Table of Contents

इयत्ता 7 वी मराठी: संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) – नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच

नमस्कार शिक्षक आणि विद्यार्थी मित्रांनो,

शैक्षणिक वर्ष 2025-2026 साठी LBA (Learning Outcomes Based Assessment) म्हणजेच ‘अध्ययन निष्पत्तीवर आधारित’ द्वितीय सत्र संकलित मूल्यमापन-2 च्या तयारीसाठी आम्ही घेऊन आलो आहोत इयत्ता 7 वी मराठी विषयाचा परिपूर्ण सराव संच.

हा संच नवीन अभ्यासक्रम आणि मूल्यमापन आराखड्यानुसार तयार करण्यात आला आहे. यामध्ये लिखित परीक्षेसोबतच तोंडी परीक्षेच्या प्रश्नांचाही समावेश करण्यात आला आहे, जेणेकरून विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण सराव होईल.

द्वितीय संकलित मूल्यमापन मॉडेल प्रश्नपत्रिका 2024-25 SA-2 MODEL QUESTION PAPERS 2024-25

वैशिष्ट्ये:

LBA आराखडा: सर्व प्रश्न विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन निष्पत्तीवर (Learning Outcomes) आधारित आहेत.
वेळ आणि गुण: ही प्रश्नपत्रिका एकूण 40 Marks ची असून ती सोडवण्यासाठी 90 Minutes वेळ निश्चित करण्यात आला आहे.
नमुना प्रश्नपत्रिका-1: अद्ययावत अभ्यासक्रमावर आधारित दर्जेदार प्रश्नांचे संकलन.
नमुना उत्तरपत्रिका: शिक्षकांना तपासण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांना सरावासाठी सविस्तर उत्तरे.
तोंडी प्रश्नपत्रिका: विद्यार्थ्यांचे श्रवण आणि भाषण कौशल्य तपासण्यासाठी विशेष प्रश्नांची तयारी.

प्रश्नपत्रिकेचे स्वरूप (Exam Pattern):

गद्य विभाग: उताऱ्यावरील आधारित प्रश्न, शब्दार्ह आणि स्वमत.
पद्य विभाग: कवितेच्या ओळी पूर्ण करणे, आशय आणि काव्यसौंदर्य.
व्याकरण विभाग: नाम, सर्वनाम, काळ, वाक्प्रचार आणि शब्दांचे प्रकार.
उपयोजित लेखन: पत्रलेखन, कथालेखन किंवा निबंध लेखन.
तोंडी परीक्षा: कविता गायन, अनुभव कथन आणि वाचन कौशल्य.

विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठी आणि परीक्षेच्या आत्मविश्वासासाठी हा सराव संच नक्कीच उपयुक्त ठरेल. हा ब्लॉग आपल्या शिक्षक मित्र आणि पालकांशी शेअर करायला विसरू नका!

7th Marathi Evaluation 2 – 2026

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025 – 2026)

नमूना प्रश्नपत्रिका – 1

इयत्ता: 7वी

विषय: मराठी

गुण: 40

वेळ: 90 मिनिटे

प्रश्न 1. खालील प्रश्नांची एका शब्दात उत्तरे लिहा / योग्य पर्याय निवडा. (कोणतेही 10) (10 गुण)

1. संत ज्ञानेश्वरांनी कोणता ग्रंथ लिहिला?
(अ) दासबोध (ब) ज्ञानेश्वरी (क) गाथा
2. स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री कोण होते?
3. राजाच्या प्रश्नांची उत्तरे कोणी दिली?
(अ) प्रधानाने (ब) मेंढपाळाने (क) प्रवाशाने
4. गोव्याची राजधानी कोणती आहे?
5. ‘वयाची अट नाही’ या पाठात आजीचे नाव काय होते?
(अ) कृष्णाक्का (ब) त्रिवेणी (क) सुधा
6. ‘काकवी’ म्हणजे काय? (गोड पदार्थ / तिखट पदार्थ)
7. जागतिक लोकसंख्या दिन कधी साजरा करतात?
(अ) 11 जुलै (ब) 5 सप्टेंबर (क) 15 ऑगस्ट
8. ‘भलरी’ गीते कोणत्या काळात गायली जातात?
(अ) सुगीच्या काळात (ब) पावसाळ्यात (क) उन्हाळ्यात
9. रायबागन कोणाच्या सैन्यात होती?
(अ) शिवाजी महाराजांच्या (ब) मोगलांच्या (क) इंग्रजांच्या
10. ‘धूम ठोकणे’ या वाक्प्रचाराचा अर्थ लिहा.

प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची 2 ते 3 वाक्यांत उत्तरे लिहा. (कोणतेही 5) (10 गुण)

11. संत रामदास काय करू नये असे सांगतात? (गर्व / बढाई)
12. मौलाना आझाद यांनी कोणती दोन वृत्तपत्रे सुरू केली?
13. आजीला कशाची खंत वाटत होती? (शिक्षण नसल्याची)
14. जावईबुवांना चोरांनी ‘अस्वल’ का समजले?
15. लोकसंख्या वाढल्यामुळे कोणत्या समस्या निर्माण होतात? (कोणत्याही दोन समस्या लिहा)
16. बल्लू रोज सकाळी काय काम करत असे?

प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा (4-5 ओळींत). (कोणतेही 3) (12 गुण)

17. ‘गोव्याची सहल’ या पाठात वर्णन केलेल्या कोणत्याही एका ठिकाणाची माहिती लिहा. (उदा. धबधबा किंवा अभयारण्य).
18. ‘भलरी’ कवितेत शेतकऱ्याच्या कष्टाचे वर्णन कसे केले आहे? (घाम गाळणे, मोती पिकवणे).
19. रायबागनला ‘वीर स्त्री’ का म्हटले आहे? तिचा कोणता गुण तुम्हाला आवडला?
20. खालील वाक्प्रचारांचा वाक्यात उपयोग करा:
(1) जीव भांड्यात पडणे
(2) आकाश ठेंगणे होणे

प्रश्न 4. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा. (कोणतेही 2) (8 गुण)

21. ‘अपंग आम्हा म्हणू नका’ या कवितेतून काय संदेश मिळतो? (जिद्द आणि आत्मविश्वास).
22. ‘शिक्षणाला वयाची अट नसते’ हे आजीच्या उदाहरणावरून स्पष्ट करा. तुम्हाला काय वाटते?
23. मेंढपाळाने राजाला कसे धडा शिकवले? या कथेचा बोध लिहा.

MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)

विभाग 1: वस्तुनिष्ठ उत्तरे (Objective)

1. (ब) ज्ञानेश्वरी
2. डॉ. मौलाना अबुल कलाम आझाद
3. (ब) मेंढपाळाने
4. पणजी
5. (अ) कृष्णाक्का
6. गोड पदार्थ (उसाचा रस शिजवून केलेला)
7. (अ) 11 जुलै
8. (अ) सुगीच्या काळात
9. (ब) मोगलांच्या (खानांच्या)
10. वेगाने पळून जाणे

विभाग 2: लघूत्तरी उत्तरे (Short Answers)

11. संत रामदास सांगतात की माणसाने कधीही व्यर्थ बडबड करू नये आणि आपल्या कामाचा किंवा ज्ञानाचा गर्व करू नये.
12. ‘अलहिलाल’ आणि ‘अलबलाघ’ ही दोन वृत्तपत्रे सुरू केली.
13. आजीला लिहिता-वाचता येत नव्हते. नात गावाला गेल्यावर ‘काशीयात्रा’ कथा वाचता आली नाही, याची खंत वाटली.
14. जावईबुवा थंडीमुळे पांढऱ्या घोंगडीत गुंडाळून बसले होते. अंधारात ते पांढऱ्या अस्वलासारखे दिसले.
15. (1) अन्नाचा तुटवडा (2) निवाऱ्याची समस्या (3) बेरोजगारी (4) प्रदूषण.
16. बल्लू रोज सकाळी घरोघरी जाऊन वर्तमानपत्र टाकत असे आणि महिन्याच्या शेवटी बिल गोळा करत असे.

विभाग 3 & 4: सविस्तर उत्तरे (Detailed Answers)

17. दूधसागर धबधबा: उंच कड्यावरून पडणारे पाणी दुधासारखे दिसते. मंगेशी मंदिर: गोव्यातील प्रसिद्ध मंदिर.
18. शेतकरी उन्हात, पावसात कष्ट करून आपला ‘घाम मातीत गाळतो’ आणि त्याच्या कष्टाने शेतात ‘मोती’ (धान्य) पिकते. तो आनंदाने भलरी गीते गातो.
19. रायबागन मोगल सैन्यातील शूर स्त्री होती. तिने शिवाजी महाराजांच्या सैन्याला घेरले होते, पण महाराजांची युक्ती पाहून तिने त्यांचे कौतुक केले.
20. (1) जीव भांड्यात पडणे: हरवलेला मुलगा सापडल्यावर आईचा जीव भांड्यात पडला. (2) आकाश ठेंगणे होणे: पहिला नंबर आल्यावर राजूचा आनंद गगनात मावेनासा झाला.
22. आजीचे वय 62 वर्षे असूनही तिने शिकण्याचा निश्चय केला. नातीला गुरु मानले आणि दसऱ्यापर्यंत वाचायला शिकली. यावरून समजते की शिकण्यासाठी वयाची अट नसते.
23. मेंढपाळाने राजाचे कपडे घातले आणि सिंहासनावर बसून सांगितले की “खरा राजा तोच जो प्रजेला न्याय देतो.” बोध: सत्ता आणि कपड्यांमुळे माणूस मोठा होत नाही, तर गुणांमुळे होतो.