इयत्ता 9वी विज्ञान SA-2 नमूना प्रश्नपत्रिका-1 (2025–2026)

Table of Contents

इयत्ता 9वी विज्ञान: संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) – LBA आधारित नमूना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच

SmartGuruji SA 2 7

नमस्कार शिक्षक आणि विद्यार्थी मित्रांनो, शैक्षणिक वर्ष 2025-2026 साठी इयत्ता 9वी विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विषयाच्या द्वितीय सत्र परीक्षेची तयारी आता अंतिम टप्प्यात आली आहे. ही परीक्षा विद्यार्थ्यांच्या ‘अध्ययन निष्पत्ती’ (Learning Outcomes) वर आधारित आहे. विद्यार्थ्यांचा सराव अधिक प्रभावी व्हावा यासाठी आम्ही नमूना प्रश्नपत्रिका-2, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच या ब्लॉगमध्ये उपलब्ध करून दिला आहे.

1. नमूना प्रश्नपत्रिका – 2 :

ही प्रश्नपत्रिका नवीन शैक्षणिक आराखड्यानुसार आणि LBA तंत्राचा वापर करून तयार करण्यात आली आहे.

  • इयत्ता: 9वी
  • विषय: विज्ञान आणि तंत्रज्ञान
  • वेळ: 3 तास (3 Hours)
  • एकूण गुण: 80 Marks
  • वैशिष्ट्ये: यामध्ये वस्तुनिष्ठ प्रश्न, शास्त्रीय कारणे, आकृत्यांवर आधारित प्रश्न आणि दीर्घोत्तरी प्रश्नांचा समतोल राखला आहे. भौतिकशास्त्र, रसायनशास्त्र आणि जीवशास्त्र या तिन्ही विभागांतील महत्त्वाच्या प्रकरणांचा यात समावेश आहे.

2. नमूना उत्तरपत्रिका :

विद्यार्थ्यांना परीक्षेत उत्तरे नेमकी कशी लिहावीत, हे समजण्यासाठी आम्ही ही आदर्श उत्तरपत्रिका दिली आहे.

  • मुद्देसूद उत्तरे: विज्ञानाच्या उत्तरात कोणते महत्त्वाचे शब्द (Keywords) असणे आवश्यक आहे, हे यात दर्शवले आहे.
  • गुण विभागणी: उत्तराच्या कोणत्या भागाला किती गुण मिळतात, याची स्पष्ट कल्पना विद्यार्थ्यांना येईल.
  • आकृत्यांचे महत्त्व: योग्य नामनिर्देशित आकृत्या कशा काढाव्यात, याचे मार्गदर्शन या उत्तरपत्रिकेत दिले आहे.

3. तोंडी प्रश्नपत्रिका :

अंतर्गत मूल्यमापनाचा एक महत्त्वाचा भाग म्हणजे तोंडी परीक्षा.

  • यामध्ये विद्यार्थ्यांच्या मूलभूत संकल्पना (Basic Concepts) तपासण्यासाठी छोटे आणि नेमके प्रश्न दिले आहेत.
  • प्रयोगांवर आधारित प्रश्न आणि दैनंदिन जीवनातील विज्ञानाचे उपयोजन तपासण्यासाठी हा संच अत्यंत उपयुक्त आहे.
  • शिक्षकांसाठी मूल्यमापन प्रक्रिया सोपी व्हावी, या दृष्टीने या प्रश्नपत्रिकेची रचना केली आहे.

ठळक वैशिष्ट्ये :

  • संपूर्णतः LBA (अध्ययन निष्पत्ती) वर आधारित.
  • वेळ व्यवस्थापनाचे (Time Management) नियोजन करण्यासाठी उपयुक्त.
  • 80 Marks च्या मुख्य परीक्षेसाठी परिपूर्ण सराव संच.
  • 3 तास (3 Hours) वेळेचे अचूक नियोजन.

इयत्ता 9वीच्या विद्यार्थ्यांना वार्षिक परीक्षेची भीती घालवून आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी हा प्रश्नसंच नक्कीच मदत करेल. खाली दिलेल्या लिंकवरून तुम्ही प्रश्नपत्रिका आणि उत्तरपत्रिका डाउनलोड करू शकता. तुमच्या अभ्यासासाठी खूप खूप शुभेच्छा!

सूचना: प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..

Class 9 Science LBA Exam
संकलित मूल्यमापन –2 2025 – 2026
नमूना प्रश्नपत्रिका – 1
इयत्ता: 9 वी विषय: विज्ञान वेळ: 3 तास एकूण गुण: 80
PART A: आराखडा (Blueprint)
विभागप्रश्नांचा प्रकारप्रश्नांची संख्याएकूण गुणउद्दिष्ट
रसायनशास्त्र
(Chemistry)		बहुपर्यायी / 1 गुण55ज्ञान (Knowledge)
लघुत्तरी (2 गुण)24आकलन (Understanding)
दीर्घोत्तरी (3 गुण)412उपयोजन (Application)
दीर्घोत्तरी (4 गुण)14कौशल्य (Skill)
भौतिकशास्त्र
(Physics)		बहुपर्यायी / 1 गुण55ज्ञान (Knowledge)
लघुत्तरी (2 गुण)36आकलन (Understanding)
दीर्घोत्तरी (3 गुण)412उपयोजन (Application)
दीर्घोत्तरी (4 गुण)14आकलन / कौशल्य
जीवशास्त्र
(Biology)		बहुपर्यायी / 1 गुण66ज्ञान (Knowledge)
लघुत्तरी (2 गुण)36आकलन (Understanding)
दीर्घोत्तरी (3 गुण)412उपयोजन (Application)
दीर्घोत्तरी (4 गुण)14आकलन (Understanding)
एकूण–3980–
— प्रश्नपत्रिका (Question Paper) —

सूचना: 1. सर्व प्रश्न सोडवणे आवश्यक आहे. 2. उजव्या बाजूचे अंक पूर्ण गुण दर्शवतात. 3. आवश्यक तेथे आकृत्या काढा. 4. अंकांसाठी इंग्रजी लिपी वापरा.

विभाग अ: रसायनशास्त्र (Chemistry) [25 गुण]
प्रश्न 1. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा / योग्य पर्याय निवडा. (5 x 1 = 5)
1. सोडियम क्लोराईडचे रासायनिक सूत्र काय आहे? 1
  • A) NaOH
  • B) NaCl
  • C) KCl
  • D) HCl
2. प्रोटॉनचा शोध कोणत्या शास्त्रज्ञाने लावला? 1
3. Al(OH)3 मधील ॲल्युमिनियमची संयुजा किती आहे? 1
4. कॅल्शियमचे इलेक्ट्रॉन स्वरूपण (Electronic Configuration) लिहा. (अणुक्रमांक 20). 1
5. क्लोरीनचे दोन समस्थानिके (Isotopes) कोणती आहेत? 1
प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा. (2 x 2 = 4)
6. व्याख्या लिहा: (i) अणू (Atom) (ii) आयन (Ion). 2
7. वैद्यकीय क्षेत्रात कोबाल्ट आणि आयोडीनच्या समस्थानिकांचे उपयोग लिहा. 2
प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (4 x 3 = 12)
8. खालील संयुगांचे रेणूसूत्र तयार करा: 3

(a) मॅग्नेशियम क्लोराईड (b) कॅल्शियम हायड्रॉक्साइड (c) सोडियम सल्फाइड

9. H5O (पाणी) आणि HNO3 (नायट्रिक ॲसिड) यांचे रेणू वस्तुमान (Molecular Mass) काढा. 3

(हायड्रोजन=1, ऑक्सिजन=16, नायट्रोजन=14)

10. रुदरफोर्डच्या अणू प्रतिकृतीच्या (Rutherford’s Model) मर्यादा स्पष्ट करा. 3
11. फरक स्पष्ट करा: प्रोटॉन आणि इलेक्ट्रॉन. 3
प्रश्न 4. सविस्तर उत्तर लिहा. (1 x 4 = 4)
12. आकृतीसह स्पष्ट करा: ‘नील बोहर’ (Neils Bohr) यांची अणू प्रतिकृती (Atomic Model) स्पष्ट करा आणि त्यांच्या सिद्धांताची मुख्य गृहितके (Postulates) लिहा. 4
विभाग ब: भौतिकशास्त्र (Physics) [27 गुण]
प्रश्न 5. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा / योग्य पर्याय निवडा. (5 x 1 = 5)
13. दाबाचे (Pressure) SI एकक कोणते आहे? 1
14. कार्य (Work) किंवा ऊर्जा (Energy) याचे SI एकक कोणते? 1
  • A) वॅट
  • B) न्यूटन
  • C) जूल
  • D) पास्कल
15. ध्वनी तरंगाचे प्रसारण कोणत्या माध्यमातून होत नाही? 1
16. पृथ्वीवरील गुरुत्वाकर्षणामुळे होणाऱ्या त्वरणाचे (g) सरासरी मूल्य किती आहे? 1
17. प्रतिध्वनी (Echo) ऐकण्यासाठी अडथळ्याचे स्त्रोतापासूनचे कमीत कमी अंतर किती असावे? 1
प्रश्न 6. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा. (3 x 2 = 6)
18. फरक लिहा: वस्तुमान (Mass) आणि वजन (Weight). 2
19. गतीज ऊर्जा (Kinetic Energy) म्हणजे काय? तिचे सूत्र लिहा. 2
20. सोनार (SONAR) तंत्रज्ञानाचा उपयोग काय आहे? 2
प्रश्न 7. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा / उदाहरणे सोडवा. (4 x 3 = 12)
21. उदाहरण सोडवा: 20 kg व 30 kg वजनाच्या दोन वस्तूंमधील अंतर 2 मीटर असल्यास, त्या वस्तूंमधील गुरुत्वाकर्षणीय बल (Force) काढा. (G = 6.673 x 10^-11) 3
22. वैज्ञानिक कारण द्या: पाण्याची बादली विहिरीतून बाहेर काढताना पाण्यामध्ये हलकी वाटते, पण पाण्याबाहेर जड वाटते. 3
23. उदाहरण सोडवा: 50 kg वजनाचा मुलगा 45 पायऱ्या 9 सेकंदात चढतो. प्रत्येक पायरीची उंची 15 cm आहे. तर त्याची शक्ती (Power) शोधा. (g = 10 ms^-2). 3
24. टिपा लिहा: ध्वनीचे बहुविध परावर्तन (Multiple Reflection of Sound) आणि त्याचे उपयोग. 3
प्रश्न 8. सविस्तर उत्तर लिहा. (1 x 4 = 4)
25. मानवी कानाची सुबक आकृती काढून त्याच्या कार्यपद्धतीचे वर्णन करा. 4

[Image placeholder: Human Ear Diagram] 7125]

विभाग क: जीवशास्त्र (Biology) [28 गुण]
प्रश्न 9. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा / योग्य पर्याय निवडा. (6 x 1 = 6)
26. जून ते सप्टेंबर दरम्यान घेतल्या जाणाऱ्या पिकांना काय म्हणतात? 1
  • A) खरीप पिके
  • B) रब्बी पिके
  • C) उन्हाळी पिके
  • D) यापैकी नाही
27. वनस्पतींना हवेतून मिळणारे दोन पोषक घटक कोणते? 1
28. इटालियन मधमाशीचे नाव काय आहे जी मध उत्पादनासाठी वापरली जाते? 1
29. भारतातील देशी गाईचे वैज्ञानिक नाव काय आहे? 1
30. तण (Weed) म्हणजे काय? 1
31. संकर (Hybridization) म्हणजे काय? 1
प्रश्न 10. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा. (3 x 2 = 6)
32. फरक स्पष्ट करा: सेंद्रिय खत (Manure) आणि रासायनिक खत (Fertilizer). 2
33. मिश्र पिके (Mixed Cropping) आणि आंतरपिके (Intercropping) यातील फरक लिहा. 2
34. गोड्या पाण्यातील आणि समुद्रातील मत्स्य संवर्धनाची (Fisheries) प्रत्येकी दोन उदाहरणे द्या. 2
प्रश्न 11. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (4 x 3 = 12)
35. पिकांच्या जातीमध्ये सुधारणा करण्यासाठी कोणकोणते गुणधर्म (Factors) विचारात घेतले जातात? (कोणतेही तीन). 3
36. हिरवळीचे खत (Green Manure) म्हणजे काय? त्याचे फायदे लिहा. 3
37. अन्नाची साठवणूक करताना धान्य कसे सुरक्षित ठेवावे? प्रतिबंधात्मक उपाय लिहा. 3
38. कुक्कुटपालन (Poultry Farming) व्यवस्थापन कसे केले जाते? अंडी आणि ब्रॉयलर उत्पादनाबद्दल माहिती द्या. 3
प्रश्न 12. सविस्तर उत्तर लिहा. (1 x 4 = 4)
39. भारतीय शेतकऱ्यांसाठी पशुपालन (Animal Husbandry) आणि दुग्धव्यवसाय (Cattle Farming) महत्त्वाचे का आहेत? जनावरांच्या जाती आणि त्यांच्या काळजीबद्दल सविस्तर माहिती लिहा. 4
— उत्तरपत्रिका (Model Answer Sheet) —
< h5 style="text-align:center; color:#27ae60;">PART C: नमुना उत्तरपत्रिका (Model Answer Sheet)
रसायनशास्त्र (Chemistry) – 25 गुण
1. B) NaCl
2. गोल्डस्टेन (Goldstein) (इ.स. 1886 मध्ये).
3. 3.
4. 2, 8, 8, 2 .
5. Cl-35 आणि Cl-37.
6. (i) अणू: पदार्थाचा लहानात लहान अविभाज्य घटक 7465]. (ii) आयन: विद्युत प्रभारित अणू किंवा अणूंचा समूह.
7. (1) कोबाल्ट – कॅन्सर उपचारासाठी. (2) आयोडीन – गॉयटर (Goitre) उपचारासाठी.
8. (a) MgCl2 (b) Ca(OH)2 (c) Na2S .
9. H5O = (2×1)+16 = 18 u. HNO3 = 1+14+(3×16) = 63 u.
10. मर्यादा: वर्तुळाकार कक्षेत फिरणारा इलेक्ट्रॉन ऊर्जा उत्सर्जित करतो, ज्यामुळे तो केंद्रावर पडेल आणि अणू अस्थिर होईल.
11. प्रोटॉन: धन प्रभारित, केंद्रकात असतात. इलेक्ट्रॉन: ऋण प्रभारित, कक्षेत फिरतात.
12. नील बोहर प्रतिकृती: इलेक्ट्रॉन विशिष्ट कक्षेत (K,L,M,N) फिरतात. या कक्षांना ‘स्वतंत्र कक्षा’ म्हणतात. यामध्ये फिरताना इलेक्ट्रॉन ऊर्जा उत्सर्जित करत नाहीत. (आकृती आवश्यक).
भौतिकशास्त्र (Physics) – 27 गुण
13. पास्कल (Pascal) .
14. C) जूल.
15. निर्वात पोकळी (Vacuum) 8104].
16. 9.8 ms-2 .
17. 17.2 मीटर .
18. वस्तुमान: पदार्थाचे प्रमाण (स्थिर). वजन: गुरुत्वाकर्षण बल (बदलते).
19. गतीच्या कारणामुळे प्राप्त झालेली ऊर्जा. सूत्र: Ek = 1/2 mv^2 .
20. समुद्राची खोली मोजण्यासाठी आणि पाण्याखालील वस्तू (जहाजे) शोधण्यासाठी.
21. F = (G x M1 x M2) / d^2. F = (6.673×10^-11 x 20 x 30) / 4 = 1.00 x 10^-8 N 8634].
22. आर्किमिडीजच्या तत्त्वानुसार, पाण्यात बुडवलेल्या वस्तूवर पाणी ऊर्ध्वगामी बल (Upward thrust) लावते, ज्यामुळे वजन कमी वाटते .
23. उंची = 45 x 0.15 = 6.75m. कार्य = mgh = 50x10x6.75 = 3375 J. शक्ती = 3375/9 = 375 Watt .
24. ध्वनी वारंवार परावर्तित होतो. उपयोग: स्टेथोस्कोप, हॉर्न, सिनेमा हॉलचे वक्राकार छत .
25. (आकृती आवश्यक). कार्य: बाह्यकर्ण आवाज जमा करतो -> कर्णपटल कंप पावतो -> हाडे कंपन वाढवतात -> मेंदूला सिग्नल मिळतो.
जीवशास्त्र (Biology) – 28 गुण
26. A) खरीप पिके.
27. कार्बन आणि ऑक्सिजन.
28. एपिस मेलीफेरा.
29. बॉस इंडिकस.
30. पिकांबरोबर उगवणारी अनावश्यक वनस्पती.
31. दोन भिन्न जातीतील वनस्पतींमध्ये संकर घडवून नवीन जात विकसित करणे.
32. सेंद्रिय: नैसर्गिक, प्रदूषण नाही. रासायनिक: कृत्रिम, जलद परिणाम, प्रदूषण होते .
33. मिश्र: बिया एकत्र पेरणे. आंतरपिके: ठराविक ओळींमध्ये वेगळी पिके घेणे.
34. गोडे पाणी: कटला, रोहू. समुद्र: बांगडा, ट्युना .
35. 1) उच्च उत्पादन 2) रोगप्रतिकारशक्ती 3) परिपक्वता कालावधी.
36. ताग/चवळी जमिनीत गाडणे. फायदे: नायट्रोजन/फॉस्फरस पुरवठा 8982].
37. धान्य उन्हात व सावलीत वाळवणे. रासायनिक धुरीकरण करणे.
38. लेयर्स (अंडी) आणि ब्रॉयलर (मांस) साठी योग्य तापमान व आहार व्यवस्थापन.
39. दूध आणि शेती कामासाठी. गायी: बॉस इंडिकस, जर्सी. काळजी: स्वच्छ निवारा, संतुलित आहार, लसीकरण.
— तोंडी परीक्षा (Oral Test) —
< h5 style="text-align:center; color:#8e44ad;">PART D: तोंडी परीक्षा (Oral Test) [20 गुण]
  1. प्रश्न: पाण्याचा रेणू सूत्र काय आहे? उत्तर: H5O
  2. प्रश्न: इलेक्ट्रॉनवर कोणता प्रभार असतो? उत्तर: ऋण प्रभार (-).
  3. प्रश्न: न्यूट्रॉनचा शोध कोणी लावला? उत्तर: चॅडविक.
  4. प्रश्न: कार्बनचा अणुक्रमांक किती आहे? उत्तर: 6.
  5. प्रश्न: G ला काय म्हणतात? उत्तर: गुरुत्वाकर्षण स्थिरांक.
  6. प्रश्न: दाब (Pressure) म्हणजे काय? उत्तर: एकक क्षेत्रफळावर लंब दिशेने पडणारे बल.
  7. प्रश्न: ऊर्जेचे व्यापारी एकक कोणते? उत्तर: किलोवॅट-तास (kWh).
  8. प्रश्न: 1 किलोवॅट म्हणजे किती वॅट? उत्तर: 1000 वॅट.
  9. प्रश्न: ध्वनी निर्वात पोकळीतून प्रवास करू शकतो का? उत्तर: नाही.
  10. प्रश्न: मानवी कानासाठी ध्वनीची वारंवारता मर्यादा काय आहे? उत्तर: 20 Hz ते 20,000 Hz.
  11. प्रश्न: वारंवारतेचे (Frequency) एकक काय आहे? उत्तर: हर्ट्झ (Hz).
  12. प्रश्न: सोनारचा वापर कोठे होतो? उत्तर: समुद्राची खोली मोजण्यासाठी.
  13. प्रश्न: रब्बी हंगाम कोणत्या महिन्यात असतो? उत्तर: नोव्हेंबर ते एप्रिल.
  14. प्रश्न: वनस्पतींना मातीतून किती पोषक घटक मिळतात? उत्तर: 13.
  15. प्रश्न: व्हर्मीकंपोस्ट कशापासून बनवतात? उत्तर: गांडूळ.
  16. प्रश्न: एपिस सेरेना इंडिका हा कशाचा प्रकार आहे? उत्तर: भारतीय मधमाशी.
  17. प्रश्न: म्हशीचे शास्त्रीय नाव काय आहे? उत्तर: बॉस बुबालीस.
  18. प्रश्न: कुक्कुटपालनात ब्रॉयलर कशासाठी पाळले जातात? उत्तर: मांसासाठी.
  19. प्रश्न: निळी क्रांती कशाशी संबंधित आहे? उत्तर: मत्स्य उत्पादन.
  20. प्रश्न: गहू हे रब्बी पीक आहे की खरीप? उत्तर: रब्बी पीक.
  21. प्रश्न: अनैसर्गिक खतांना काय म्हणतात? उत्तर: रासायनिक खते.
  22. प्रश्न: अणुकेंद्रकात कोणते दोन कण असतात? उत्तर: प्रोटॉन आणि न्यूट्रॉन.
  23. प्रश्न: पृथ्वीवर वस्तूचे वजन आणि वस्तुमान समान असते का? उत्तर: नाही.
  24. प्रश्न: पाण्यात बुडवलेल्या वस्तूवर पाणी कोणते बल लावते? उत्तर: प्लावक बल.
  25. प्रश्न: कार्य होण्यासाठी काय आवश्यक आहे? उत्तर: बल आणि विस्थापन.
  26. प्रश्न: स्थितिज ऊर्जा सूत्र काय? उत्तर: mgh.
  27. प्रश्न: सोडियमची संज्ञा काय आहे? उत्तर: Na.
  28. प्रश्न: हायड्रोजनचे कोणते समस्थानिक जड पाण्यासाठी वापरतात? उत्तर: ड्युटेरियम.
  29. प्रश्न: ध्वनीचा वेग सर्वात जास्त कशात असतो? उत्तर: स्थायू (Solid).
  30. प्रश्न: मुक्त पतन म्हणजे काय? उत्तर: केवळ गुरुत्वाकर्षणामुळे वस्तू खाली पडणे.
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..
DOWNLOAD QUESTION PAPER DOWNLOAD ANSWER SHEET DOWNLOAD ORAL TEST
9th SCIENCE 12.Sound (ध्वनी)
Join WhatsApp Channel Join Now
Telegram Group Join Now
Share your love

Related Posts