NMMS परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• घटक कण: कोणताही पदार्थ अत्यंत लहान कणांपासून बनलेला असतो ज्याला ‘घटक कण’ म्हणतात. हे कण सामान्य सूक्ष्मदर्शकातूनही दिसत नाहीत.
• शास्त्रज्ञ: प्राचीन भारतीय तत्वज्ञानी आचार्य कणाद यांनी “वैशेषिक सूत्र” या ग्रंथात ‘परमाणू’ (अणू) ची संकल्पना प्रथम मांडली.
• आंतर कण जागा व आकर्षण: कणांमधील उपलब्ध रिकाम्या जागेला ‘आंतर कण जागा’ आणि त्यांना एकत्र धरून ठेवणाऱ्या बलाला ‘आंतर कण आकर्षण’ म्हणतात.
• घन अवस्था: कणांमधील आकर्षण अतिशय प्रबळ असते. निश्चित आकार आणि घनफळ असते. कण फक्त त्यांच्या जागेवर कंपन पावतात.
• द्रव अवस्था: आकर्षण बल घन पदार्थांपेक्षा दुर्बल असते. निश्चित घनफळ असते परंतु निश्चित आकार नसतो. ते ज्या पात्रात ठेवले जातात त्याचा आकार घेतात.
• वायू अवस्था: कणांमधील आकर्षण नगण्य असते. निश्चित आकार आणि घनफळ नसते. ते उपलब्ध असलेली संपूर्ण जागा व्यापतात.
• महत्त्वाचे विलय बिंदू: बर्फ (0°C), युरिया (133°C), लोखंड (1538°C).
• तापमानाचा परिणाम: उष्णता दिल्यास कणांची हालचाल वाढते. गरम पाण्यात पोटॅशियम परमॅंगनेट जलद गतीने पसरते.
• संपीड्यता (Compressibility): वायू सहजपणे दाबता येतात (उदा. रिकामी पिचकारी), परंतु द्रव (पाणी) आणि घन पदार्थ दाबता येत नाहीत.