पी.एम. पोषण: दुपारचे जेवण योजनेअंतर्गत स्वयंपाक कर्मचाऱ्यांच्या नियुक्तीची प्रक्रिया आणि नियम
शालेय पोषण आहार योजना (अक्षर दासोह) ही विद्यार्थ्यांच्या आरोग्य आणि शिक्षणासाठी एक अत्यंत महत्त्वाची योजना आहे. या योजनेंतर्गत शाळेत स्वादिष्ट आणि पौष्टिक जेवण बनवण्यासाठी स्वयंपाक कर्मचाऱ्यांची नियुक्ती करणे हा एक महत्त्वाचा टप्पा असतो. या प्रक्रियेत पारदर्शकता आणि योग्य उमेदवाराची निवड सुनिश्चित करण्यासाठी शासनाने काही स्पष्ट मार्गदर्शक तत्त्वे आखून दिली आहेत. आजच्या ब्लॉगमध्ये आपण या निवड प्रक्रियेतील महत्त्वाच्या नियमांची सविस्तर माहिती घेणार आहोत.
निवड समितीची रचना
स्वयंपाक कर्मचाऱ्यांची निवड करण्यासाठी ग्रामपंचायत आणि शहरी वॉर्ड स्तरावर एक त्रिसदस्यीय समिती स्थापन केली जाते. या समितीची रचना खालीलप्रमाणे असते:
- अध्यक्ष: ग्रामपंचायतीचे अध्यक्ष (ग्रामीण भागात) किंवा वॉर्ड सदस्य (शहरी/महानगरपालिका भागात).
- सदस्य: शाळा व्यवस्थापन समितीचे (SDMC) अध्यक्ष.
- सदस्य: शाळेचे मुख्याध्यापक.
- सचिव: नगरपालिकेचे मुख्य अधिकारी / ग्रामपंचायतीचे सचिव.
अर्जाची प्रक्रिया आणि जाहिरात
निवड प्रक्रियेला सुरुवात करण्यापूर्वी समितीची प्राथमिक बैठक आयोजित केली जाते. या बैठकीत अर्ज मागवण्याच्या तारखा, आवश्यक शैक्षणिक पात्रता, आणि मानधन यावर चर्चा करून निर्णय घेतला जातो. विशेष म्हणजे, अर्ज प्रक्रियेची सविस्तर माहिती ग्रामपंचायतीच्या सूचना फलकावर किमान 10 दिवस अगोदर प्रसिद्ध करणे बंधनकारक आहे.
पात्रता आणि अटी
स्वयंपाक कर्मचारी म्हणून नियुक्त होण्यासाठी खालील अटींची पूर्तता करणे आवश्यक आहे:
- मुख्य आचारी आणि इतर सर्व मदतनीस या केवळ महिलाच असाव्यात.
- मुख्य आचारी किमान 7 वी पास असणे आवश्यक आहे. मदतनीसांसाठी शैक्षणिक अट नसली तरी साक्षर महिलांना प्राधान्य दिले जाते.
- उमेदवार महिला त्याच गावची रहिवासी असावी (रेशन कार्ड, आधार कार्ड द्वारे पडताळणी).
- 30 वर्षांवरील महिलांना आणि विशेषतः विधवा किंवा निराधार महिलांना नियुक्तीमध्ये प्राधान्य दिले जाते.
- उमेदवाराचे शारीरिक आणि मानसिक आरोग्य उत्तम असावे.
आरक्षण आणि सामाजिक न्याय
स्वयंपाक केंद्राच्या प्रकारानुसार (A1, A, B, C मॉडेल) कर्मचाऱ्यांच्या नियुक्तीमध्ये आरक्षण लागू केले जाते. उदाहरणार्थ, SC/ST, मागासवर्गीय आणि अल्पसंख्याक वर्गातील महिलांना या प्रक्रियेत सामावून घेतले जाते. जर सलग दोन वेळा जाहिरात देऊनही आरक्षित प्रवर्गातील महिला उमेदवार उपलब्ध झाली नाही, तरच खुल्या प्रवर्गातील किंवा आर्थिकदृष्ट्या दुर्बल घटकातील अनुभव असलेल्या महिलेचा विचार केला जातो.
नियुक्तीनंतरची प्रक्रिया
नियुक्तीनंतर कर्मचाऱ्यांना अन्नाची गुणवत्ता, सुरक्षितता, आणि स्वच्छतेबाबत (SOP) विशेष प्रशिक्षण दिले जाते, जेणेकरून विद्यार्थ्यांना मिळणारे जेवण उत्तम दर्जाचे राहील.
