त्ता 9वी मराठी – संकलित मूल्यमापन 2 (SA-2) नमूना प्रश्नपत्रिका 2025-26 | 100 गुण
नमस्कार विद्यार्थी आणि शिक्षक मित्रांनो!
शैक्षणिक वर्ष 2025-26 च्या द्वितीय सत्र परीक्षेसाठी सज्ज आहात का? इयत्ता नववीच्या विद्यार्थ्यांसाठी मराठी (प्रथम भाषा) विषयाची तयारी सोपी करण्यासाठी आम्ही घेऊन आलो आहोत ‘संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2)’ ची विशेष नमूना प्रश्नपत्रिका.
ही प्रश्नपत्रिका नवीन अभ्यासक्रम आणि बदललेल्या मूल्यमापन आराखड्यानुसार तयार करण्यात आली आहे, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना परीक्षेचे स्वरूप समजण्यास आणि वेळेचे नियोजन करण्यास मदत होईल.
या ब्लॉग पोस्टची मुख्य वैशिष्ट्ये:
- एकूण गुण: 100 मार्कांची परिपूर्ण सराव प्रश्नपत्रिका.
- वेळ: 3 तास 15 मिनिटे (वाचनासाठी अतिरिक्त वेळ समाविष्ट).
- सर्व विभाग समाविष्ट: गद्य, पद्य, स्थूलवाचन, व्याकरण आणि लेखनकौशल्य (उपयोजित मराठी).
- आदर्श आराखडा: परीक्षेतील प्रश्नांची व्याप्ती आणि काठीण्य पातळी समजून घेण्यासाठी उपयुक्त.
विद्यार्थ्यांसाठी टीप: ही प्रश्नपत्रिका सोडवल्यामुळे तुमचा आत्मविश्वास वाढेल आणि मुख्य परीक्षेत वेळेचे अचूक व्यवस्थापन कसे करावे, याची कल्पना येईल.
संकलित मूल्यमापन – 3 (2025 – 2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 2
प्रश्न 1. खालील दिलेल्या पर्यायांतून योग्य पर्याय निवडून लिहा. (10 गुण)
-
1. ‘लीळाचरित्र’ या ग्रंथाची रचना कोणी केली?अ) चक्रधर स्वामी ब) म्हाइंभट क) नागदेवाचार्य ड) केसोबास
-
2. कर्णाला ‘सूतपुत्र’ म्हणून कोणी हिणवले?अ) कृष्ण ब) अर्जुन क) कृपाचार्य ड) भीम
-
3. ‘पोट’ या पाठाचे लेखक कोण आहेत?अ) वि. स. खांडेकर ब) वि. वा. शिरवाडकर क) पु. ल. देशपांडे ड) व्यंकटेश माडगूळकर
-
4. बाबाखानने कोणता प्राणी पाळला होता?अ) माकड ब) अस्वल क) हत्ती ड) वाघ
-
5. ‘सुंदर ते ध्यान’ या कवितेत शेतकऱ्याचे हात कशाने भरले आहेत?अ) रक्ताने ब) पाण्याने क) चिखलाने ड) धान्याने
- 6. ‘सा रम्या नगरी मॉस्को’ मधील मेट्रो स्टेशन कशासारखे वाटतात? (अ) राजवाड्यासारखे (ब) मंदिरासारखे (क) गुहेसारखे (ड) बागेसारखे
- 7. ‘कमल’ या शब्दाचा समानार्थी शब्द ओळखा. (अ) नयन (ब) राजीव (क) जलद (ड) पवन
- 8. ‘आईवडील’ हा कोणत्या समासाचे उदाहरण आहे? (अ) द्विगु (ब) द्वंद्व (क) अव्ययीभाव (ड) तत्पुरुष
- 9. ‘जग बदल घालूनी घाव’ ही कविता कोणी लिहिली आहे? (अ) कुसुमाग्रज (ब) केशवसुत (क) अण्णा भाऊ साठे (ड) महात्मा फुले
- 10. ‘सज्जन’ या शब्दाचा संधी विग्रह काय होईल? (अ) सज + जन (ब) सत + जन (क) सः + जन (ड) सज्ज + न
प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (10 गुण)
- 11. चक्रधर स्वामींनी गुराख्याला का मारले?
- 12. कर्णाचा अंगरक्षक कोण होता?
- 13. ‘पाखरांनो तुम्ही’ या कवितेत कोणता धोक्याचा इशारा दिला आहे?
- 14. लेखिकेला मॉस्कोमध्ये कोणता अचंबा वाटला?
- 15. ‘सुश्लोक वामनाचा’ मध्ये सज्जनांची तुलना कशाशी केली आहे?
- 16. पिंट्याच्या टोळीने गढीवर काय पाहिले?
- 17. संत गोरा कुंभार कोणाचे भक्त होते?
- 18. ‘वाचू आनंदे’ मध्ये वाचनाचा कोणता फायदा सांगितला आहे?
- 19. वामन कोणाच्या शेतात कामाला गेला होता?
- 20. महात्मा फुलेंनी मानवाचा खरा धर्म कोणता सांगितला आहे?
प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची दोन ते तीन वाक्यांत उत्तरे लिहा. (20 गुण)
- 21. राजाने सेवकांची निवड कशी करावी?
- 22. ‘पोट नसते तर…’ यावर लेखकाने काय मते मांडली आहेत?
- 23. एनाक्षीमिया आणि वाघीण यांच्यातील मैत्री कशी होती?
- 24. कर्णाची दानशूरता स्पष्ट करा.
- 25. ‘माहेरची वाट’ कवितेतील निसर्गाचे वर्णन करा.
- 26. ‘सुंदर ते ध्यान’ कवितेत शेतकऱ्याला विठ्ठल का म्हटले आहे?
- 27. यंत्राच्या आगमनामुळे मानवी जीवनावर काय परिणाम झाला? (यंत्र कथा)
- 28. बाबाखानने अस्वलाला मारण्याऐवजी काय केले?
- 29. ‘आचंद्रसूर्य नांदो’ या कवितेतून कोणता संदेश मिळतो?
- 30. दलितांच्या शोषणाचे वर्णन अण्णा भाऊ साठे कसे करतात?
प्रश्न 4 & 5. सविस्तर आणि दीर्घोत्तरी प्रश्न (50 गुण)
- (नमुना): गुराख्याचे नेत्रपतन या पाठातून चक्रधर स्वामींनी दिलेली शिकवण स्पष्ट करा.
- (नमुना): ‘राजे लोकी बहुत सगुण असावे’ या पाठात राजाचे कोणते गुण वर्णिले आहेत?
- (नमुना): कर्णाच्या मनातील द्वंद्व आणि त्याची स्वामीनिष्ठा स्पष्ट करा.
- (नमुना): ‘जग बदल घालूनी घाव’ या कवितेद्वारे अण्णा भाऊ साठे यांनी दिलेला क्रांतीचा संदेश स्पष्ट करा.
- (नमुना): ‘कर्णाचे शल्य’ पाठात कर्णाची शेवटची इच्छा काय होती आणि ती का?
प्रश्न 6 & 7. निबंध आणि पत्रलेखन (10 गुण)
- निबंध: माझा आवडता लेखक/कवी | प्रदूषण: एक समस्या | वाचाल तर वाचाल
- पत्रलेखन: स्नेहसंमेलनासाठी प्रमुख पाहुणे म्हणून आमंत्रित करणारे पत्र.
MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)
विभाग 1: वस्तुनिष्ठ उत्तरे
1. ब) म्हाइंभट
2. क) कृपाचार्य
3. अ) वि. स. खांडेकर
4. ब) अस्वल
5. क) चिखलाने
6. अ) राजवाड्यासारखे
7. ब) राजीव
8. ब) द्वंद्व (ख – should be द्वंद्व)
9. क) अण्णा भाऊ साठे
10. ब) सत + जन
2. क) कृपाचार्य
3. अ) वि. स. खांडेकर
4. ब) अस्वल
5. क) चिखलाने
6. अ) राजवाड्यासारखे
7. ब) राजीव
8. ब) द्वंद्व (ख – should be द्वंद्व)
9. क) अण्णा भाऊ साठे
10. ब) सत + जन
विभाग 2: एक वाक्यात उत्तरे
11. गुराख्याने लाच घेऊन गुरे दुसऱ्याच्या शेतात सोडली होती (अन्याय केला होता).
12. जांघिल हा कर्णाचा अंगरक्षक होता.
13. युद्धाच्या धोक्याचा (सायरनचा) इशारा.
14. रात्री 12 वाजताही तिथे उजेड होता (पांढऱ्या रात्री).
15. चंदनाशी किंवा फळांनी लदबदलेल्या वृक्षाशी.
16. तिथे उडती तबकडी नसून रामसिंघानीचा बनाव होता.
12. जांघिल हा कर्णाचा अंगरक्षक होता.
13. युद्धाच्या धोक्याचा (सायरनचा) इशारा.
14. रात्री 12 वाजताही तिथे उजेड होता (पांढऱ्या रात्री).
15. चंदनाशी किंवा फळांनी लदबदलेल्या वृक्षाशी.
16. तिथे उडती तबकडी नसून रामसिंघानीचा बनाव होता.
विभाग 3 & 4: सविस्तर उत्तरे
21. सेवक स्वामीनिष्ठ, प्रामाणिक आणि चपळ असावेत. त्यांची परीक्षा घेऊनच नेमणूक करावी.
24. इंद्राने कवच-कुंडले मागितली असता, ती दिल्यास मरण येईल हे माहीत असूनही कर्णाने ती दान केली.
26. शेतकरी जगाचा पोशिंदा आहे, चिखलात उभा राहून तो विठ्ठलासारखाच सात्विक आणि कष्टकरी दिसतो.
31. चक्रधरांनी सांगितले की अपराधी कितीही प्रिय असला तरी त्याला शिक्षा देणे आवश्यक आहे, पण त्याचा त्याग करू नये.
40. संदर्भ: कर्णाचे शल्य. स्पष्टीकरण: जांघिल कर्णाच्या पायावर मस्तक ठेवून मरण पत्करू इच्छितो, तेव्हा कर्ण त्याला आपल्या जवळ घेतो आणि आपली कृतज्ञता व्यक्त करतो.
41. कवी म्हणतात की जुन्या अन्यायकारक रूढी मोडून काढा. तुमच्या कष्टाच्या जोरावर जग बदला. दलित आणि शोषितांनी एकत्र येण्याचे आवाहन यात आहे.
24. इंद्राने कवच-कुंडले मागितली असता, ती दिल्यास मरण येईल हे माहीत असूनही कर्णाने ती दान केली.
26. शेतकरी जगाचा पोशिंदा आहे, चिखलात उभा राहून तो विठ्ठलासारखाच सात्विक आणि कष्टकरी दिसतो.
31. चक्रधरांनी सांगितले की अपराधी कितीही प्रिय असला तरी त्याला शिक्षा देणे आवश्यक आहे, पण त्याचा त्याग करू नये.
40. संदर्भ: कर्णाचे शल्य. स्पष्टीकरण: जांघिल कर्णाच्या पायावर मस्तक ठेवून मरण पत्करू इच्छितो, तेव्हा कर्ण त्याला आपल्या जवळ घेतो आणि आपली कृतज्ञता व्यक्त करतो.
41. कवी म्हणतात की जुन्या अन्यायकारक रूढी मोडून काढा. तुमच्या कष्टाच्या जोरावर जग बदला. दलित आणि शोषितांनी एकत्र येण्याचे आवाहन यात आहे.
ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
तोंडी प्रश्न पेढी (30 प्रश्न)
- 1. चक्रधरांचे कोणतेही एक नाव सांगा. → गोसावी
- 2. ‘लीळाचरित्र’ कोणाचे चरित्र आहे? → चक्रधर स्वामी
- 3. राजाने कोणाचे पालन करावे? → प्रजेचे
- 4. कर्णाची आई कोण होती? → कुंती
- 5. कर्णाला कोणत्या नावाने ओळखले जाई? → राधेय
- 6. पोटामुळे कोणत्या समस्या निर्माण होतात? → गुन्हेगारी, चोरी इ.
- 7. बाबाखानच्या अस्वलाचे नाव काय? → एनाक्षीमिया
- 8. वाघिणीचे नाव काय होते? → बहादूर
- 9. ‘माहेरची वाट’ कवितेचे कवी कोण? → ग. दि. माडगूळकर
- 10. शेतकऱ्याच्या कपाळावर कशाचा टिळा असतो? → चिखलाचा
- 11. ‘यंत्र’ कथेतील नायक कोण? → वामन
- 12. मॉस्कोमधील मेट्रो किती खोल आहे? → शेकडो फूट
- 13. ‘वाचू आनंदे’ मध्ये वाचनाला कशाची उपमा दिली आहे? → खिडकीची
- 14. पिंट्याच्या टोळीची गुप्त खूण काय होती? → रॉकेटचे चित्र
- 15. ‘फटका’ कोणी लिहिला आहे? → अनंत फंदी
- 16. ‘विंचू चावला’ हे काय आहे? → भारूड
- 17. संत गोरा कुंभार काय बनवत असत? → मातीची भांडी
- 18. ‘आचंद्रसूर्य नांदो’ मध्ये काय नांदायला हवे? → स्वातंत्र्य
- 19. अण्णा भाऊ साठे कोणाला घाव घालायला सांगतात? → विषमतेवर/रूढींवर
- 20. महात्मा फुलेंच्या मते खरा धर्म कोणता? → सत्य
- 21. ‘कमल’ शब्दाचा समानार्थी सांगा. → राजीव/पंकज
- 22. ‘आईवडील’ मधील समास ओळखा. → द्वंद्व
- 23. ‘गाय’ शब्दाचा लिंग बदला. → बैल
- 24. ‘हंबरडा फोडणे’ या वाक्प्रचाराचा अर्थ काय? → मोठ्याने रडणे
- 25. ‘आकाश’ शब्दाचा समानार्थी शब्द? → नभ/गगन
- 26. ज्ञानेश्वरांच्या बहिणीचे नाव काय? → मुक्ताई
- 27. ‘पोळा’ सण कशासाठी असतो? → बैलांच्या सन्मानासाठी
- 28. ‘पर्वत’ शब्दाचा समानार्थी शब्द? → गिरी/नग
- 29. शुद्ध शब्द लिहा: ‘आशिर्वाद’ की ‘आशीर्वाद’? → आशीर्वाद
- 30. ‘शिक्षक’ या शब्दाची जात ओळखा. → नाम
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..




