गुरुपौर्णिमेवरील माहितीपूर्ण भाषण
आदरणीय प्राचार्य, मान्यवर शिक्षकगण, पालक आणि माझ्या प्रिय मित्रमैत्रिणींनो,
सर्वांना माझा सप्रेम नमस्कार!
आज आपण येथे एकत्र आलो आहोत त्या विशेष निमित्ताचे नाव आहे – गुरुपौर्णिमा. ही आपल्या भारतीय संस्कृतीतील एक अत्यंत पवित्र आणि भावनिक परंपरा आहे. आज मला या शुभदिनाचे महत्त्व पटवून देणारे काही विचार तुमच्यासमोर मांडायचे आहेत.
गुरुपौर्णिमा म्हणजे काय?
गुरुपौर्णिमा ही आषाढ महिन्यातील पौर्णिमेच्या दिवशी साजरी केली जाते. या दिवशी आपल्याला ज्ञान, संस्कार, सद्गुण आणि दिशा देणाऱ्या गुरूंना वंदन करून कृतज्ञता व्यक्त केली जाते. संस्कृतमधील “गु” म्हणजे अंधार आणि “रु” म्हणजे प्रकाश. ज्यामुळे अज्ञानाचा अंधार दूर होतो आणि ज्ञानाचा प्रकाश प्राप्त होतो, तो म्हणजे गुरु.
गुरुपौर्णिमेचा इतिहास
गुरुपौर्णिमेचा इतिहास वेदकाळापर्यंत जातो. या दिवशी महर्षी व्यासांचा जन्म झाला, म्हणूनच हा दिवस ‘व्यास पौर्णिमा’ म्हणूनही ओळखला जातो. त्यांनी वेदांचे विभाजन करून त्यांचे संकलन केले आणि महाभारतासारखा ग्रंथ लिहिला. म्हणून, संपूर्ण ऋषीपरंपरेला आणि ज्ञान परंपरेला मान देण्यासाठी हा दिवस साजरा केला जातो.
गुरुंचे स्थान
भारतीय संस्कृतीत गुरुचे स्थान आई-वडिलांपेक्षाही वरचे मानले गेले आहे.
“गुरुर्ब्रह्मा गुरुर्विष्णु: गुरुर्देवो महेश्वर:
गुरु साक्षात् परब्रह्म तस्मै श्री गुरवे नम:”
या श्लोकातून स्पष्ट होते की गुरु हे त्रिदेवांचे स्वरूप मानले गेले आहे.
गुरुशिवाय शिक्षण अशक्य आहे. गुरु आपल्याला फक्त शाळेतील पुस्तकांचे ज्ञान देत नाहीत, तर आयुष्य कसे जगायचे, याचेही शिक्षण देतात.
आजच्या काळातील गुरु
पूर्वी गुरुकुल प्रणालीत विद्यार्थी गुरुंच्या आश्रमात राहून शिक्षण घेत असत. आज जरी तंत्रज्ञानाने शिक्षणपद्धती बदलली असली, तरी गुरुंचे महत्त्व कधीच कमी झालेले नाही. शिक्षक, पालक, मार्गदर्शक, पुस्तक, आणि अनुभवही आपले गुरु असू शकतात. शिक्षकांव्यतिरीक्तही जे आपल्याला योग्य दिशा दाखवतात, ते सगळे गुरुच.
गुरुपौर्णिमा कशी साजरी करावी?
या दिवशी विद्यार्थ्यांनी आपल्या गुरुंचे आशीर्वाद घ्यावे, त्यांच्या चरणी नतमस्तक व्हावे. गुरूंच्या शिकवणीसाठी कृतज्ञता व्यक्त करून, त्यांच्या आदर्शांनी जीवन जगण्याचा संकल्प करावा. शाळांमध्ये विविध कार्यक्रम, सांस्कृतिक उपक्रम, भाषणे, आणि निबंध स्पर्धा होतात. गुरुंचे स्मरण हे केवळ एक दिवसापुरते मर्यादित नसावे, तर ते आयुष्यभर टिकले पाहिजे.
समारोप
माझ्या आयुष्यात मी ज्या शिक्षकांकडून शिकले, प्रत्येक शिक्षक हा माझ्यासाठी एक दीपस्तंभ आहे. त्यांच्यामुळेच मी अज्ञानातून ज्ञानाच्या प्रकाशात आलो. आपण सर्वांनीही आपल्या जीवनातल्या गुरुंचा सन्मान करावा, त्यांना नम्रपणे वंदन करावे.
गुरु म्हणजे विश्वास. गुरु म्हणजे प्रेरणा. गुरु म्हणजे प्रकाशाचा मार्ग.
चला तर, आजच्या या पवित्र गुरुपौर्णिमेच्या दिवशी आपल्या गुरूंना आदरपूर्वक वंदन करूया!
धन्यवाद आणि गुरुपौर्णिमेच्या सर्वांना मनःपूर्वक शुभेच्छा!
जय हिंद | जय गुरु | धन्यवाद!
