प्रमुख मूल्ये आणि त्यांच्या उपमूल्यांवर आधारित उपक्रम तयार करण्यात आले आहेत.
- शाळेच्या वेळापत्रकात यासाठी आठवड्यातील 2 तासिका राखीव ठेवण्यात आल्या आहेत.
4. संभ्रम शनिवार: दप्तरमुक्त शाळेचा आनंद (Bagless Day)
विद्यार्थ्यांच्या पाठीवरील दप्तराचे ओझे कमी करण्यासाठी दर महिन्याच्या तिसऱ्या शनिवारी (उर्दू शाळांसाठी शुक्रवारी) ‘दप्तरमुक्त दिवस’ साजरा केला जाणार आहे. हा दिवस केवळ मजेचा नसून व्यावहारिक शिक्षणाचा असेल. रस्ता सुरक्षा, निरोगी जीवनशैली, इंटरनेटचा सुरक्षित वापर, आणि लैंगिक समानता अशा 10 महत्त्वाच्या विषयांवर दर महिन्याला खास उपक्रम घेतले जातील.
- विशेष गरजा असलेल्या व्यक्तींशी संवाद
- अंमली पदार्थांच्या गैरवापरास प्रतिबंध
- माध्यमे आणि इंटरनेटचा वापर
- पोषण आणि स्वच्छता (सप्टेंबर 2026)
- सार्वजनिक स्वच्छता-घनकचरा व्यवस्थापन (ऑक्टोबर 2026)
- निरोगी जीवनशैली (नोव्हेंबर 2026)
- सार्वजनिक सुविधा आणि माझी जबाबदारी (डिसेंबर 2026)
- रस्ता सुरक्षा (जानेवारी 2027)
- हिंसा, गुन्हे, अपघात प्रसंगी संरक्षण आणि सुरक्षा (फेब्रुवारी 2027)
- लैंगिक समानतेला प्रोत्साहन (2027)
5. विद्यार्थ्यांचे ‘समग्र प्रगती पत्र’ (Holistic Progress Card – HPC)
सर्वात मोठा आणि स्वागतार्ह बदल म्हणजे विद्यार्थ्यांचे प्रगती पुस्तक. आता LKG ते 10 वी पर्यंत ‘समग्र प्रगती पत्र’ दिले जाईल. हे केवळ मार्कांचे पत्रक नसून यामध्ये विद्यार्थ्याची आवड, सहशालेय उपक्रम, तसेच स्वतःचा, मित्रांचा आणि पालकांचा अभिप्राय देखील समाविष्ट असेल. हे प्रगती पत्र आता शाळेच्या डायरीमध्येच (School Diary) छापले जाणार असल्याने पालकांना आपल्या पाल्याच्या प्रगतीवर नियमित लक्ष ठेवता येईल.
