Table of Contents

इयत्ता 7 वी मराठी: संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) – नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच

नमस्कार शिक्षक आणि विद्यार्थी मित्रांनो,

शैक्षणिक वर्ष 2025-2026 साठी LBA (Learning Outcomes Based Assessment) म्हणजेच ‘अध्ययन निष्पत्तीवर आधारित’ द्वितीय सत्र संकलित मूल्यमापन-2 च्या तयारीसाठी आम्ही घेऊन आलो आहोत इयत्ता 7 वी मराठी विषयाचा परिपूर्ण सराव संच.

हा संच नवीन अभ्यासक्रम आणि मूल्यमापन आराखड्यानुसार तयार करण्यात आला आहे. यामध्ये लिखित परीक्षेसोबतच तोंडी परीक्षेच्या प्रश्नांचाही समावेश करण्यात आला आहे, जेणेकरून विद्यार्थ्यांचा सर्वांगीण सराव होईल.

वैशिष्ट्ये:

LBA आराखडा: सर्व प्रश्न विद्यार्थ्यांच्या अध्ययन निष्पत्तीवर (Learning Outcomes) आधारित आहेत.
वेळ आणि गुण: ही प्रश्नपत्रिका एकूण 40 Marks ची असून ती सोडवण्यासाठी 90 Minutes वेळ निश्चित करण्यात आला आहे.
नमुना प्रश्नपत्रिका-2: अद्ययावत अभ्यासक्रमावर आधारित दर्जेदार प्रश्नांचे संकलन.
नमुना उत्तरपत्रिका: शिक्षकांना तपासण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांना सरावासाठी सविस्तर उत्तरे.
तोंडी प्रश्नपत्रिका: विद्यार्थ्यांचे श्रवण आणि भाषण कौशल्य तपासण्यासाठी विशेष प्रश्नांची तयारी.

प्रश्नपत्रिकेचे स्वरूप (Exam Pattern):

गद्य विभाग: उताऱ्यावरील आधारित प्रश्न, शब्दार्ह आणि स्वमत.
पद्य विभाग: कवितेच्या ओळी पूर्ण करणे, आशय आणि काव्यसौंदर्य.
व्याकरण विभाग: नाम, सर्वनाम, काळ, वाक्प्रचार आणि शब्दांचे प्रकार.
उपयोजित लेखन: पत्रलेखन, कथालेखन किंवा निबंध लेखन.
तोंडी परीक्षा: कविता गायन, अनुभव कथन आणि वाचन कौशल्य.

महत्त्वाची माहिती:

इयत्ता: 7 वी (Standard 7)
विषय: मराठी (Marathi)
परीक्षा: संकलित मूल्यमापन – 2 (Summative Assessment 2)
शैक्षणिक वर्ष: 2025-2026
एकूण गुण: 40 Marks
वेळ: 90 Minutes

विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठी आणि परीक्षेच्या आत्मविश्वासासाठी हा सराव संच नक्कीच उपयुक्त ठरेल. हा ब्लॉग आपल्या शिक्षक मित्र आणि पालकांशी शेअर करायला विसरू नका!

CLASS 7 SA-2 Model Question Papers संकलित मूल्यमापन 2 नमुना प्रश्नपत्रिका

7th Marathi Evaluation 2 – 2026 (Sample 2)

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025 – 2026)

नमूना प्रश्नपत्रिका – 2

इयत्ता: 7वी

विषय: मराठी

गुण: 40

वेळ: 90 मिनिटे

प्रश्न 1. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा / योग्य पर्याय निवडा. (कोणतेही 10) (10 गुण)

1. संत ज्ञानेश्वर यांनी कोणता ग्रंथ लिहिला?
(अ) दासबोध (ब) ज्ञानेश्वरी (क) गाथा
2. स्वतंत्र भारताचे पहिले शिक्षणमंत्री कोण होते?
3. ‘तीन प्रश्न’ या पाठात राजाचे प्रश्न कोणी सोडवले?
4. गोव्याची राजधानी कोणती आहे?
5. ‘वयाची अट नाही’ या पाठाच्या लेखिका कोण आहेत?
6. सासूबाईंनी अडगळीच्या खोलीत कशाचे मडके ठेवले होते?
(अ) तुपाचे (ब) लोणच्याचे (क) काकवीचे
7. जागतिक लोकसंख्या दिन कधी साजरा करतात?
(अ) 11 जुलै (ब) 5 सप्टेंबर (क) 14 नोव्हेंबर
8. ‘भलरी’ हे गीत कोणत्या काळात म्हटले जाते?
9. बल्लू रोज सकाळी काय वाटत असे?
10. रायबागन ही कोणाची पत्नी होती?

प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची 2 ते 3 वाक्यांत उत्तरे लिहा. (कोणतेही 5) (10 गुण)

11. संत रामदास ‘वाचाळ’ (फुकट बडबडणाऱ्या) माणसाबद्दल काय म्हणतात?
12. राजाला कोणाचा आणि का हेवा वाटत असे?
13. आजीने शिकण्याचा दृढ निश्चय का केला?
14. अपंगांच्या मनात कोणती जिद्द आहे? (कवितेच्या आधारे लिहा).
15. बल्लूने स्पर्धेत बक्षीस घेतल्यावर लेखकाकडे काय मागितले?

प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा (4-5 ओळींत). (कोणतेही 3) (12 गुण)

16. ‘आमची गोव्याची सहल’ या पाठाधारे गोव्यातील निसर्गसौंदर्याचे वर्णन करा.
17. वाढत्या लोकसंख्येचे कोणतेही चार दुष्परिणाम लिहा. (उदा. जागा, अन्न, प्रदूषण).
18. जावईबुवांची फजिती कशी झाली? (चोर आणि अस्वलाचा प्रसंग).
19. रायबागनने खानाला कसे घेरले आणि काय करायला लावले?

प्रश्न 4. सविस्तर उत्तरे लिहा. (कोणतेही 2) (8 गुण)

20. ‘घाम मातीमध्ये गाळू’ या ओळीतून कवीला काय सांगायचे आहे?
21. डॉ. मौलाना अबुल कलाम आझाद यांचे शिक्षणाबद्दलचे विचार तुमच्या शब्दांत लिहा.
22. ‘सदैव सैनिका’ या कवितेतून सैनिकाला काय संदेश दिला आहे?

MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)

विभाग 1: वस्तुनिष्ठ उत्तरे (Objective)

1. (ब) ज्ञानेश्वरी
2. डॉ. मौलाना अबुल कलाम आझाद
3. मेंढपाळाने (किंवा मेंढपाळाच्या वेषातील चतुर व्यक्तीने)
4. पणजी
5. सुधा मूर्ती
6. (क) काकवीचे
7. (अ) 11 जुलै
8. सुगीच्या काळात (पीक कापणीच्या वेळी)
9. वर्तमानपत्र (पेपर)
10. उदाराम देशमुख (किंवा धाडसी सैनिकाची)

विभाग 2: लघूत्तरी उत्तरे (Short Answers)

11. संत रामदास म्हणतात की, क्रियेविना बडबड करणे व्यर्थ आहे. जो फक्त बोलतो पण कृती करत नाही, त्याच्या ठिकाणी गर्व साचतो.
12. राज्यामध्ये एक मेंढपाळ होता जो राजापेक्षा जास्त लोकप्रिय आणि न्यायबुद्धीचा होता, म्हणून राजाला त्याचा हेवा वाटत असे.
13. आजीला ‘काशीयात्रा’ कादंबरी वाचायची होती, पण तिला वाचता येत नव्हते. तिला स्वावलंबी व्हायचे होते, म्हणून तिने शिकण्याचा निश्चय केला.
14. अपंगांच्या मनात उंच हिमालय चढून जाण्याची आणि आकाशाला गवसणी घालण्याची जिद्द आहे. त्यांच्या मनाला आशेचे पंख आहेत.
15. बल्लूने बक्षीस घेतल्यावर लेखकाकडे त्यांचा पत्ता मागितला (जेणेकरून तो त्यांना पत्र लिहू शकेल).

विभाग 3 & 4: सविस्तर उत्तरे (Detailed Answers)

16. गोव्यात सुंदर समुद्रकिनारे आहेत. नारळी-पोफळीच्या बागा, जुन्या गोव्यातील चर्च आणि मंगेशी, शांतादुर्गा ही मंदिरे पाहण्यासारखी आहेत. तेथील निसर्ग पाहून मन प्रसन्न होते.
17. (1) जागेची टंचाई (झोपडपट्ट्या वाढतात). (2) अन्नधान्याचा तुटवडा. (3) बेरोजगारी वाढते. (4) पर्यावरणाचा ऱ्हास (प्रदूषण).
18. जावईबुवा काकवी प्यायला गेले असता पांढऱ्या चादरीत गुंडाळले गेले. अंधारात त्यांना पाहून चोरांना वाटले ‘पांढरे अस्वल’ आले व ते घाबरून पळाले.
19. रायबागनने आपल्या सैन्यासह खानाला उंबरखिंडीत गाठले. रसद तोडली आणि चारी बाजूंनी घेरले. शेवटी खानाला शरण यावे लागले.
20. कवी श्रमाचे महत्त्व सांगत आहेत. शेतकरी जेव्हा शेतात कष्ट करतो, घाम गाळतो, तेव्हाच मातीतून मोती (धान्य) पिकते.
21. आझाद यांना वाटत असे की तरुणांनी ज्ञान, विज्ञान आणि तंत्रज्ञान या क्षेत्रात प्रगती करावी. शिक्षणामुळेच देशाचा विकास होऊ शकतो.

ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)

तोंडी प्रश्न पेढी (20 प्रश्न)

1. संत तुकारामांचे गाव कोणते? → देहू
2. ‘वृक्षवल्ली आम्हा सोयरे’ असे कोणी म्हटले आहे? → संत तुकाराम
3. ‘भारतरत्न’ पुरस्कार कोणाला मिळाला? → डॉ. मौलाना अबुल कलाम आझाद
4. ‘अलहिलाल’ हे काय होते? → वृत्तपत्र
5. राजाने मेंढपाळाला किती प्रश्न विचारले? → तीन
6. ‘क्षणात जिंकीन’ या कवितेत कवी कोणाला मायदेशी यायला सांगतो? → विजेला / मेघांना
7. गोव्यातील प्रसिद्ध नदी कोणती? → मांडवी
8. आजीला वाचून दाखवणारी मुलगी (नात) किती वर्षांची होती? → 12 वर्षांची
9. ‘साक्षर’ शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द सांगा. → निरक्षर
10. ‘डोळस’ या शब्दाचा अर्थ काय? → दृष्टी असलेला / समजूतदार
11. जावईबुवा स्वभावाने कसे होते? → खादाड / चन्निबाज
12. 11 जुलै हा दिवस काय म्हणून साजरा करतात? → जागतिक लोकसंख्या दिन
13. ‘जननी’ या शब्दाचा समानार्थी शब्द सांगा. → आई / माता
14. ‘सुगी’ म्हणजे काय? → पिकांच्या कापणीचा हंगाम
15. ‘भलरी’ गीतात ‘रुपेरी’ काय दिसत आहेत? → डोंगर
16. बल्लू कोणत्या शहरात राहत होता? → मुंबई
17. रायबागनने कोणाचा पराभव केला? → शाहिस्तेखानाचा (सैन्याचा)
18. ‘सूर्या’ला समानार्थी शब्द सांगा. → रवी / भास्कर
19. ‘हात दाखवून अवलक्षण’ या म्हणीचा अर्थ सांगा. → स्वतःहून संकट ओढवून घेणे
20. ‘सदैव सैनिका’ कवितेत सैनिकाला कोठे जायला सांगितले आहे? → पुढे (प्रगतीपथावर)