JNVST 2027 – EVS सामाजिक परिसर : जंगले (Forests)

🌳 जंगल म्हणजे काय?

झाडे, वेली, झुडपे, गवत, विविध प्रकारचे प्राणी, पक्षी, कीटक, सूक्ष्मजीव आणि नैसर्गिक संसाधने यांनी भरलेला विस्तीर्ण प्रदेश म्हणजे जंगल होय.

जंगल हे पृथ्वीचे हिरवे फुफ्फुस मानले जाते. जंगलामुळे हवा शुद्ध राहते, पाऊस पडण्यास मदत होते आणि लाखो सजीवांना निवासस्थान मिळते.

🌿 जंगलाचे महत्त्व

• ऑक्सिजन निर्माण करतात.
• कार्बन डायऑक्साइड शोषून घेतात.
• हवेचे प्रदूषण कमी करतात.
• पावसाचे प्रमाण संतुलित ठेवतात.
• मातीची धूप रोखतात.
• भूजल वाढण्यास मदत करतात.
• अनेक वन्य प्राण्यांचे घर असते.
• औषधी वनस्पती मिळतात.
• लाकूड, मध, बांबू, लाख, गोंद इत्यादी मिळतात.

🦁 जंगलात राहणारे प्राणी

🌸 जंगलातून मिळणाऱ्या वस्तू

• लाकूड
• मध
• फळे
• औषधी वनस्पती
• बांबू
• रबर
• गोंद
• इंधनासाठी लाकूड

🌧 जंगलामुळे होणारे फायदे

• पर्यावरण स्वच्छ राहते.
• हवामान संतुलित राहते.
• नद्या व झरे जिवंत राहतात.
• वन्यजीवांचे संरक्षण होते.
• जैवविविधता टिकून राहते.
• शेतीला मदत होते.
• पूर आणि दुष्काळाचा धोका कमी होतो.

❌ जंगलतोड म्हणजे काय?

मोठ्या प्रमाणावर झाडांची तोड करणे म्हणजे जंगलतोड.

जंगलतोडीची कारणे

• शहरे वाढणे
• रस्ते बांधणे
• कारखाने उभारणे
• शेतीसाठी जमीन तयार करणे
• बेकायदेशीर वृक्षतोड

परिणाम

• पावसाचे प्रमाण कमी होते.
• वन्य प्राणी बेघर होतात.
• तापमान वाढते.
• मातीची धूप होते.
• पूर आणि दुष्काळ वाढतात.

🌱 जंगलांचे संरक्षण कसे करावे?

• अधिकाधिक वृक्षारोपण करावे.
• अनावश्यक झाडतोड टाळावी.
• वन्य प्राण्यांचे संरक्षण करावे.
• वनाग्नी टाळावा.
• प्लास्टिक जंगलात टाकू नये.
• वनसंरक्षणाचे नियम पाळावेत.

🎯 JNVST 2027 अपेक्षित MCQs