प्रश्न : स्वयपाकाची भांडी तयार करण्यासाठी कागद यासारखा पदार्थ वापरणे योग्य आहे का?

उत्तर: नाही, स्वयंपाकाची भांडी तयार करण्यासाठी कागद वापरणे योग्य नाही. कारण कागद उष्णता सहन करू शकत नाही आणि तो लगेच जळतो. तसेच कागद पाणी किंवा इतर द्रव पदार्थ साठवू शकत नाही.

प्रश्न : पाणी साठवण्यासाठी कापडाचे भांडे वापरणे का शक्य नाही?

उत्तर: पाणी साठवण्यासाठी कापडाचे भांडे वापरणे शक्य नाही कारण कापड पाणी शोषून घेते आणि त्यातून पाणी गळते. कापड जलरोधक (waterproof) नाही.

प्रश्न : वेगवेगळ्या खेळांचे चेंडू बनवण्यासाठी वेगवेगळे पदार्थ का वापरतात? क्रिकेटचा चेंडू टेनिस खेळायला वापरतात का?

उत्तर: वेगवेगळ्या खेळांसाठी वेगवेगळे चेंडू वापरतात, कारण प्रत्येक खेळाची गरज वेगळी असते. उदाहरणार्थ, क्रिकेटचा चेंडू खूप टणक आणि जड असतो, ज्यामुळे तो जास्त वेगाने आणि लांब जातो. टेनिसचा चेंडू मऊ आणि हलका असतो, ज्यामुळे तो उसळी घेतो. त्यामुळे क्रिकेटचा चेंडू टेनिस खेळायला वापरता येणार नाही.

प्रश्न: सर्व चमकदार पदार्थ धातू असतात का?

उत्तर: नाही, सर्व चमकदार पदार्थ धातू नसतात. काही पदार्थांवर पॉलिश किंवा रासायनिक थर लावून त्यांना चमकदार बनवले जाते, जसे की मेण किंवा रंग. हे पदार्थ धातू नसतात.

प्रश्न: घुलन, सीता आणि सारा यांनी लपण्यासाठी तीच ठिकाणे का निवडली?

उत्तर: त्यांनी अशी ठिकाणे निवडली जिथून त्यांना कोणी पाहू शकत नाही. घुलन भिंतीमागे लपला कारण भिंत **अपारदर्शक** असते. सीता झाडामागे लपली कारण झाड सुद्धा अपारदर्शक असते. सारा तुषारीत (धुसर) काचेच्या दरवाजामागे लपली कारण ती अर्धपारदर्शक असते, म्हणजे पलीकडचे अस्पष्ट दिसते, पण स्पष्टपणे दिसत नाही.

प्रश्न: सीतेच्या भावाला लाकडी बंद दरवाज्याच्या आडून त्यांचा खेळ पाहता आला असता का?

उत्तर: नाही, त्याला खेळ पाहता आला नसता, कारण लाकडी दरवाजा **अपारदर्शक** असतो.

प्रश्न: दोन्ही पेल्यांमधील पाण्याची पातळी वेगवेगळी का आहे?

उत्तर: दोन्ही पेल्यांची क्षमता सारखी असली तरी, त्यामध्ये असलेले पाण्याचे प्रमाण वेगवेगळे होते. पहिल्या पेल्यात कमी पाणी होते, तर दुसऱ्या पेल्यात जास्त पाणी होते, म्हणूनच त्यांची पाण्याची पातळी वेगवेगळी होती.

प्रश्न: हवा हे पण द्रव्यच आहे का?

उत्तर: होय, हवा हे पण **द्रव्य** आहे. कारण हवेला वस्तुमान असते आणि ती जागा व्यापते.

प्रश्न: पाणी पारदर्शक असते का? ते अपारदर्शक करता येते का?

उत्तर: होय, पाणी पारदर्शक असते. पण जर पाण्यात माती, वाळू किंवा खडू पावडर सारखे पदार्थ मिसळले, तर ते अपारदर्शक किंवा अर्धपारदर्शक होऊ शकते.

प्रश्न: पाण्यात मिसळलेले सर्वच पदार्थ दिसेनासे झाले का?

उत्तर: नाही, सर्वच पदार्थ दिसेनासे झाले नाहीत. साखर आणि मीठ पाण्यात पूर्णपणे विरघळल्यामुळे दिसेनासे झाले. पण खडू पावडर, वाळू आणि कोंडा हे पदार्थ पाण्यात विरघळले नाहीत, त्यामुळे ते तसेच दिसले.

प्रश्न: मध, व्हिनेगर आणि तेल यासारखे द्रव पाण्यात विरघळतात का?

उत्तर: मध आणि व्हिनेगर पाण्यात पूर्णपणे विरघळतात. पण तेल पाण्यात विरघळत नाही, ते पाण्याच्या पृष्ठभागावर एक वेगळा थर बनवते.

१. जोडीदार शोधा

२. स्तंभ-१ मधील शब्दांच्या अक्षरांची योग्य प्रकारे मांडणी करा आणि तयार होणाऱ्या शब्दांचे स्तंभ II दिलेल्या गुणधर्मांशी जोड्या जुळवा.

३. दुकानामध्ये किंवा घरी विविध खाद्यपदार्थ साठविण्याच्या भरण्या नेहमी पारदर्शक असतात. याचे कारण काय असावे?

उत्तर: काचेच्या बरण्या **पारदर्शक** असल्याने त्यातील पदार्थ बाहेरूनच दिसतो. त्यामुळे कोणता पदार्थ कोणत्या बरणीत आहे हे लगेच समजते आणि शोधायला सोपे जाते.

४. खालील विधाने चूक (F) की बरोबर (T) ते सांगा आणि चुकीची विधाने बरोबर करून लिहा.

५. खुर्ची तयार करण्यासाठी योग्य गुणधर्म कोणते असतील?

उत्तर: खुर्ची तयार करण्यासाठी खालील गुणधर्म योग्य असतील:

• **टणकपणा:** खुर्ची मजबूत आणि टिकाऊ असली पाहिजे.
• **हलकेपणा:** खुर्ची सहजपणे एका ठिकाणाहून दुसऱ्या ठिकाणी घेऊन जाण्यासाठी हलकी असावी.
• **स्वच्छता आणि टिकाऊपणा:** खुर्ची सहज स्वच्छ करता येणारी आणि दिसायला नवीन वाटणारी असावी.

६. कचऱ्यासाठी कोणत्या पदार्थांपासून बनलेली पात्रे वापराल?

उत्तर: कचऱ्यासाठी **अपारदर्शक** आणि **टणक** पदार्थांपासून बनलेली पात्रे वापरली जातात, जसे की **प्लास्टिक** किंवा **धातू**. कारण, कचरा दिसू नये यासाठी ती पात्रे अपारदर्शक असावीत आणि कचरा साठवण्यासाठी ती मजबूत आणि टिकाऊ असावीत.

७. मोकळ्या जागा भरण्यासाठी योग्य पर्याय निवडा.

“आपल्या सभोवताली हवा आहे पण आपण आपल्या आजूबाजूला असलेल्या सर्वांना आपण पाहू शकतो. पण लाकडी दरवाजा आपल्या दरम्यान आला तर आपण एकमेकांना पाहू शकत नाही. कारण हवा ही **पारदर्शक** आहे आणि लाकडी दरवाजा **अपारदर्शक** आहे.”
योग्य पर्याय: **i) पारदर्शक, अपारदर्शक.**

८. X आणि Y हे कोणते पदार्थ असावेत?

उत्तर:

**X पदार्थ:** हा टणक आहे पण पाण्यात विरघळतो, याचा अर्थ तो **मीठ** किंवा **साखर** असू शकतो. वाचलेल्या माहितीनुसार, मीठ आणि साखर हे पाण्यात विरघळणारे टणक पदार्थ आहेत.

**Y पदार्थ:** हा मृदू आहे पण पाण्यात विरघळत नाही. याचा अर्थ तो **खोडरबर** किंवा **मेण** असू शकतो. हे पदार्थ सहजपणे दाबले जातात पण पाण्यात विरघळत नाहीत.

९. मी कोण आहे?

(a) माझ्या पृष्टभागावर चकाकी आहे: **धातू** (उदाहरण: सोने, चांदी)

(b) मला सहजपणे दाबू शकता: **मऊ (मृदू) पदार्थ** (उदाहरण: स्पंज, रबर)

(c) मी टणक आणि विद्राव्य आहे: **साखर**

(d) माझ्यामधून तुम्ही स्पष्टपणे पाहू शकत नाही: **अपारदर्शक पदार्थ** (उदाहरण: लाकूड)

(e) मला वस्तुमान आणि आकारमान आहे पण तुम्ही मला पाहू शकत नाही: **हवा**

१०. एकमेकात पूर्णपणे मिसळणाऱ्या आणि न मिसळणाऱ्या पदार्थांच्या जोड्या.

पूर्णपणे मिसळणारे पदार्थ:

• पाणी आणि व्हिनेगर
• पाणी आणि ग्लुकोज

न मिसळणारे पदार्थ:

• पाणी आणि मोहरीचे तेल
• पाणी आणि गव्हाचे पीठ