इन्स्पायर अवॉर्ड मानक (INSPIRE Award MANAK): शालेय विद्यार्थ्यांमधील संशोधक वृत्तीला प्रोत्साहन
विज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या युगात भारताचे भविष्य सुरक्षित आणि प्रगत ठेवण्यासाठी शालेय स्तरापासूनच विद्यार्थ्यांमध्ये नाविन्यपूर्ण आणि संशोधक वृत्ती रुजवणे आवश्यक आहे. भारत सरकारच्या ‘विज्ञान आणि तंत्रज्ञान विभाग’ (Department of Science and Technology – DST) आणि ‘नॅशनल इनोवेशन फाउंडेशन – भारत’ (NIF) यांच्या संयुक्त विद्यमाने ‘इन्स्पायर अवॉर्ड मानक’ ही एक अत्यंत महत्त्वाची योजना राबवली जाते.
इन्स्पायर अवॉर्ड मानक म्हणजे काय?
‘इन्स्पायर अवॉर्ड मानक’ (Million Minds Augmenting National Aspirations and Knowledge) ही योजना प्रामुख्याने 6 वी ते 10 वी मध्ये शिकणाऱ्या विद्यार्थ्यांसाठी आहे. या योजनेचा मुख्य उद्देश शालेय मुलांमध्ये विज्ञानाबद्दल गोडी निर्माण करणे आणि त्यांच्यातील नाविन्यपूर्ण कल्पनांना (Ideas/Innovations) एक राष्ट्रीय स्तरावरील व्यासपीठ मिळवून देणे हा आहे.
या योजनेअंतर्गत:
- देशभरातील शाळांमधून विद्यार्थ्यांचे सर्वोत्तम ‘आयडिया’ किंवा ‘प्रकल्प’ निवडले जातात.
- निवड झालेल्या विद्यार्थ्यांच्या बँक खात्यात थेट लाभ हस्तांतरण (DBT) द्वारे 10,000 रुपयांचे बक्षीस दिले जाते, जेणेकरून ते त्यांच्या कल्पनेचे ‘प्रोटोटाइप’ किंवा ‘मॉडेल’ तयार करू शकतील.
शाळा नोंदणी प्रक्रिया (School Registration Process)
शाळेला या योजनेत सहभागी होण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांचे नामांकन करण्यासाठी अधिकृत पोर्टलवर नोंदणी करणे आवश्यक आहे. खालील स्टेप्स फॉलो करून नोंदणी करता येते:
- 1. वेबसाइटला भेट द्या: इन्स्पायर अवॉर्डच्या अधिकृत वेबसाइटवर जा.
- 2. School Authority विभाग: होमपेजवर ‘Authorised Login’ मध्ये ‘School Authority’ या पर्यायावर क्लिक करा.
- 3. नवीन नोंदणी: खाली दिलेल्या ‘New Registration’ लिंकवर क्लिक करा.
- 4. माहिती भरणे: शाळेचा 11 अंकी UDISE कोड, शाळेचे नाव, संपूर्ण पत्ता, मुख्याध्यापकांचे नाव, शाळेचा ई-मेल आयडी आणि मोबाईल क्रमांक अचूक भरा.
- 5. अर्ज सबमिट करणे: सर्व माहिती तपासून फॉर्म सबमिट करा. त्यानंतर तुम्हाला एक ‘अॅप्लिकेशन आयडी’ (Application ID) मिळेल.
- 6. मान्यता: तुमचा अर्ज जिल्हा प्रशासनाकडे (District Authority) मान्यतेसाठी जाईल. त्यांनी अप्रूव्ह केल्यानंतर तुमच्या ई-मेलवर लॉगिन आयडी आणि पासवर्ड पाठवला जाईल.
आवश्यक कागदपत्रे आणि तपशील (Required Documents & Details)
विद्यार्थ्यांचे नामांकन (Nomination) करण्यासाठी शिक्षकांकडे खालील माहिती तयार असणे आवश्यक आहे:
- शाळेचा तपशील: शाळेचा UDISE कोड आणि ई-मेल आयडी.
- विद्यार्थ्याची वैयक्तिक माहिती: विद्यार्थ्याचे पूर्ण नाव, वडिलांचे/आईचे नाव, जन्मतारीख, इयत्ता, लिंग आणि जात (Category).
- आधार कार्ड: विद्यार्थ्याचा आधार क्रमांक (Aadhaar Number).
- बँक तपशील: विद्यार्थ्याच्या बँक खात्याचे नाव, बँकेचे नाव, शाखेचा पत्ता, खाते क्रमांक आणि IFSC कोड (बक्षीस थेट खात्यात जमा होत असल्याने ही माहिती अत्यंत अचूक असावी).
- प्रकल्पाची माहिती: नाविन्यपूर्ण कल्पनेचे शीर्षक (Innovation Title) आणि त्या प्रकल्पाचे थोडक्यात वर्णन (सुमारे 300 शब्दांत).
- फोटो आणि व्हॉइस नोट: विद्यार्थ्याचा पासपोर्ट साईझ फोटो आणि शक्य असल्यास प्रकल्पाचा एखादा फोटो किंवा ऑडिओ/व्हिडिओ.
- मार्गदर्शक शिक्षक: प्रकल्प तयार करण्यासाठी मदत करणाऱ्या शिक्षकाचे नाव.
महत्त्वाच्या लिंक्स (Important Links)
खालील बटणांवर क्लिक करून तुम्ही थेट संबंधित पेजवर जाऊ शकता:
