संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2) 2026: ७वी समाज विज्ञान नमुना उत्तरे
नमस्कार शिक्षक आणि विद्यार्थी मित्रांनो,
मार्च 2026 मध्ये पार पडलेल्या ‘संकलित मूल्यमापन-२’ (SA-2) परीक्षेची इयत्ता ७वी ची अचूक आणि सविस्तर उत्तर पत्रिका (Key Answer) आम्ही या ब्लॉग पोस्टमध्ये घेऊन आलो आहोत. ही प्रश्नपत्रिका DSERT (बेंगळुरू) द्वारे पुरवलेल्या पाठाधारित मूल्यमापन (LBA – Lesson Based Assessment) पद्धतीवर आधारित आहे.
परीक्षेचा महत्त्वाचा तपशील खालीलप्रमाणे:
इयत्ता: 7वी
विषय: समाज विज्ञान (Social Science)
एकूण गुण: 40
अभ्यासक्रम: केवळ सत्र 2 (Semester 2 Syllabus)
यावर्षी इयत्ता ७वी ची समाज विज्ञान विषयाची SA-2 परीक्षा ही विशेषतः ४० गुणांसाठी घेण्यात आली असून, ती केवळ दुसऱ्या सत्राच्या (Sem 2) अभ्यासक्रमावर आधारित होती. DSERT च्या मार्गदर्शक तत्त्वांनुसार तयार केलेल्या या LBA प्रश्नपत्रिकेची आदर्श उत्तरे या पोस्टमध्ये अतिशय सोप्या भाषेत उपलब्ध करून दिली आहेत.
शिक्षक बांधवांना विद्यार्थ्यांच्या उत्तरपत्रिका जलद आणि अचूकपणे तपासण्यासाठी, तसेच विद्यार्थ्यांना त्यांच्या परीक्षेतील कामगिरीचे स्वयं-मूल्यमापन करण्यासाठी ही उत्तर पत्रिका अत्यंत उपयुक्त ठरेल.
7 वी द्वितीय संकलनात्मक मूल्यमापन (SA-2) – समाज विज्ञान
7 वी द्वितीय संकलनात्मक मूल्यमापन (SA-2) – मार्च 2026
विषय: समाज विज्ञान | वेळ: 90 मिनिटे | गुण: 40
I. दिलेल्या पर्यायांतून योग्य उत्तर निवडा (4 x 1 = 4)
1. 1857 च्या पहिल्या स्वातंत्र्ययुद्धात ब्रिटिशांविरुद्ध लढलेल्या दोन प्रमुख महिला कोण?
उत्तर: C) लक्ष्मीबाई आणि हजरत महल
2. बेलगावी (बेळगाव) येथील काँग्रेस अधिवेशनाचे अध्यक्षस्थान कोणी भूषवले?
उत्तर: C) महात्मा गांधी
3. सतीप्रथा बेकायदेशीर घोषित करणारे ब्रिटिश गव्हर्नर-जनरल कोण?
उत्तर: A) विल्यम बेंटिंक
4. ऑस्ट्रेलियातील लेक आयरच्या पश्चिमेस स्थित जगातील सर्वात मोठा एकाश्म (एकाच दगडाचा) प्रदेश म्हणजे _____
उत्तर: A. आयेर्सा (Uluru)
II. खालील प्रश्नांची प्रत्येकी एका वाक्यात उत्तरे लिहा (4 x 1 = 4)
5. “स्वराज्य हा माझा जन्मसिद्ध हक्क आहे आणि तो मी मिळवणारच” असे कोणी म्हटले?
उत्तर: असे बाळ गंगाधर टिळक यांनी म्हटले.
6. भारतातील एक प्रमुख ख्रिस्ती समाजसुधारक कोण होते?
उत्तर: पंडित रमाबाई या भारतातील एक प्रमुख ख्रिश्चन समाजसुधारक होत्या.
7. DSS चे पूर्ण रूप लिहा.
उत्तर: DSS म्हणजे दलित संघर्ष समिती.
8. प्राचीन काळात वापरली जाणारी संपर्काची साधने कोणती होती?
उत्तर: प्राचीन काळी कबुतरे आणि उंटाचा वापर संवादाचे साधन म्हणून केला जात असे.
III. योग्य शब्दांनी रिक्त जागा भरा (4 x 1 = 4)
9. संयुक्त राष्ट्रांचे मुख्यालय न्यूयॉर्कजवळील _____ या शहरात आहे.
उत्तर: लेक सक्सेस.
10. _____ हे ऑस्ट्रेलिया खंडाचे टोपणनाव आहे.
उत्तर: सर्वात समतल भूखंड किंवा नवीन खंड.
11. कारगिल युद्ध या वर्षी झाले.
उत्तर: 1999.
12. जगातील पाचव्या क्रमांकाचा सर्वात मोठा खंड म्हणजे _____ हा आहे.
उत्तर: अंटार्क्टिका.
IV. खालील प्रश्नांची दोन ते चार वाक्यांत उत्तरे लिहा (10 x 2 = 20)
13. विविध क्षेत्रांतील योगदानासाठी कमलादेवी चट्टोपाध्याय यांना कोणते पुरस्कार आणि सन्मान मिळाले?
उत्तर: त्यांना पद्मभूषण (1955), पद्मविभूषण (1987) आणि रॅमन मॅगसेसे पुरस्कार मिळाले.
14. कर्नाटक राज्याचे कोणत्या शेजारी राज्यांशी सीमावाद आहेत?
उत्तर: कर्नाटकचा महाराष्ट्र, गोवा आणि केरळ या शेजारील राज्यांशी सीमावाद आहे.
15. आपण प्राचीन तलावांचे जतन का करावे?
उत्तर: तलाव हे पाण्याचे मुख्य स्त्रोत आहेत; त्यांचे जतन केल्याने भूजल पातळी वाढते आणि सर्व सजीवांना जीवन मिळते.
16. आर्थिक धारणा (Economic tenure) म्हणजे काय?
उत्तर: ज्या जमिनीच्या क्षेत्रफळातून शेतकऱ्याला कुटुंबासाठी पुरेसे उत्पन्न आणि सुसह्य जीवन जगता येते, त्याला आर्थिक धारणा म्हणतात.
17. आज कोणती संवादमाध्यमे सर्व समुदायांपर्यंत पोहोचतात?
उत्तर: रेडिओ, टेलिव्हिजन, मोबाईल फोन आणि इंटरनेट ही संवाद माध्यमे आज सर्व समुदायांपर्यंत पोहोचतात.
18. लोकअदालती न्यायप्रक्रियेत होणारा विलंब टाळण्यासाठी कशा प्रकारे मदत करतात?
उत्तर: लोकअदालती तडजोडीद्वारे वाद जलद, विनामूल्य आणि कमी खर्चात सोडवतात, ज्यामुळे वेळ आणि श्रमाची बचत होते.
19. पूरक संरक्षण दलांची नावे सांगा.
उत्तर: एनसीसी (NCC), तटरक्षक दल, केंद्रीय औद्योगिक सुरक्षा दल आणि नागरी पोलीस दल.
20. सार्क (SAARC) स्थापनेची उद्दिष्टे सांगा.
उत्तर: दक्षिण आशियाई देशांमध्ये परस्पर विश्वास वाढवणे आणि लोकांच्या कल्याणासाठी आर्थिक व सांस्कृतिक सहकार्य करणे.
21. संयुक्त राष्ट्रांत कार्य केलेल्या प्रमुख भारतीयांची नावे सांगा.
उत्तर: विजयालक्ष्मी पंडित, डॉ. नागेंद्र सिंग, बी. एन. राव आणि जनरल के. एस. तिम्मय्या.
22. अंटार्क्टिका करारावर स्वाक्षरी करणाऱ्या 5 सदस्य राष्ट्रांची नावे सांगा.
उत्तर: ऑस्ट्रेलिया, चिली, बेल्जियम, फ्रान्स आणि नॉर्वे.
V. खालील प्रश्नांची 5 ते 6 वाक्यांत उत्तरे लिहा (2 x 4 = 8)
23. महिलांच्या शैक्षणिक सुधारणांमध्ये सावित्रीबाई फुले यांचे योगदान काय होते?
उत्तर: सावित्रीबाई फुले या भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका होत्या. त्यांनी पती ज्योतिराव फुले यांच्यासह पुण्यात मुलींची पहिली शाळा सुरू केली. त्यांनी विधवांसाठी पुनर्वसन केंद्रे उघडली, स्त्रीभ्रूणहत्या रोखण्यासाठी प्रयत्न केले आणि प्लेगच्या रुग्णांची सेवा केली.
24. भारताचा नकाशा काढून खालील ठिकाणे दर्शवा: मेरठ, झाशी, गोरखपूर, बॅरकपूर.
उत्तर: (विद्यार्थ्यांनी भारताच्या नकाशात ही 1857 च्या उठावाशी संबंधित प्रमुख ठिकाणे उत्तर प्रदेश व पश्चिम बंगालमध्ये दर्शवणे अपेक्षित आहे).
स्पष्टीकरण:
मेरठ: उत्तर प्रदेश (येथूनच 1857 च्या उठावाची ठिणगी पडली).
झाशी: उत्तर प्रदेश (राणी लक्ष्मीबाईंचे राज्य).
गोरखपूर: उत्तर प्रदेश.
बॅरकपूर: पश्चिम बंगाल (मंगल पांडे यांनी याच छावणीत इंग्रजांविरुद्ध बंड पुकारले).
नकाशा वाचन आणि ऐतिहासिक ठिकाणांची अचूक माहिती असणे हे समाज विज्ञानाच्या अभ्यासात अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
विद्यार्थ्यांच्या आणि इतर शिक्षक बांधवांच्या मदतीसाठी ही उपयुक्त पोस्ट तुमच्या शालेय WhatsApp ग्रुप्सवर नक्की शेअर करा!
