त्ता 9वी मराठी – संकलित मूल्यमापन 2 (SA-2) नमूना प्रश्नपत्रिका 2025-26 | 100 गुण
नमस्कार विद्यार्थी आणि शिक्षक मित्रांनो!
शैक्षणिक वर्ष 2025-26 च्या द्वितीय सत्र परीक्षेसाठी सज्ज आहात का? इयत्ता नववीच्या विद्यार्थ्यांसाठी मराठी (प्रथम भाषा) विषयाची तयारी सोपी करण्यासाठी आम्ही घेऊन आलो आहोत ‘संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2)’ ची विशेष नमूना प्रश्नपत्रिका.
ही प्रश्नपत्रिका नवीन अभ्यासक्रम आणि बदललेल्या मूल्यमापन आराखड्यानुसार तयार करण्यात आली आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना परीक्षेचे स्वरूप समजण्यास आणि वेळेचे नियोजन करण्यास मदत होईल.
मुख्य वैशिष्ट्ये:
- एकूण गुण: 100 मार्कांची परिपूर्ण सराव प्रश्नपत्रिका.
- वेळ: 3 तास 15 मिनिटे (वाचनासाठी अतिरिक्त वेळ समाविष्ट).
- सर्व विभाग समाविष्ट: गद्य, पद्य, स्थूलवाचन, व्याकरण आणि लेखनकौशल्य (उपयोजित मराठी).
- आदर्श आराखडा: परीक्षेतील प्रश्नांची व्याप्ती आणि काठीण्य पातळी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त.
विद्यार्थ्यांसाठी टीप: ही प्रश्नपत्रिका सोडवल्यामुळे तुमचा आत्मविश्वास वाढेल आणि मुख्य परीक्षेत वेळेचे अचूक व्यवस्थापन कसे करावे, याची कल्पना येईल.
संकलित मूल्यमापन – 3 (2025 – 2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 2
प्रश्न 1. खालील दिलेल्या पर्यायांतून योग्य पर्याय निवडून लिहा. (10 गुण)
-
1. महानुभाव पंथाचे संस्थापक असे कोणाला म्हटले जाते?अ) म्हाइंभट ब) चक्रधर स्वामी क) केसोबास ड) नागदेवाचार्य
-
2. ‘पोट’ या पाठाचे लेखक कोण आहेत?अ) वि. स. खांडेकर ब) वि. वा. शिरवाडकर क) पु. ल. देशपांडे ड) व्यंकटेश माडगूळकर
-
3. ‘सुंदर ते ध्यान’ या कवितेत शेतकऱ्याच्या कपाळावर कशाचा टिळा लावला आहे?अ) कुंकवाचा ब) चंदनाचा क) चिखलाचा ड) शेंदूराचा
-
4. ‘माहेरची वाट’ या कवितेत आई लेकीला कोणता आशीर्वाद देते?अ) सुखी भव ब) अखंड सौभाग्यवती भव क) यशस्वी भव ड) दीर्घायुषी भव
- 5. बाबाखानने कोणता प्राणी पाळला होता? (अ) माकड (ब) वाघ (क) अस्वल (ड) हत्ती
- 6. ‘जेव्हा माणूस जागा होतो’ या कादंबरीचे लेखक कोण आहेत? (अ) गोदावरी परुळेकर (ब) अण्णा भाऊ साठे (क) शंकरराव खरात (ड) दया पवार
- 7. ‘आचंद्रसूर्य नांदो’ या कवितेचे कवी कोण आहेत? (अ) ग. दि. माडगूळकर (ब) कुसुमाग्रज (क) बा. भ. बोरकर (ड) केशवसुत
- 8. ‘जग बदल घालूनी घाव’ ही कविता कोणत्या साहित्य प्रकारात मोडते? (अ) अभंग (ब) लावणी (क) दलित कविता (ड) निसर्ग कविता
- 9. ‘कमल’ या शब्दाचा समानार्थी शब्द कोणता? (अ) नयन (ब) नलिनी (क) पाणी (ड) मेघ
- 10. ‘सज्जन’ या शब्दाचा संधी विग्रह करा. (अ) सत + जन (ब) सतः + जन (क) सत + अन (ड) सज् + जन
प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (7 गुण)
- 11. ‘लीळाचरित्र’ ग्रंथाचे लेखक कोण आहेत?
- 12. कर्णाचा स्वामीनिष्ठ सेवक कोण होता?
- 13. ‘पाखरांनो तुम्ही’ ही कविता कोणाला उद्देशून लिहिली आहे?
- 14. ‘वाचू आनंदे’ या पाठाच्या लेखिका कोण आहेत?
- 15. ‘यंत्र’ या कथेत वामन कोणाच्या मळ्यात कामाला गेला होता?
- 16. पिंट्याच्या टोळीची खूण काय होती?
- 17. मॉस्कोत लेखिकेला कोणता मोठा आनंददायी अनुभव आला?
प्रश्न 3. व्याकरण व भाषाभ्यास (16 गुण)
- अ) वाक्प्रचार (4 गुण): 18. आभाळ कोसळणे, 19. डोळे पाणावणे, 20. गहीवर मांडणे, 21. हंबरडा फोडणे
- ब) जोड्या जुळवा (4 गुण):i) कडुलिंबअ) विशेष नामii) हिमालयब) भाववाचक नामiii) गोडवाक) सामान्य नामiv) तेड) सर्वनाम
- क) समास (2 गुण): 23. पंचवटी, 24. आईवडील
- ड) अलंकार (2 गुण): 25. “लहानपण देगा देवा, मुंगी साखरेचा रवा | ऐरावत रत्न थोर, त्यासी अंकुशाचा मार ||”
- ई) समानार्थी (2 गुण): 26. पृथ्वी, 27. समुद्र
- फ) विरुद्धार्थी (2 गुण): 28. सत्य, 29. उपकार
प्रश्न 4. खालील प्रश्नांची दोन ते तीन वाक्यांत उत्तरे लिहा. (20 गुण)
- 30. श्री चक्रधरांनी गुराख्याला का मारले?
- 31. राजाने सेवकांची नेमणूक करताना कोणती काळजी घ्यावी?
- 32. पोट नसते तर जगात कोणते अनर्थ ओढवले असते?
- 33. कर्णाला ‘सूतपुत्र’ म्हणून का हिणवले जात असे?
- 34. एनाक्षीमिया आणि वाघीण यांच्यात मैत्री कशी निर्माण झाली?
- 35. छोटीच्या मनावर कशाचा परिणाम झाला होता? (ओळख पाठ)
- 36. संत पुरंदरदासांनी आपली संपत्ती कोणाला दान केली?
- 37. बाबाखानने अस्वलाला का मारले नाही?
- 38. ‘सुश्लोक वामनाचा’ कवितेत परोपकारी माणसाचा स्वभाव कसा वर्णन केला आहे?
- 39. ‘फटका’ कवितेत कवी अनंत फंदी कोणाची संगत सोडू नका असे म्हणतात?
प्रश्न 5 & 6. सविस्तर आणि दीर्घोत्तरी प्रश्न (53 गुण)
- (नमुना प्रश्न): गुराख्याचे नेत्रपतन पाठातून कोणता संदेश मिळतो?
- (नमुना प्रश्न): ‘कर्णाचे शल्य’ या पाठाधारे कर्णाची दानशूरता स्पष्ट करा.
- (नमुना प्रश्न): ‘माहेरची वाट’ कवितेत सासुरवाशिणीच्या मनातील भावना कशा व्यक्त झाल्या आहेत?
- (नमुना प्रश्न): ‘प्रेमस्वरूप आई’ या कवितेत कवीला आईची आठवण का येते?
- (नमुना प्रश्न): ‘जग बदल घालूनी घाव’ या कवितेद्वारे अण्णा भाऊ साठे यांनी दलितांना कोणता संदेश दिला आहे?
MODEL ANSWER SHEET (नमूना उत्तरपत्रिका)
विभाग 1: वस्तुनिष्ठ उत्तरे
1. ब) चक्रधर स्वामी
2. अ) वि. स. खांडेकर
3. क) चिखलाचा
4. ब) अखंड सौभाग्यवती भव
5. क) अस्वल
6. ब) अण्णा भाऊ साठे
7. अ) ग. दि. माडगूळकर
8. क) दलित कविता
9. ब) नलिनी
10. अ) सत + जन
2. अ) वि. स. खांडेकर
3. क) चिखलाचा
4. ब) अखंड सौभाग्यवती भव
5. क) अस्वल
6. ब) अण्णा भाऊ साठे
7. अ) ग. दि. माडगूळकर
8. क) दलित कविता
9. ब) नलिनी
10. अ) सत + जन
विभाग 2: एक वाक्यात उत्तरे
11. म्हाइंभट. 12. जांघिल. 13. पाखरांना. 14. डॉ. स्नेहलता देशमुख. 15. आबा सावकारांच्या. 16. रॉकेटचे चित्र. 17. 24 तास उजेडाचा दिवस अनुभवण्याचा.
विभाग 3: व्याकरण उत्तरे
18-21. आभाळ कोसळणे (मोठे संकट येणे), डोळे पाणावणे (रडू येणे), गहीवर मांडणे (कंठ दाटून येणे), हंबरडा फोडणे (मोठ्याने रडणे).
22. i-क, ii-अ, iii-ब, iv-ड.
23-24. पंचवटी (द्विगु), आईवडील (इतरेतर द्वंद्व).
25. दृष्टांत अलंकार.
26-29. धरणी, सागर, असत्य, अपकार.
22. i-क, ii-अ, iii-ब, iv-ड.
23-24. पंचवटी (द्विगु), आईवडील (इतरेतर द्वंद्व).
25. दृष्टांत अलंकार.
26-29. धरणी, सागर, असत्य, अपकार.
विभाग 4: थोडक्यात उत्तरे
30. गुराख्याने लाच घेऊन गुरे दुसऱ्याच्या शेतात सोडली होती, म्हणून शिक्षा करण्यासाठी.
33. कारण त्याचा सांभाळ एका सारथ्याने (सूत) केला होता.
37. कारण ते त्याच्या उदरनिर्वाहाचे साधन होते आणि त्याने ते प्रेमाने पाळले होते.
39. मूर्खाची, चोराची आणि लबाडाची संगत सोडू नका, पण सज्जनाची संगत धरा.
33. कारण त्याचा सांभाळ एका सारथ्याने (सूत) केला होता.
37. कारण ते त्याच्या उदरनिर्वाहाचे साधन होते आणि त्याने ते प्रेमाने पाळले होते.
39. मूर्खाची, चोराची आणि लबाडाची संगत सोडू नका, पण सज्जनाची संगत धरा.
ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
तोंडी प्रश्न पेढी (30 प्रश्न)
- 1. ‘लीळाचरित्र’ कोणी लिहिले? → म्हाइंभट
- 2. चक्रधर स्वामी कोठे बसले होते? → गावाच्या वेशीवर
- 3. राजाने कोणाचे भय बाळगावे? → ईश्वराचे आणि अपकीर्तीचे
- 4. ‘पोट’ हा पाठ कोणत्या पुस्तकातून घेतला आहे? → वायुलहरी
- 5. कर्णाचे दुसरे नाव काय होते? → राधेय / वसुषेण
- 6. मिया कोठे राहत होता? → जंगलात झोपडीत
- 7. छोटीने काय पाहिले होते? → वादळाचे भयानक रूप
- 8. संत पुरंदरदासांचे मूळ नाव काय? → श्रीनिवास
- 9. बाबाखानचा व्यवसाय काय होता? → दरवेशी
- 10. ‘वाचू आनंदे’ मध्ये लेखिकेला आजोबा काय सांगत? → रोज काहीतरी वाचावे
- 11. उडती तबकडी खरोखर होती का? → नाही, तो बनाव होता
- 12. मॉस्को कोणत्या देशाची राजधानी आहे? → रशिया
- 13. ‘यंत्र’ कथेतील मुख्य पात्र? → वामन
- 14. एकनाथांनी कोणाला ‘विंचू’ म्हटले आहे? → काम-क्रोध विकारांना
- 15. महात्मा फुलेंच्या मते खरा धर्म कोणता? → सत्य
- 16. ‘प्रेमस्वरूप आई’ कवितेत कवी कशासाठी व्याकुळ आहे? → आईच्या प्रेमासाठी
- 17. ‘पोळा’ कवितेत बैलाला काय म्हटले आहे? → कामदार बंदा
- 18. ‘हिरवळ आणिक पाणी’ कवितेत कवीला आनंद कोठे मिळतो? → निसर्गात
- 19. शेतकऱ्याची ‘मकरकुंडले’ कोणती? → घामाच्या धारा
- 20. माहेरची वाट कशी आहे? → मखमलीसारखी मऊ
- 21. अण्णा भाऊ साठे कोणाला घाव घालायला सांगतात? → जुन्या रूढींवर
- 22. ‘मेघ’ शब्दाचा समानार्थी शब्द? → ढग / जलद
- 23. ‘पाप’ शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द? → पुण्य
- 24. ‘कमलनेत्र’ हा कोणता समास आहे? → कर्मधारय समास
- 25. ‘चक्रधर’ या शब्दाचा अर्थ? → चक्र धारण करणारा
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..




