JNVST 2027 EVS प्रश्नपेढी : पाणी व प्रदूषण | मराठी MCQ उत्तरे व स्पष्टीकरणासह

प्रश्न 1. पाणी प्रदूषण म्हणजे काय?

1. पाणी स्वच्छ करणे
2. पाण्यात हानिकारक पदार्थ मिसळणे
3. पावसाचे पाणी साठवणे
4. पाणी उकळणे

प्रश्न 2. खालीलपैकी पाणी प्रदूषणाचे प्रमुख कारण कोणते?

1. झाडांना पाणी देणे
2. पाण्याची बचत करणे
3. कारखान्यांचे रासायनिक सांडपाणी नदीत सोडणे
4. पावसाचे पाणी साठवणे

प्रश्न 3. दूषित पाणी पिल्याने कोणता आजार होऊ शकतो?

1. हैजा
2. हाड मोडणे
3. दात पडणे
4. केस वाढणे

प्रश्न 4. नदीतील मासे अचानक मरू लागले. याचे संभाव्य कारण कोणते?

1. नदीच्या काठावर झाडे लावणे
2. पावसाचे पाणी पडणे
3. नदी स्वच्छ ठेवणे
4. पाण्यात विषारी रसायने मिसळणे

प्रश्न 5. पिण्यासाठी योग्य असलेल्या पाण्याला काय म्हणतात?

1. खारे पाणी
2. पेयजल
3. सांडपाणी
4. समुद्राचे पाणी

प्रश्न 6. पाण्यातील अनेक रोगजंतू नष्ट करण्यासाठी घरच्या घरी कोणती पद्धत उपयोगी ठरते?

1. पाणी उघडे ठेवणे
2. पाण्यात माती मिसळणे
3. पाणी उकळणे
4. पाण्यात कचरा टाकणे

प्रश्न 7. पाणी गाळण्याच्या प्रक्रियेत कोणता पदार्थ वापरला जाऊ शकतो?

1. स्वच्छ गाळणी
2. प्लास्टिकचा कचरा
3. विषारी रंग
4. कीटकनाशक

प्रश्न 8. पाण्याचा अपव्यय टाळण्यासाठी कोणती सवय योग्य आहे?

1. नळ उघडा ठेवणे
2. गळणारा नळ दुर्लक्षित करणे
3. गरजेपेक्षा जास्त पाणी वापरणे
4. वापर झाल्यावर नळ बंद करणे

प्रश्न 9. पावसाचे पाणी साठवण्याच्या पद्धतीला काय म्हणतात?

1. वायुप्रदूषण
2. जलसंधारण
3. ध्वनिप्रदूषण
4. जंगलतोड

प्रश्न 10. पाण्यात प्लास्टिकच्या पिशव्या टाकल्याने काय होऊ शकते?

1. पाणी आपोआप शुद्ध होते
2. माशांना नेहमी अधिक अन्न मिळते
3. जलचरांना इजा होऊ शकते
4. पाण्याचे प्रमाण वाढते

प्रश्न 11. शेतीतील रासायनिक खते आणि कीटकनाशके पाण्यात मिसळल्यास काय होऊ शकते?

1. पाणी प्रदूषित होऊ शकते
2. पाणी नेहमी गोड होते
3. पाण्यातील सर्व घाण नाहीशी होते
4. नदीचे पाणी लगेच पिण्यायोग्य होते

प्रश्न 12. घरातील सांडपाण्याबाबत योग्य उपाय कोणता?

1. ते नदीत थेट सोडणे
2. ते पिण्याच्या पाण्यात मिसळणे
3. ते तलावात साठवून कचरा टाकणे
4. योग्य प्रक्रिया करूनच सोडणे

प्रश्न 13. पाणी स्वच्छ दिसत असले तरी ते पिण्यापूर्वी काळजी का घ्यावी?

1. स्वच्छ पाण्यात नेहमी विष असते
2. त्यात न दिसणारे रोगजंतू किंवा प्रदूषक असू शकतात
3. पाणी कधीच सुरक्षित नसते
4. पाण्यात नेहमी मीठ असते

प्रश्न 14. पाण्यातील मोठे घन पदार्थ वेगळे करण्यासाठी कोणती पद्धत वापरता येते?

1. पाणी रंगवणे
2. पाण्यात तेल टाकणे
3. गाळणीने गाळणे
4. पाण्यात माती मिसळणे

प्रश्न 15. पाणी वाचवण्याचा एक चांगला मार्ग कोणता?

1. गळती त्वरित दुरुस्त करणे
2. नळ सतत चालू ठेवणे
3. स्वच्छ पाणी रस्त्यावर वाहू देणे
4. पाण्याची टाकी भरून वाहू देणे

प्रश्न 16. हवेमध्ये धूर, धूळ व हानिकारक वायू मिसळल्यास काय होते?

1. जलसंधारण
2. पाणी शुद्धीकरण
3. मृदासंधारण
4. वायुप्रदूषण

प्रश्न 17. शहरातील वायुप्रदूषणाचे एक प्रमुख कारण कोणते?

1. झाडांना पाणी देणे
2. वाहनांचा धूर
3. पाऊस पडणे
4. पाण्याची बचत करणे

प्रश्न 18. वायुप्रदूषणामुळे कोणता त्रास होऊ शकतो?

1. दृष्टी नेहमी सुधारते
2. हाडे आपोआप मजबूत होतात
3. श्वास घेण्यास त्रास होतो
4. भूक नेहमी वाढते

प्रश्न 19. हवा स्वच्छ ठेवण्यासाठी कोणती कृती उपयुक्त आहे?

1. कचरा जाळणे
2. प्लास्टिक जाळणे
3. वाहने विनाकारण चालू ठेवणे
4. झाडे लावणे आणि त्यांचे संगोपन करणे

प्रश्न 20. कचरा उघड्यावर जाळल्याने कोणती समस्या वाढते?

1. वायुप्रदूषण
2. जलसंधारण
3. पाणी शुद्धीकरण
4. वृक्षारोपण

प्रश्न 21. खालीलपैकी स्वच्छ ऊर्जेचे उदाहरण कोणते?

1. ओला कचरा उघड्यावर जाळणे
2. सौरऊर्जा
3. प्लास्टिक जाळणे
4. कोळसा जाळणे

प्रश्न 22. कमी अंतरासाठी शक्य असल्यास सायकल वापरणे का चांगले?

1. धूर अधिक निर्माण होतो
2. पाण्याचा अपव्यय होतो
3. इंधनाचा वापर आणि वाहनांचे उत्सर्जन कमी होते
4. कचरा वाढतो

प्रश्न 23. कारखान्यांच्या धुरामुळे मुख्यतः कोणते प्रदूषण वाढू शकते?

1. ध्वनिप्रदूषणच
2. जलसंधारण
3. मृदा सुपीकता
4. वायुप्रदूषण

प्रश्न 24. फटाके मोठ्या प्रमाणावर फोडल्याने कोणत्या दोन समस्या निर्माण होऊ शकतात?

1. वायुप्रदूषण आणि ध्वनिप्रदूषण
2. जलसंधारण आणि वृक्षारोपण
3. पाणी शुद्धीकरण आणि मृदासंधारण
4. पाण्याची बचत आणि स्वच्छ हवा

प्रश्न 25. श्वास घेण्यासाठी माणसाला कोणत्या वायूची गरज असते?

1. धूर
2. प्राणवायू
3. प्लास्टिक वायू
4. धूळ

प्रश्न 26. जलचर म्हणजे कोण?

1. फक्त जमिनीवर राहणारे प्राणी
2. फक्त आकाशात उडणारे पक्षी
3. पाण्यात राहणारे सजीव
4. फक्त वाळवंटातील वनस्पती

प्रश्न 27. तलावात जास्त प्रमाणात खते मिसळल्याने शेवाळाची अतिवाढ झाल्यास काय होऊ शकते?

1. पाणी नेहमी पिण्यायोग्य होते
2. सर्व मासे अधिक निरोगी होतात
3. प्रदूषणाचा परिणाम होत नाही
4. पाण्यातील प्राणवायू कमी होऊन जलचरांना धोका होऊ शकतो

प्रश्न 28. प्लास्टिकचा कचरा कमी करण्यासाठी कोणता उपाय योग्य आहे?

1. कापडी पिशवी वापरणे
2. प्लास्टिक नदीत टाकणे
3. प्लास्टिक जाळणे
4. प्लास्टिक रस्त्यावर फेकणे

प्रश्न 29. पिण्याचे पाणी साठवण्यासाठी कोणते भांडे योग्य आहे?

1. घाणेरडे उघडे भांडे
2. स्वच्छ आणि झाकण असलेले भांडे
3. कचऱ्याजवळ ठेवलेली बादली
4. रसायने ठेवलेला डबा

प्रश्न 30. पर्यावरणाचे संरक्षण करण्यासाठी विद्यार्थ्यांनी काय करावे?

1. नदीत कचरा टाकावा
2. झाडांच्या फांद्या विनाकारण तोडाव्यात
3. पाणी वाचवावे आणि परिसर स्वच्छ ठेवावा
4. कचरा जाळावा

प्रश्न 31. पावसाचे पाणी जमिनीत मुरल्याने कोणता फायदा होतो?

1. हवा प्रदूषित होते
2. प्लास्टिक वाढते
3. नदीत रसायने वाढतात
4. भूजलाची पातळी वाढण्यास मदत होऊ शकते

प्रश्न 32. पाण्याचे नैसर्गिक स्रोत कोणते आहेत?

1. नद्या, तलाव आणि झरे
2. फक्त प्लास्टिकच्या बाटल्या
3. फक्त कारखाने
4. फक्त मोटारगाड्या

प्रश्न 33. पाण्यातील घाण खाली बसू दिल्यानंतर वरचे तुलनेने स्वच्छ पाणी वेगळे काढण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात?

1. जाळणे
2. निवळणे व वरचे पाणी सावकाश ओतणे
3. पाणी रंगवणे
4. वायुप्रदूषण

प्रश्न 34. पाण्याच्या स्रोताजवळ शौच किंवा कचरा टाकणे का चुकीचे आहे?

1. पाणी आपोआप शुद्ध होते
2. पाण्याचा रंग नेहमी निळा होतो
3. रोगजंतू पाण्यात मिसळू शकतात
4. जलस्रोत मोठा होतो

प्रश्न 35. वायुप्रदूषण कमी करण्यासाठी वाहनांची नियमित तपासणी का करावी?

1. धूर वाढवण्यासाठी
2. इंधन वाया घालवण्यासाठी
3. आवाज वाढवण्यासाठी
4. वाहनांचे उत्सर्जन नियंत्रणात ठेवण्यासाठी

प्रश्न 36. सूर्याच्या उष्णतेमुळे पाण्याचे वाफेत रूपांतर होण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात?

1. बाष्पीभवन
2. गोठणे
3. वितळणे
4. जमिनीची धूप

प्रश्न 37. पाण्याची वाफ थंड होऊन लहान थेंब तयार होण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात?

1. ज्वलन
2. संघनन
3. धूप
4. प्रकाशसंश्लेषण

प्रश्न 38. जलचक्राचा योग्य क्रम कोणता?

1. वर्षाव → ज्वलन → धूर
2. गोठणे → जाळणे → वर्षाव
3. बाष्पीभवन → संघनन → वर्षाव
4. धूप → ज्वलन → संघनन

प्रश्न 39. समुद्राचे पाणी थेट पिण्यास योग्य का नसते?

1. त्यात पाणीच नसते
2. त्यात फक्त माती असते
3. त्यात प्राणवायू नसतो
4. त्यात विरघळलेले क्षार मोठ्या प्रमाणात असतात

प्रश्न 40. पृथ्वीवरील पाण्याचा सर्वांत मोठा साठा कुठे आहे?

1. समुद्र आणि महासागर
2. घरातील नळ
3. लहान विहिरी
4. पाण्याच्या बाटल्या

प्रश्न 41. घरातील पाणी साठवण्याची टाकी झाकून ठेवण्याचा फायदा कोणता?

1. टाकीत कचरा वाढतो
2. धूळ आणि कीटक आत जाण्याची शक्यता कमी होते
3. पाण्यात मीठ तयार होते
4. पाणी आपोआप खारट होते

प्रश्न 42. पाणी उकळल्यावर कोणता बदल होतो?

1. पाणी पेट्रोल बनते
2. पाणी प्लास्टिक बनते
3. पाण्यातील अनेक रोगजंतू नष्ट होतात
4. सर्व रासायनिक प्रदूषक नक्कीच नष्ट होतात

प्रश्न 43. ओला आणि सुका कचरा वेगळा ठेवल्याने काय फायदा होतो?

1. कचरा नदीत टाकणे सोपे होते
2. प्रदूषण नेहमी वाढते
3. पाणी वाया जाते
4. कचऱ्याचे योग्य व्यवस्थापन व पुनर्वापर सुलभ होतो

प्रश्न 44. पाण्याचा पुनर्वापर म्हणजे काय?

1. योग्य वापरासाठी पाणी पुन्हा वापरणे
2. पाणी नेहमी फेकून देणे
3. पाणी दूषित करणे
4. पाणी जाळणे

प्रश्न 45. मातीची धूप कमी करण्यासाठी कोणता उपाय उपयोगी आहे?

1. जंगलतोड करणे
2. झाडे व गवत लावणे
3. जमिनीवर कचरा जाळणे
4. सर्व वनस्पती उपटणे

प्रश्न 46. गावातील विहिरीचे पाणी दूषित झाल्याचा संशय असल्यास योग्य कृती कोणती?

1. ते पाणी तपासणीशिवाय पिणे
2. त्यात आणखी कचरा टाकणे
3. सुरक्षित पर्यायी पाणी वापरून आरोग्य विभागाला कळवणे
4. विहिरीचे झाकण काढून ठेवणे

प्रश्न 47. तलावात कचरा टाकण्याऐवजी काय करावे?

1. कचरा पाण्यात बुडवावा
2. कचरा दुसऱ्या जलस्रोतामध्ये टाकावा
3. कचरा रस्त्यावर फेकावा
4. कचरा वेगळा करून योग्य व्यवस्थापनासाठी द्यावा

प्रश्न 48. एखाद्या परिसरात भरपूर झाडे असल्यास कोणता फायदा होऊ शकतो?

1. मातीची धूप कमी होण्यास आणि हवा स्वच्छ ठेवण्यास मदत होते
2. सर्व नद्या सुकतात
3. प्लास्टिक तयार होते
4. पाणी नेहमी खारट होते

प्रश्न 49. खालीलपैकी पर्यावरणपूरक कृती कोणती?

1. नदीत रसायने सोडणे
2. पाणी वाचवणे, झाडे लावणे आणि कचरा योग्य ठिकाणी टाकणे
3. कचरा जाळणे
4. प्लास्टिक रस्त्यावर फेकणे

प्रश्न 50. पाणी आणि हवा प्रदूषण रोखण्याची जबाबदारी कोणाची आहे?

1. फक्त विद्यार्थ्यांची
2. फक्त शिक्षकांची
3. प्रत्येक नागरिकाची आणि संबंधित संस्थांची
4. फक्त शेतकऱ्यांची