Table of Contents

इयत्ता 9वी समाज विज्ञान: संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) – LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच

इयत्ता 8 वी – विषय समाज विज्ञान साठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) ची LBA आधारित संपूर्ण नमूना प्रश्नपत्रिका येथे उपलब्ध आहे. एकूण 50 गुणांची लेखी परीक्षा 90 मिनिटांच्या कालावधीत घेण्यासाठी तयार केलेली आहे. या पोस्टमध्ये नमूना प्रश्नपत्रिका, सविस्तर उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच समाविष्ट आहे. प्रश्नांची रचना ज्ञान, आकलन, उपयोग आणि विश्लेषण कौशल्यांवर आधारित असून केवळ पाठांतरावर आधारित नाही.

8th SS TEXTBOOK SOLUTIONS PART-2 आठवी समाज विज्ञान प्रश्नोत्तरे

इयत्ता 8 वी समाज विज्ञान विषयासाठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) ची LBA पद्धतीनुसार तयार केलेली 50 गुणांची नमूना प्रश्नपत्रिका येथे दिली आहे. वेळ 90 मिनिटे. या लेखात लेखी प्रश्नपत्रिका, मुद्देसूद उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षेसाठी स्वतंत्र प्रश्नसंच उत्तरांसह दिलेला आहे. शिक्षकांना मूल्यमापन नियोजनासाठी व विद्यार्थ्यांना सरावासाठी अत्यंत उपयुक्त सामग्री.

8th Social Science Evaluation 2 – 2026

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025 – 2026)

नमूना प्रश्नपत्रिका – 1

इयत्ता: 8वी

विषय: समाज विज्ञान

गुण: 50

प्रश्न I. दिलेल्या पर्यायातून योग्य पर्याय निवडून लिहा. (5 गुण)

1. सर्वात जास्त वापरलेली प्राचीन भाषा कोणती आहे?
A) संस्कृत B) तमिळ C) प्राकृत D) पर्शियन
2. कुशाण साम्राज्याचा प्रमुख सम्राट कोण होता?
A) कनिष्क B) हर्षवर्धन C) अशोका D) चंद्रगुप्त
3. ‘पंच सिद्धांतिका’ या खगोलशास्त्रीय ग्रंथाचे लेखक कोण?
A) वराहमिहिर B) आर्यभट्ट C) वाग्भट D) कपिल
4. भारतात मतदान करण्यासाठी किमान वय किती आहे?
A) 21 वर्षे B) 18 वर्षे C) 25 वर्षे D) 16 वर्षे
5. पृथ्वीला ‘निळा ग्रह’ असे का म्हटले जाते?
A) आकाश निळे आहे म्हणून B) 70.78% भाग पाण्याने व्यापलेला आहे म्हणून C) झाडांमुळे D) यापैकी नाही

प्रश्न II. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (5 गुण)

6. सातवाहनांची राजधानी कोणती होती?
7. ‘कविराजमार्ग’ या ग्रंथाची निर्मिती करणाऱ्या श्रीविजय कोणाच्या दरबारात होते?
8. लोकशाहीची अब्राहम लिंकन यांनी केलेली व्याख्या लिहा.
9. जिल्हा पंचायतीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांची (CEO) नियुक्ती कोण करते?
10. पर्यावरणीय प्रदूषण म्हणजे काय?

प्रश्न III. खालील प्रश्नांची दोन ते तीन वाक्यात उत्तरे लिहा. (12 गुण)

11. अशोकाच्या काळातील महत्त्वाच्या शहरांची नावे लिहा.
12. राष्ट्रकुटांच्या शिक्षण पद्धतीबद्दल थोडक्यात माहिती द्या.
13. लोकशाहीची कोणतीही दोन वैशिष्ट्ये लिहा.
14. सहकारी संस्थांचे प्रकार कोणते आहेत? (किमान 4 प्रकार लिहा)
15. शारीरिक श्रम आणि मानसिक श्रम यातील फरक थोडक्यात सांगा.
16. मागणी आणि पुरवठा म्हणजे काय?

प्रश्न IV. खालील प्रश्नांची पाच ते सहा वाक्यात उत्तरे लिहा. (12 गुण)

17. गुप्त काळ हा साहित्याचा सुवर्णकाळ होता, हे स्पष्ट करा.
18. चोल राजवटीची महत्त्वाची वैशिष्ट्ये लिहा.
19. जल प्रदूषणाचे दुष्परिणाम लिहा.
20. बहुराष्ट्रीय कंपन्यांचे फायदे लिहा.

प्रश्न V. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा / नकाशा भरा. (16 गुण)

21. मौर्य साम्राज्याच्या प्रशासकीय व्यवस्थेचे (राजकारभार) वर्णन करा.
22. सागराच्या भरती-ओहोटी मानवी जीवनासाठी कशा प्रकारे उपयुक्त आहेत? सविस्तर लिहा.
23. भागीदारी संस्थेचे फायदे सविस्तर लिहा.
24.[Image of Ancient India Map Outline] प्राचीन भारताचा नकाशा काढा आणि खालील ठिकाणे दर्शवा: अ) गांधार ब) उज्जैन क) पाटलीपुत्र (किंवा इंद्रप्रस्थ)

MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)

प्रश्न I. बहुपर्यायी उत्तरे

1. C) प्राकृत
2. A) कनिष्क
3. A) वराहमिहिर
4. B) 18 वर्षे
5. B) 70.78% भाग पाण्याने व्यापलेला आहे म्हणून

प्रश्न II. एका वाक्यात उत्तरे

6. सातवाहनांची राजधानी श्रीकाकुलम होती.
7. श्रीविजय हे राष्ट्रकूट राजा नृपतुंग (अमोघवर्ष) याच्या दरबारात होते.
8. लोकशाही म्हणजे लोकांचे, लोकांसाठी आणि लोकांद्वारे चालणारे राज्य (सरकार) होय.
9. जिल्हा पंचायतीच्या मुख्य कार्यकारी अधिकाऱ्यांची (CEO) नियुक्ती राज्य सरकार करते.
10. सभोवतालच्या वातावरणात होणाऱ्या प्रतिकूल बदलांना पर्यावरणीय प्रदूषण म्हणतात.

प्रश्न III. दोन-तीन वाक्यात उत्तरे (निवडक)

11. अशोकाच्या काळातील महत्त्वाची शहरे: पाटलीपुत्र, तक्षशिला, उज्जैन, कलिंग आणि सुवर्णगिरी.
13. लोकशाहीची वैशिष्ट्ये: 1) हे लोकांचे सरकार आहे. 2) प्रतिनिधी लोकांच्या वतीने कायदे करतात. 3) हे सार्वत्रिक प्रौढ मताधिकारावर आधारित आहे.
16. मागणी: वस्तू आणि सेवांच्या खरेदी शक्तीला मागणी म्हणतात. पुरवठा: ग्राहकांना पुरविल्या जाणाऱ्या वस्तू आणि सेवांचे प्रमाण म्हणजे पुरवठा.

प्रश्न V. सविस्तर उत्तरे (निवडक)

21. मौर्य प्रशासन: ही एक केंद्रीकृत व्यवस्था होती. राजाला मदत करण्यासाठी मंत्री, सेनापती व पुरोहित असत. साम्राज्याचे विभाजन प्रांतांमध्ये केले होते. पाटलीपुत्र ही राजधानी होती.
23. भागीदारी संस्थेचे फायदे: स्थापना करणे सोपे, जास्त भांडवल, कामाची विभागणी, तोटा विभागला जातो, गोपनीयता राखता येते.

ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)

तोंडी प्रश्न पेढी (20 प्रश्न)

1. अर्थशास्त्राचे जनक कोण आहेत? → चाणक्य (कौटिल्य)
2. अशोकाच्या शिलालेखांची भाषा कोणती? → प्राकृत
3. कुशाणांची राजधानी कोणती होती? → पुरुषपुर
4. ‘कालिदास’ कोणत्या राजाच्या दरबारात होते? → चंद्रगुप्त दुसरा (विक्रमादित्य)
5. नालंदा विद्यापीठाची स्थापना कोणी केली? → नरसिंह गुप्त (किंवा कुमारगुप्त)
6. ‘पंच सिद्धांतिका’ हा ग्रंथ कोणी लिहिला? → वराहमिहिर
7. कर्नाटक हे नाव कोणत्या राजघराण्याने दिले? → चालुक्य
8. ‘कविराजमार्ग’ हा ग्रंथ कोणत्या भाषेत आहे? → कन्नड
9. श्रवणबेळगोळ येथील गोमटेश्वराची मूर्ती कोणी उभारली? → चावुंडराय
10. चोल साम्राज्याचा संस्थापक (शिल्पकार) कोण? → विजयालय (किंवा राजराजा चोल)
11. माहितीचा अधिकार कायदा (RTI) कोणत्या वर्षी लागू झाला? → 2005
12. भारतात मतदानाचे वय 21 वरून 18 वर्षे कोणत्या घटना दुरुस्तीने केले? → 61 वी घटना दुरुस्ती
13. ग्रामसभेचे अध्यक्ष कोण असतात? → ग्रामपंचायत अध्यक्ष
14. कर्नाटक पंचायत राज कायदा कधी लागू झाला? → 1993
15. सामाजिक संवादासाठी कशाची आवश्यकता असते? → भाषा
16. जगातील सर्वात खोल सागरी गर्ता (Trench) कोणती? → चॅलेंजर गर्ता (मरियाना ट्रेंच)
17. ओझोन थर वातावरणाच्या कोणत्या थरात आढळतो? → स्थितांबर (Stratosphere)
18. भागीदारी संस्थेत किमान किती भागीदार असतात? → 2
19. भारतातील पहिली सहकारी संस्था कोठे स्थापन झाली? → कणगीनाहाळ (कर्नाटक)
20. ‘सेन्सेक्स’ किंवा शेअर बाजार भारतात सर्वप्रथम कोठे सुरू झाला? → मुंबई