1. भारतीय अंतराळ कार्यक्रमाचे जनक म्हणून कोणाला ओळखले जाते?

उत्तर: 2. विक्रम साराभाई

2. चंद्राला त्याच्या सर्व कलांमधून फिरण्यासाठी सुमारे किती दिवस लागतात?

उत्तर: 3. 29.5 दिवस

3. इस्रोने (ISRO) सूर्याचा अभ्यास करण्यासाठी कोणती मोहीम पाठवली आहे?

उत्तर: 4. आदित्य एल-1

1. पृथ्वीला सूर्याभोवती एक प्रदक्षिणा पूर्ण करण्यासाठी जवळ जवळ …….. दिवस लागतात.

उत्तर: 365

2. चंद्र-सौर कॅलेंडरमध्ये सौरवर्ष आणि चंद्र चक्र एका टप्प्यात राहण्यासाठी दर काही वर्षांनी एक अतिरिक्त महिना जोडला जातो, ज्याला …….. म्हणतात.

उत्तर: अधिकमास

3. चंद्राचा जो भाग सूर्याकडे तोंड करून असतो तो सूर्यप्रकाशात येऊन …….. होतो.

उत्तर: प्रकाशित

1. पौर्णिमा म्हणजे काय?

उत्तर: ज्या दिवशी चंद्र पूर्ण तेजस्वी वर्तुळाकार दिसतो, त्या दिवसाला पौर्णिमा म्हणतात.

2. कृत्रिम उपग्रहांचा उपयोग कशासाठी होतो?

उत्तर: कृत्रिम उपग्रहांचा उपयोग संपर्कजाल, हवामान निरीक्षण, आपत्ती व्यवस्थापन, वैज्ञानिक संशोधन आणि नेव्हिगेशन यासाठी होतो.

3. भारतीय राष्ट्रीय दिनदर्शिका कोणत्या तारखेला सुरू होते?

उत्तर: भारतीय राष्ट्रीय दिनदर्शिका 22 मार्च रोजी सुरू होते आणि लीप वर्षात ती 21 मार्च रोजी सुरू होते.

1. खालील विधाने बरोबर आहेत की चूक आहेत ते सांगा.

1. आपल्याला चंद्राचा फक्त तोच भाग दिसतो जो सूर्यप्रकाश आपल्या दिशेने परावर्तित करतो.
2. पृथ्वीची सावली सूर्यप्रकाश चंद्रावर पोहोचण्यापासून रोखते ज्यामुळे चंद्राच्या कला घडतात.
3. कॅलेंडर ही विविध खगोलीय चक्रावर अवलंबून आहेत. ती ठराविक रितीने पुनरावृतीत होतात.
4. चंद्र फक्त रात्रीच दिसतो.

2. अमोलचा जन्म 6 मे रोजी पौर्णिमेच्या दिवशी झाला. त्याचा वाढदिवस दरवर्षी पौर्णिमेच्या दिवशी येतो का? तुमचे स्पष्टीकरण द्या.

3. मालिनीने सूर्यास्ताच्या वेळी आकाशात चंद्र पाहिला. चंद्र वाढत्या अवस्थेत आहे की कमी होण्याच्या अवस्थेत आहे?

4. रवी म्हणाला “मी एक चंद्रकोर पाहिली आणि सूर्य मावळत असताना तो पूर्वेला उगवत होता.” कौशल्या म्हणाली “एकदा मी पूर्वेला दुपारी गिब्बस चंद्र पाहिला.” दोघांपैकी कोण खरे बोलत आहे?

5. वैज्ञानिक अभ्यासातून असे दिसून आले आहे की, चंद्र पृथ्वीपासून दूर जात आहे आणि त्याचे परिभ्रमण मंदावत आहे. चंद्र सौर कॅलेंडरमध्ये अधिक महिन्याची शक्यता जास्त असेल की कमी?

6. एका सौर कॅलेंडरमध्ये 3 वर्षा दरम्यान एकूण 37 पौर्णिमा येतात. 37 पौर्णिमा पैकी किमान दोन पौर्णिमा सौर कॅलेंडरच्या एकाच महिन्यात आल्या पाहिजेत हे दाखवा.

7. एका विशिष्ट रात्री वैशालीने सूर्यास्तापासून सूर्योदयापर्यंत आकाशात चंद्र पाहिला असता चंद्राची कोणती कला तिला दिसली?

8. जर आपण लीप वर्ष बंद केली तर अंदाजे किती वर्षात भारतीय स्वातंत्र्यदिन हिवाळ्यात येईल?

9. कृत्रिम उपग्रह प्रक्षेपित करण्याचे उद्देश कोणते?

10. (i) दिवस (ii) महिना (iii) वर्ष ही वेळेची मापे कोणत्या नियतकालिक घटनांवर आधारित आहेत?