SIR 2025 मध्ये Add Progeny व मतदारांचे वर्गीकरण (A, B, C, D)…
एस.आय.आर. २०२५ (SIR 2025) चा मुख्य उद्देश पात्र मतदारांची शुद्ध आणि परिपूर्ण मतदार यादी तयार करणे हा आहे. मतदार यादीतील त्रुटी दूर करून ती अधिक अचूक बनवण्यासाठी हा उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे.
भारतीय लोकशाहीसाठी: ‘SIR 2025’ ची विशेष मोहीम
मतदार यादी शुद्धीकरण आणि अचूकतेचा महायज्ञ!
स्पेशल इंटेंसिव्ह रिव्हिजन (SIR) २०२५: मतदारांचे वर्गीकरण
भारतातील लोकशाहीचा आधारस्तंभ असलेल्या निवडणूक प्रक्रियेमध्ये, अचूक आणि अद्ययावत मतदार यादी असणे अत्यंत आवश्यक आहे. याच उद्देशाने, भारतीय निवडणूक आयोगाने (Election Commission of India – ECI) ‘स्पेशल इंटेंसिव्ह रिव्हिजन’ अर्थात ‘एस.आय.आर. (SIR) २०२५’ या विशेष आणि महत्त्वपूर्ण मोहिमेची सुरुवात केली आहे.
एस.आय.आर. २०२५ (SIR 2025) चा मुख्य उद्देश पात्र मतदारांची शुद्ध आणि परिपूर्ण मतदार यादी तयार करणे हा आहे. मतदार यादीतील त्रुटी दूर करून ती अधिक अचूक बनवण्यासाठी हा उपक्रम हाती घेण्यात आला आहे.
या महत्त्वाकांक्षी कार्यात, बूथ लेव्हल ऑफिसर (BLO) म्हणजेच मतदान केंद्रस्तरीय अधिकाऱ्यांची भूमिका अत्यंत महत्त्वाची आहे, कारण ते प्रत्यक्ष तळागाळात हे कार्य पूर्ण करतात.
एस.आय.आर. २०२५ अंतर्गत BLOs साठी दोन मुख्य कार्ये
सध्याच्या टप्प्यात (दुसरा टप्पा), BLOs ला ‘BLO App’ चा वापर करून दोन प्रमुख कामे करायची आहेत:
१. मॅपिंग (Mapping) – जुन्या-नव्या नोंदी जुळवणे
या प्रक्रियेत अशा मतदारांच्या माहितीची पडताळणी करून त्यांचे ‘मॅपिंग’ करायचे आहे, ज्यांची नावे 2002 च्या मतदार यादीत आणि 2025 च्या सध्याच्या यादीत अशा दोन्ही ठिकाणी उपलब्ध आहेत.
- ‘A’ श्रेणीतील मतदार: या दोनही याद्यांमध्ये ज्यांचे नाव आहे, त्यांना ‘A’ म्हणून चिन्हांकित केले जाते. त्यांचे तपशील पुन्हा तपासले जातात.
२. ॲडिंग प्रॉजनी (Adding Progeny) – वारसांची नोंदणी
या प्रक्रियेत, नवीन मतदारांना त्यांच्या कुटुंबीयांसोबत (आई-वडील, आजोबा-आजी) ‘वारस’ म्हणून जोडले जाते.
- ‘B’ श्रेणीतील मतदार: हे असे मतदार आहेत ज्यांचे नाव फक्त 2025 च्या यादीत आहे (आणि त्यांचे वय 18 ते 39 दरम्यान आहे).
- या मतदारांचे नाव 2002 च्या यादीत नसले तरी, त्यांच्या आई-वडील किंवा आजोबा-आजी यापैकी एकाचे नाव 2002 च्या यादीत असले पाहिजे (म्हणजेच, ते ‘A’ श्रेणीतील मतदारांचे वारस असले पाहिजेत).
- अशा पात्र तरुण मतदारांना ‘B’ म्हणून चिन्हांकित करून, ‘ॲडिंग प्रॉजनी’ यादीत समाविष्ट केले जाते.
लक्षात ठेवा: ‘ॲड प्रॉजनी’ अंतर्गत केवळ मुलगा, मुलगी, नातू किंवा नात यांनाच वारस म्हणून जोडता येते.
मतदारांचे वर्गीकरण (A, B, C, D)
BLOs ने काम सुलभ होण्यासाठी मतदारांना त्यांच्या नोंदीनुसार A, B, C, D या चार प्रकारांमध्ये वर्गीकृत करायचे आहे:
| श्रेणी | मतदारांचे स्वरूप | कार्यवाही |
|---|---|---|
| A | नाव 2002 आणि 2025 अशा दोन्ही याद्यांमध्ये आहे. | मॅपिंग (Mapping) करणे आवश्यक. |
| B | नाव फक्त 2025 यादीत आहे, पण त्यांचे पालक/आजोबा (Parent/Grandparent) यांचे नाव 2002 यादीत आहे. (वय 18 ते 39 ). | ॲडिंग प्रॉजनी (Adding Progeny) करणे आवश्यक. |
| C | नाव फक्त 2025 यादीत आहे. त्यांचे किंवा त्यांच्या नातेवाईकांचे (पालक/आजोबा) नाव 2002 यादीत नाही. (वय 18 ते 39. | सद्या मॅपिंग किंवा ॲडिंग प्रॉजनी शक्य नाही.आयोगाच्या निर्देशानुसार पुढील टप्प्यांमध्ये तपासल्या जातील . |
| D | नाव फक्त 2025 यादीत आहे. त्यांचे किंवा त्यांच्या नातेवाईकांचे नाव 2002 यादीत नाही.(वय 40 किंवा त्याहून अधिक) | सद्या मॅपिंग किंवा ॲडिंग प्रॉजनी शक्य नाही (उदा. स्थलांतरित मतदार) आयोगाच्या निर्देशानुसार पुढील टप्प्यांमध्ये तपासल्या जातील. |
टीप: ‘C’ आणि ‘D’ श्रेणीतील मतदारांच्या नोंदी आयोगाच्या निर्देशानुसार पुढील टप्प्यांमध्ये तपासल्या जातील.
निष्कर्ष: लोकशाहीला बळकटी
एस.आय.आर. 2025 (SIR 2025) हा भारतीय निवडणूक आयोगाचा एक महत्त्वपूर्ण प्रयत्न आहे, जो मतदार यादीत पारदर्शकता आणि अचूकता आणण्यास मदत करेल, ज्यामुळे भारताच्या लोकशाहीला अधिक बळकटी मिळेल. या मोहिमेत सर्व नागरिकांनी जागरूक राहून सहकार्य करणे महत्त्वाचे आहे.
