FLN आणि सेतूबंध परिहार बोधन विद्यार्थ्यांसाठी अध्यापन क्रिया योजना (Remedial Teaching Action Plan): शिक्षकांसाठी परिपूर्ण मार्गदर्शक
शाळेतील प्रत्येक विद्यार्थ्याने अपेक्षित अध्ययन निष्पत्ती (Learning Outcomes) साध्य करावी, हे प्रत्येक शिक्षकाचे ध्येय असते. परंतु, जे विद्यार्थी अध्ययनात मागे पडतात त्यांना मुख्य प्रवाहात कसे आणावे? या पोस्टमध्ये आपण इयत्ता 4 थी ते 10 वी साठी भाषा व गणित विषयावर आधारित FLN क्रिया योजना आणि इयत्ता 4 थी ते 10 वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी (मराठी, इंग्रजी, गणित, विज्ञान, आणि समाज विज्ञान) सेतूबंध परिहार बोधन क्रिया योजना (Remedial Teaching Action Plan) कसा तयार करावा, यासाठी उपयुक्त PDF देण्यात आल्या आहेत.
पूर्व-परीक्षा आणि साफल्य परीक्षेच्या (Pre-test & Post-test) विश्लेषणावर आधारित हा 5 ते 10 अध्ययन निष्पत्तींचा (LOs) अचूक योजना, शिक्षकांना त्यांच्या वर्गाचे आणि अध्यापनाचे अचूक नियोजन करण्यासाठी नक्कीच एक उत्तम दिशा देईल.
पूर्व-परीक्षा आणि साफल्य परीक्षेच्या (Pre-test & Post-test) विश्लेषणावर आधारित हा 5 ते 10 अध्ययन निष्पत्तींचा (LOs) अचूक योजना, शिक्षकांना त्यांच्या वर्गाचे आणि अध्यापनाचे अचूक नियोजन करण्यासाठी नक्कीच एक उत्तम दिशा देईल.
क्रिया योजनेचे मुख्य मुद्दे:
1. FLN (पायाभूत साक्षरता आणि संख्याज्ञान) ची गरज आणि महत्त्व
- इयत्ता 4 थी ते 10 वी च्या विद्यार्थ्यांसाठी भाषा आणि गणित विषयातील पायाभूत कौशल्ये (वाचन, लेखन, आणि मूलभूत गणिताच्या क्रिया) विकसित करण्यासाठी कृती योजनेचे स्वरूप.
- FLN ची उद्दिष्टे साध्य न करू शकलेल्या विद्यार्थ्यांसाठी विशेष व आनंददायी उपक्रमांची आखणी.
2. सेतूबंध आणि परिहार बोधन (Remedial Teaching) म्हणजे काय?
- सेतूबंध उपक्रमाचा मुख्य उद्देश आणि त्याचे फायदे.
- मागील इयत्तेतील अपेक्षित अध्ययन निष्पत्ती (LOs) साध्य न झालेल्या विद्यार्थ्यांसाठी उजळणी व मार्गदर्शन वर्गांचे नियोजन.
3. पूर्व-परीक्षा (Pre-test) आणि साफल्य परीक्षा (Post-Test) विश्लेषण
- पूर्व-परीक्षा: या चाचणीद्वारे विद्यार्थ्यांच्या अध्ययनातील कच्च्या दुव्यांचे (Learning Gaps) अचूक निदान करणे.
- गटवारी: विद्यार्थ्यांच्या क्षमतेनुसार त्यांचे गट तयार करून त्यांच्या गरजेनुसार 5 ते 10 प्रमुख अध्ययन निष्पत्तींवर (LOs) लक्ष केंद्रित करणे.
- साफल्य परीक्षा: परिहार बोधननंतर विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीचे मोजमाप करणे आणि कृती आराखड्याच्या यशाचे मूल्यांकन करणे.
4. इयत्ता 4 थी ते 8 वी साठी विषयनिहाय परिहार बोधन क्रिया योजना (Action Plan)
- भाषा (मराठी आणि इंग्रजी): विद्यार्थ्यांचा शब्दसंग्रह वाढवणे, व्याकरण, वाचन आकलन आणि संवाद कौशल्ये विकसित करण्यासाठी 5 ते 10 LOs वर आधारित कृतीयुक्त खेळ, गटचर्चा आणि शब्दकोडी यांचा वापर.
- गणित (Maths): बेरीज-वजाबाकीपासून ते अपूर्णांक, भूमिती, आणि व्यावहारिक गणिताच्या संकल्पना स्पष्ट करण्यासाठी मूर्त वस्तूंचा (Concrete objects) वापर करून उपचारात्मक मार्गदर्शन.
- विज्ञान (Science): वैज्ञानिक दृष्टिकोन आणि कुतूहल वाढवण्यासाठी छोटे प्रयोग, आकृत्या आणि निरीक्षण-आधारित 5 ते 10 अध्ययन निष्पत्तींची निवड व सादरीकरण.
- समाज विज्ञान (S.S.): इतिहास आणि भूगोलाच्या संकल्पना स्पष्ट करण्यासाठी नकाशा वाचन, ऐतिहासिक साधनांची ओळख, आणि स्थानिक उदाहरणांचा वापर करून सेतूबंध पाठांचे नियोजन.
5. शिक्षकांसाठी क्रिया योजनेची अंमलबजावणी (Tips for Teachers)
- निवडलेल्या अध्ययन निष्पत्तींवर (LOs) आधारित दैनंदिन व साप्ताहिक पाठांचे अचूक नियोजन कसे करावे.
- कृती-आधारित शिक्षण (Activity-based Learning) आणि डिजिटल/श्राव्य साधनांचा वापर करून विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास कसा वाढवावा.
- सतत आणि सर्वंकष मूल्यमापन (CCE) प्रक्रियेचा प्रभावी अवलंब.
मराठी विषय (Marathi PDF)
इयत्ता 4 थी
इयत्ता 5 वी
इयत्ता 6 वी
इयत्ता 7 वी
गणित विषय (Maths PDF)
इयत्ता 4 थी
इयत्ता 5 वी
इयत्ता 6 वी
इयत्ता 7 वी
विज्ञान / परिसर अध्ययन (Science PDF)
इयत्ता 4 थी (परिसर)
इयत्ता 5 वी (विज्ञान)
इयत्ता 6 वी (विज्ञान)
इयत्ता 7 वी (विज्ञान)
समाज विज्ञान विषय (Social Science PDF)
इयत्ता 6 वी
इयत्ता 7 वी
