2002 पासून प्रतिभा कारंजी स्पर्धा आयोजित केली जात असून हा कार्यक्रम शैक्षणिक क्षेत्रातील कलांना प्रोत्साहन देऊन शालेय विद्यार्थ्यांमधील कलात्मक प्रतिभा आणि सर्जनशील कौशल्ये बाहेर आणण्यासाठी एक उत्तम व्यासपीठ आहे. राज्य क्षेत्राचे 2023-24 संदर्भित आदेश/पत्रांनुसार चालू राहिले प्रकल्प कार्यक्रमांतर्गत,शासकीय,अनुदानित आणि विनाअनुदानित शाळेतील मुलांसाठी (इयत्ता 1 ते 10) सांस्कृतिक आणि शैक्षणिक स्पर्धा आणि इयत्ता 08 ते 12 वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी कलोत्सव स्पर्धा आयोजित करण्याचा निर्णय घेण्यात आला आहे.त्यानुसार शिक्षण विभागाचे उपनिर्देशक (प्रशासकीय) आणि (अभिवृद्धी),क्षेत्र शिक्षणाधिकारी आणि सर्व स्तरावरील अधिकाऱ्यांना सूचना देण्यात आल्या आहेत.समाजाच्या सहकार्याने स्थानिक उत्सवाचे आयोजन करणे.
शैक्षणिक वर्षातील सर्वात महत्त्वाच्या आणि बहुप्रतिक्षित कार्यक्रमांपैकी एक असलेल्या ‘प्रतिभा कारंजी’ (Pratibha Karanji) कार्यक्रमांतर्गत होणाऱ्या ‘धार्मिक पठण’ स्पर्धेसाठी कर्नाटक सरकारने विषय जाहीर केले आहेत. हे केवळ एक परिपत्रक नसून, विद्यार्थ्यांच्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक ज्ञानाला वाव देणारी एक उत्तम संधी आहे.
कर्नाटक सरकारच्या उर्दू आणि इतर अल्पसंख्याक भाषा शाळा संचालनालयाने (सार्वजनिक शिक्षण विभाग) दिनांक 25 जुलै 2022 रोजी एक ‘परिपत्रक’ जारी करून या स्पर्धेसाठीचे विषय निश्चित केले आहेत.
१. धार्मिक पठण – संस्कृत
या विभागात, विद्यार्थ्यांना ‘श्रीमद् भगवद्गीते’च्या १२ व्या अध्यायाचे (भक्तीयोग) पठण करायचे आहे. विद्यार्थ्यांच्या वर्गानुसार श्लोकांची संख्या निश्चित करण्यात आली आहे:
इयत्ता 1 ते 4 : 12 व्या अध्यायातील पहिले 5 श्लोक.
इयत्ता 5 ते 7 : 12 व्या अध्यायातील पहिले 10 श्लोक.
इयत्ता 8 ते 10 : 12 व्या अध्यायातील पहिले 10 श्लोक.
२. धार्मिक पठण – अरेबिक
अल्पसंख्याक भाषिक विद्यार्थ्यांसाठी, या विभागात पवित्र कुरआनच्या ‘सूरा’ (प्रकरण) चे पठण निश्चित केले आहे:
इयत्ता १ ते ४: सुर-ए-फातहे (Surah Al-Fatiha).
इयत्ता ५ ते ७: सुर-ए-रहमान (Surah Ar-Rahman).
इयत्ता ८ ते १०: सुर-ए-यासीन (Surah Ya-Sin) – ४ ‘मुबीन’ पर्यंत.
‘प्रतिभा कारंजी’ स्पर्धा : धार्मिक पठण !
‘प्रतिभा कारंजी’ स्पर्धा : धार्मिक पठण विषय!
शैक्षणिक वर्षातील सर्वात महत्त्वाच्या आणि बहुप्रतिक्षित कार्यक्रमांपैकी एक असलेल्या ‘प्रतिभा कारंजी’ (Pratibha Karanji) कार्यक्रमांतर्गत होणाऱ्या ‘धार्मिक पठण’ स्पर्धेसाठी कर्नाटक सरकारने विषय जाहीर केले आहेत. हे केवळ एक परिपत्रक नसून, विद्यार्थ्यांच्या सांस्कृतिक आणि धार्मिक ज्ञानाला वाव देणारी एक उत्तम संधी आहे.
कर्नाटक सरकारच्या उर्दू आणि इतर अल्पसंख्याक भाषा शाळा संचालनालयाने (सार्वजनिक शिक्षण विभाग) दिनांक 25 जुलै 2022 रोजी एक ‘परिपत्रक’ जारी करून या स्पर्धेसाठीचे विषय निश्चित केले आहेत.
धार्मिक पठण स्पर्धेचे स्वरूप आणि विषय:
‘धार्मिक पठण’ या स्पर्धेला दोन भागांमध्ये विभागण्यात आले आहे:
१. धार्मिक पठण – संस्कृत
२. धार्मिक पठण – अरेबिक
१. धार्मिक पठण – संस्कृत (श्रीमद् भगवद्गीतेचा १२ वा अध्याय – भक्तीयोग)
इयत्ता 1 ते 4 साठी (श्लोक 1 ते 5)
या विषयामुळे विद्यार्थ्यांना भक्तीमार्ग, समर्पण आणि भारतीय तत्त्वज्ञान समजून घेण्यासाठी प्रोत्साहन मिळेल.
अर्जुन उवाच।
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥१॥
श्रीभगवानुवाच।
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥२॥
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥३॥
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ॥४॥
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥५॥
इयत्ता 5 ते 7 साठी (श्लोक 1 ते 10)
अर्जुन उवाच।
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥१॥
श्रीभगवानुवाच।
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥२॥
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥३॥
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ॥४॥
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥५॥
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥६॥
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥७॥
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ॥८॥
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय ॥९॥
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि ॥१०॥
इयत्ता 8 ते 10 साठी (श्लोक 1 ते 15)
अर्जुन उवाच।
एवं सततयुक्ता ये भक्तास्त्वां पर्युपासते ।
ये चाप्यक्षरमव्यक्तं तेषां के योगवित्तमाः ॥१॥
श्रीभगवानुवाच।
मय्यावेश्य मनो ये मां नित्ययुक्ता उपासते ।
श्रद्धया परयोपेतास्ते मे युक्ततमा मताः ॥२॥
ये त्वक्षरमनिर्देश्यमव्यक्तं पर्युपासते ।
सर्वत्रगमचिन्त्यं च कूटस्थमचलं ध्रुवम् ॥३॥
संनियम्येन्द्रियग्रामं सर्वत्र समबुद्धयः ।
ते प्राप्नुवन्ति मामेव सर्वभूतहिते रताः ॥४॥
क्लेशोऽधिकतरस्तेषामव्यक्तासक्तचेतसाम् ।
अव्यक्ता हि गतिर्दुःखं देहवद्भिरवाप्यते ॥५॥
ये तु सर्वाणि कर्माणि मयि संन्यस्य मत्पराः ।
अनन्येनैव योगेन मां ध्यायन्त उपासते ॥६॥
तेषामहं समुद्धर्ता मृत्युसंसारसागरात् ।
भवामि नचिरात्पार्थ मय्यावेशितचेतसाम् ॥७॥
मय्येव मन आधत्स्व मयि बुद्धिं निवेशय ।
निवसिष्यसि मय्येव अत ऊर्ध्वं न संशयः ॥८॥
अथ चित्तं समाधातुं न शक्नोषि मयि स्थिरम् ।
अभ्यासयोगेन ततो मामिच्छाप्तुं धनञ्जय ॥९॥
अभ्यासेऽप्यसमर्थोऽसि मत्कर्मपरमो भव ।
मदर्थमपि कर्माणि कुर्वन्सिद्धिमवाप्स्यसि ॥१०॥
अथैतदप्यशक्तोऽसि कर्तुं मद्योगमाश्रितः ।
सर्वकर्मफलत्यागं ततः कुरु यतात्मवान् ॥११॥
श्रेयो हि ज्ञानमभ्यासात् ज्ञानाद्ध्यानं विशिष्यते ।
ध्यानात्कर्मफलत्यागस्त्यागाच्छान्तिरनन्तरम् ॥१२॥
अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
निर्ममो निरहंकारः समदुःखसुखः क्षमी ॥१३॥
सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥१४॥
यस्मान्नोद्विजते लोको लोकान्नोद्विजते च यः ।
हर्षामर्षभयोद्वेगैर्मुक्तो यः स च मे प्रियः ॥१५॥
२. धार्मिक पठण – अरेबिक
या विषयामुळे विद्यार्थ्यांना इस्लामिक धर्मग्रंथाचे सखोल ज्ञान आणि योग्य उच्चारांचे शिक्षण मिळेल.
हा केवळ एक शालेय उपक्रम नाही, तर आपल्या मुलांना त्यांच्या **धार्मिक मूळांशी जोडण्याची** एक सुवर्णसंधी आहे. कृपया मुलांना या विषयांची तयारी करण्यास मदत करा. यामुळे त्यांची केवळ प्रतिभा विकसित होणार नाही, तर त्यांच्या मनात **आदर आणि धार्मिक सलोख्याची** भावना देखील वाढेल.
चला, यावर्षीच्या **’प्रतिभा कारंजी’** स्पर्धेत आपल्या विद्यार्थ्यांच्या प्रतिभेला धार्मिकतेची आणि संस्कृतीची जोड देऊया!