इयत्ता 6वी समाज विज्ञान: संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026)

LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच
इयत्ता: 6वी | विषय: समाज विज्ञान | एकूण गुण: 50 | वेळ: 90 मिनिटे
इयत्ता 6वी समाज विज्ञान विषयासाठी सादर केलेली ही संकलित मूल्यमापन – 2 (Summative Assessment – 2) नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच हा 2025-2026 शैक्षणिक वर्षासाठी पूर्णपणे LBA (Lesson Based Assessment) पद्धतीनुसार तयार करण्यात आला आहे. या संचामध्ये पाठ्यपुस्तकातील सर्व संबंधित धड्यांवर आधारित प्रश्नांचा समावेश करण्यात आलेला असून विद्यार्थ्यांच्या ज्ञान, आकलन, उपयोजन व कौशल्य विकासाचा सर्वांगीण आढावा घेण्याचा प्रयत्न करण्यात आला आहे.
या नमुना प्रश्नपत्रिकेत विविध प्रकारचे प्रश्न दिले आहेत – वस्तुनिष्ठ प्रश्न (MCQs), रिकाम्या जागा भरा, जुळवा, एक व दोन गुणांचे लघुउत्तरी प्रश्न, तसेच वर्णनात्मक प्रश्न. यामुळे विद्यार्थ्यांना परीक्षा पद्धतीची सवय होण्यास मदत होते आणि वेळेचे नियोजन करण्याची सुद्धा तयारी होते. एकूण 50 गुणांची ही परीक्षा 90 मिनिटांत पूर्ण करण्यासाठी आखलेली आहे, त्यामुळे विद्यार्थ्यांनी प्रत्येक प्रश्न काळजीपूर्वक वाचून सुटसुटीत आणि अचूक उत्तरे लिहिण्याचा सराव करणे आवश्यक आहे.
उत्तरपत्रिका (Answer Key) स्पष्ट आणि सोप्या भाषेत दिलेली असल्यामुळे शिक्षकांना तपासणी करताना सोयीस्कर होते, तसेच विद्यार्थ्यांनाही स्वतःचे मूल्यमापन करण्याची संधी मिळते. तोंडी परीक्षा संचामध्ये (Oral Test Set) विचारप्रवर्तक प्रश्नांचा समावेश करण्यात आलेला आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढतो, विषय समज अधिक दृढ होतो आणि बोलण्याच्या कौशल्याचा विकास होतो.
हा संच विद्यार्थ्यांसाठी सरावासाठी अत्यंत उपयुक्त आहे, तसेच शिक्षकांसाठी अध्यापन नियोजन व मूल्यमापनासाठी मार्गदर्शक ठरू शकतो. LBA पद्धतीनुसार तयार केलेली ही प्रश्नपत्रिका विद्यार्थ्यांच्या सतत व सर्वांगीण मूल्यमापनाच्या दृष्टीने उपयुक्त असून परीक्षेपूर्व तयारीसाठी आदर्श आहे.
खाली संपूर्ण नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका व तोंडी परीक्षा संच दिलेला आहे. विद्यार्थ्यांनी याचा नियमित सराव करून उत्कृष्ट गुण मिळवावेत, हीच अपेक्षा!
संकलित मूल्यमापन – 2 (2025 – 2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 2
-
1. मौर्य साम्राज्याचे संस्थापक कोण होते?A) अशोक B) चंद्रगुप्त मौर्य C) बिंदुसार D) चाणक्य
-
2. ‘अमुक्तमाल्यदा’ हा ग्रंथ कोणी लिहिला?A) हरिहर B) कृष्णदेवराय C) बुक्कराय D) देवराय
-
3. दिल्ली सल्तनतच्या काळात रझिया सुलताना ही एकमेव ______ होती.A) राणी B) महिला शासक C) सेनापती D) मंत्री
-
4. ‘सत्यमेव जयते’ याचा अर्थ ______ असा होतो.A) सत्याचा नेहमी विजय होतो B) सत्य कडू असते C) सत्य सुंदर असते D) सत्याचा पराभव होतो
-
5. भारताचे राष्ट्रगीत ‘जन गण मन’ कोणी लिहिले?A) बंकिमचंद्र चॅटर्जी B) रवींद्रनाथ टागोर C) महात्मा गांधी D) जवाहरलाल नेहरू
-
6. जगातील सर्वात उंच शिखर कोणते आहे?A) माउंट एव्हरेस्ट B) माउंट गॉडविन C) कांचनगंगा D) माउंट अबू
-
7. ‘काळा खंड’ (Dark Continent) म्हणून कोणत्या खंडाला ओळखले जाते?A) आशिया B) युरोप C) आफ्रिका D) ऑस्ट्रेलिया
-
8. युरोप खंडातील प्रमुख अन्न पीक कोणते आहे?A) तांदूळ B) गहू C) मका D) ज्वारी
- 9. ‘प्रियदर्शिका’ व ‘रत्नावली’ ही नाटके कोणी लिहिली?
- 10. शीख धर्माची स्थापना कोणी केली?
- 11. कुतुबमिनारचे बांधकाम कोणी सुरू केले?
- 12. लोकशाही म्हणजे काय?
- 13. बालमजुरी प्रतिबंधक कायदा भारतात कोणत्या वर्षी लागू करण्यात आला?
- 14. आशिया आणि युरोप खंडाला एकत्रितपणे काय म्हणतात?
- 15. जगातील सर्वात लांब नदी कोणती आहे?
- 16. युरोप खंडाला आशियाचा काय म्हटले जाते?
- 17. अशोकाने आपल्या मुलांना बौद्ध धर्माचा प्रसार करण्यासाठी कोठे पाठवले होते?
- 18. भक्ती चळवळीचे कोणतेही दोन परिणाम सांगा.
- 19. लोकशाहीसमोरील आव्हाने कोणती आहेत? (कोणतीही दोन)
- 20. राष्ट्रीय एकात्मता वाढवण्यासाठी तुम्ही काय करू शकता?
- 21. आशिया खंडाच्या चतु:सीमा (boundaries) सांगा.
- 22. आफ्रिका खंडातील प्रमुख सरोवरांची नावे सांगा.
- 23. अल्लाउद्दीन खिलजीच्या सुधारणांची माहिती द्या. किंवा कृष्णदेवरायांच्या कामगिरीचे वर्णन करा.
- 24. मूलभूत हक्कांचे महत्त्व काय आहे?
- 25. युरोप खंडातील नैसर्गिक वनस्पतींची माहिती द्या.
- 26. आफ्रिकेला ‘मध्य खंड’ असे का म्हटले जाते?
MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)
2. B) कृष्णदेवराय
3. B) महिला शासक
4. A) सत्याचा नेहमी विजय होतो
5. B) रवींद्रनाथ टागोर
6. A) माउंट एव्हरेस्ट
7. C) आफ्रिका
8. B) गहू
10. गुरु नानक.
11. कुतुबुद्दीन ऐबक.
12. लोकांनी निवडून दिलेल्या प्रतिनिधीमार्फत चालवले जाणारे राज्य म्हणजे लोकशाही.
13. 1986.
14. युरेशिया.
15. नाईल नदी.
16. द्वीपकल्प (Peninsula).
18. 1) प्रादेशिक भाषांचा विकास झाला. 2) हिंदू-मुस्लिम एकता वाढली. 3) धार्मिक सहिष्णुता निर्माण झाली.
21. उत्तरेला आर्क्टिक महासागर, पूर्वेला पॅसिफिक महासागर, दक्षिणेला हिंदी महासागर आणि पश्चिमेला युरोप खंड आहे.
26. आफ्रिका खंडाच्या मध्यातून विषुववृत्त जाते. कर्कवृत्त आणि मकरवृत्त हे दोन्ही महत्त्वाचे अक्षवृत्त या खंडातून जातात. पृथ्वीच्या नकाशावर हा खंड मध्यभागी दिसतो.
ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
- 1. ‘अर्थशास्त्र’ हा ग्रंथ कोणी लिहिला? → कौटिल्य (चाणक्य)
- 2. मौर्य साम्राज्याची राजधानी कोणती होती? → पाटलीपुत्र
- 3. कनिष्कने कोणती शक सुरू केली? → शालिवाहन शक (किंवा शक संवत)
- 4. भारताचा नेपोलियन कोणाला म्हणतात? → समुद्रगुप्त
- 5. ‘पंचतंत्र’ कोणी लिहिले? → विष्णू शर्मा
- 6. कुतुबमिनार कोठे आहे? → दिल्ली
- 7. आग्रा येथील ताजमहाल कोणी बांधला? → शहाजहान
- 8. शीख लोकांच्या पवित्र ग्रंथाचे नाव काय? → गुरु ग्रंथ साहेब
- 9. ‘मधुर विजयम’ हे पुस्तक कोणी लिहिले? → गंगादेवी
- 10. मतदान करण्यासाठी किमान वय किती लागते? → 18 वर्षे
- 11. भारताचा राष्ट्रीय पक्षी कोणता? → मोर
- 12. भारताचा राष्ट्रीय प्राणी कोणता? → वाघ
- 13. ‘जगाचे छप्पर’ कोणत्या पठाराला म्हणतात? → तिबेटचे पठार (पामिरचे पठार)
- 14. पेट्रोलचे उत्पादन करणारे आशियातील देश कोणते? → सौदी अरेबिया, इराण, इराक
- 15. जगातील सर्वात मोठे वाळवंट कोणते? → सहारा वाळवंट
- 16. ‘वाळवंटातील जहाज’ कोणत्या प्राण्याला म्हणतात? → उंट
- 17. व्हिक्टोरिया धबधबा कोणत्या नदीवर आहे? → झांबेझी नदी
- 18. युरोप खंडातील सर्वात उंच शिखर कोणते? → माउंट एल्ब्रस
- 19. युरोपमधील मासेमारीसाठी प्रसिद्ध देश कोणता? → नॉर्वे
- 20. आपल्या राष्ट्रीय चिन्हात किती सिंह आहेत? → चार (दिसतात तीन)



