संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2): इयत्ता 5वी मराठी नमुना प्रश्नपत्रिका 3 (2025-2026)
नमस्कार विद्यार्थी आणि शिक्षक मित्रांनो,
शैक्षणिक वर्ष 2025-2026 च्या अंतिम टप्प्यात आपण आलो आहोत. संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2) म्हणजेच वार्षिक परीक्षा आता जवळ आली आहे. विद्यार्थ्यांचा सराव अधिक चांगल्या प्रकारे व्हावा आणि त्यांना परीक्षेच्या स्वरूपाचा अंदाज यावा, यासाठी आम्ही खास इयत्ता 5वी मराठी विषयाची नमुना प्रश्नपत्रिका (Sample Paper) तयार केली आहे.
या पोस्टची वैशिष्ट्ये:
- अद्ययावत अभ्यासक्रम: ही प्रश्नपत्रिका 2025-26 च्या शैक्षणिक धोरणानुसार आणि अभ्यासक्रमावर आधारित आहे.
- परिपूर्ण आराखडा: एकूण 40 गुण आणि 90 मिनिटे वेळ असलेल्या या पेपरमध्ये गद्य, पद्य आणि व्याकरण या सर्व विभागांचा समतोल राखला आहे.
- कौशल्यांवर आधारित: प्रश्न केवळ पाठांतरावर नसून विद्यार्थ्यांचे आकलन, अभिव्यक्ती आणि भाषिक कौशल्य तपासणारे आहेत.
- डाऊनलोडसाठी उपलब्ध: शिक्षकांना वर्गात सराव घेण्यासाठी आणि विद्यार्थ्यांना घरी सरावासाठी ही प्रश्नपत्रिका अत्यंत उपयुक्त आहे.
प्रश्नपत्रिकेचा तपशील:
- इयत्ता: 5वी
- विषय: मराठी (द्वितीय भाषा)
- गुण: 40
- वेळ: 90 मिनिटे
परीक्षेचा ताण न घेता, आत्मविश्वासाने सराव करण्यासाठी ही प्रश्नपत्रिका नक्की सोडवा. या ब्लॉगमध्ये तुम्हाला प्रश्नपत्रिकेसोबतच मॉडेल उत्तरपत्रिका (Model Answer Sheet) आणि तोंडी परीक्षेचा (Oral Test) आराखडा देखील पाहायला मिळेल.
संकलित मूल्यमापन – 2 (2025 – 2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 2
प्रश्न 1. खालील प्रश्नांची एका शब्दात/वाक्यात उत्तरे लिहा किंवा योग्य पर्याय निवडा. (12 गुण)
-
1. मधूला कोणत्या भाज्या आवडत होत्या?(अ) मेथी-पालक (ब) बटाटा-वाटाणा (क) कारले-दोडका
- 2. ‘किसान’ या शब्दाचा समानार्थी शब्द लिहा.
- 3. (पाठ 15) एफ.एम. (FM) चा शोध कोणी लावला?
-
4. (पाठ 16) ‘घाम फुटणे’ या वाक्प्रचाराचा अर्थ काय?(अ) खूप थंडी वाजणे (ब) भीतीने घाबरणे (क) आंघोळ करणे
-
5. (पाठ 17) कवी कोणाची पूजा करतो?(अ) आई-बाबांची (ब) मित्रांची
- 6. (पाठ 18) दिनूचे वडील काय काम करत होते?
- 7. (पाठ 19) ‘कोषागार’ म्हणजे काय?
-
8. (पाठ 20) काळासा धूर कोण सोडते?(अ) समई (ब) बिजली (क) पणती
- 9. (पाठ 21) बसवेश्वरांच्या आईचे नाव काय होते?
- 10. (पाठ 22) ‘अती कोप’ म्हणजे काय? (जास्त आनंद / जास्त राग)
- 11. (व्याकरण) खालील वाक्यातील विशेषण ओळखा: “माधवने शंभर रुपये साठवले.”
- 12. (व्याकरण) इंग्रजी शब्दाला मराठी शब्द लिहा: ‘Fan’
प्रश्न 2. खालील प्रश्नांची 2 ते 3 वाक्यांत उत्तरे लिहा. (20 गुण)
- 13. (पाठ 13) समतोल आहार म्हणजे काय?
- 14. (पाठ 14) कवीने शेतकऱ्यांच्या राज्यासाठी काय करायला सांगितले आहे?
- 15. (पाठ 15) रेडिओवर कोणत्या प्रकारची माहिती मिळते?
- 16. (पाठ 16) भटजींच्या पत्नीने अतिथींना पळवून लावण्यासाठी कोणती युक्ती केली?
- 17. (पाठ 17) आपण आई-बाबांच्या चरणांवर डोके का ठेवावे?
- 18. (पाठ 18) आईने दिनूला कोणता बोध (शिकवण) दिला?
- 19. (पाठ 19) तेनालीरामाने बर्फाच्या तुकड्याचे उदाहरण देऊन काय सिद्ध केले?
- 20. (पाठ 20) ‘ज्योत’ या कवितेतून आपल्याला कोणता संदेश मिळतो?
- 21. (पाठ 21) बसवेश्वरांच्या मते खरा धर्म कोणता?
- 22. (पाठ 22) ‘अती तिथे माती’ किंवा ‘प्रमाणामध्ये सर्व काही असावे’ असे कवीला का वाटते?
प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा. (8 गुण)
- 23. (पाठ 13) स्वप्नात आलेल्या पालेभाज्यांनी मधूला कोणता सल्ला दिला? त्यामुळे मधूमध्ये काय बदल झाला?
- 24. (पाठ 19) राज्यात दुष्काळ पडल्यावर काय घडले आणि शेतकऱ्यांची समस्या तेनालीरामाने कशी सोडवली?
MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)
विभाग 1: वस्तुनिष्ठ उत्तरे (Objective)
1. (ब) बटाटा-वाटाणा
2. शेतकरी
3. एडविन हॅवर्ड आर्मस्ट्राँग
4. (ब) भीतीने घाबरणे
5. आई-बाबांची
6. डॉक्टर
7. खजिना
8. (अ) समई
9. मादलांबिका
10. जास्त राग (संताप)
11. शंभर
12. पंखा
2. शेतकरी
3. एडविन हॅवर्ड आर्मस्ट्राँग
4. (ब) भीतीने घाबरणे
5. आई-बाबांची
6. डॉक्टर
7. खजिना
8. (अ) समई
9. मादलांबिका
10. जास्त राग (संताप)
11. शंभर
12. पंखा
विभाग 2: लघूत्तरी उत्तरे (Short Answers)
13. ज्या आहारात शरीराला आवश्यक असणारे सर्व पोषक घटक (प्रथिने, जीवनसत्त्वे, पिष्टमय पदार्थ) योग्य प्रमाणात असतात, त्याला समतोल आहार म्हणतात.
14. शेतकऱ्यांच्या राज्यासाठी एकजुटीची मशाल पेटवून, प्राण पणाला लावून लढा द्यायला सांगितले आहे.
15. रेडिओवर बातम्या, गाणी, हवामानाची माहिती, शैक्षणिक कार्यक्रम आणि मनोरंजन मिळते.
16. तिने अतिथींना सांगितले की, भटजी जेवण दिल्यावर मुसळाने (ठोकळ्याने) मारतात. हे ऐकून अतिथी पळून गेले.
17. आई-बाबा देवतुल्य असतात. त्यांचे आशीर्वाद घेण्यासाठी आणि त्यांच्या कष्टाची जाणीव ठेवण्यासाठी त्यांच्या चरणांवर डोके ठेवावे.
18. आईने दिनूला सांगितले की, “बाळा, जीवनातल्या सगळ्याच गोष्टींची (प्रेमाची, मायेची) अशी बिले करून किंमत करता येत नाही.”
19. तेनालीरामाने दाखवून दिले की, बर्फ जसा हाताहातातून जाताना वितळतो, तसेच राजाने दिलेले पैसे शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचेपर्यंत मधल्या लोकांनी खाल्ले.
20. दिव्याची ज्योत स्वतः जळून दुसऱ्यांना प्रकाश देते. आपणही दुसऱ्यांसाठी उपयोगी पडले पाहिजे, हा संदेश मिळतो.
21. लोकांचे कल्याण करणे, दुःखी लोकांची सेवा करणे, सत्य बोलणे आणि नीतीने वागणे हाच खरा धर्म आहे.
22. कोणतीही गोष्ट अति (जास्त) केली तर ती नुकसानकारक असते. म्हणून जीवनात सर्व काही प्रमाणात असावे.
14. शेतकऱ्यांच्या राज्यासाठी एकजुटीची मशाल पेटवून, प्राण पणाला लावून लढा द्यायला सांगितले आहे.
15. रेडिओवर बातम्या, गाणी, हवामानाची माहिती, शैक्षणिक कार्यक्रम आणि मनोरंजन मिळते.
16. तिने अतिथींना सांगितले की, भटजी जेवण दिल्यावर मुसळाने (ठोकळ्याने) मारतात. हे ऐकून अतिथी पळून गेले.
17. आई-बाबा देवतुल्य असतात. त्यांचे आशीर्वाद घेण्यासाठी आणि त्यांच्या कष्टाची जाणीव ठेवण्यासाठी त्यांच्या चरणांवर डोके ठेवावे.
18. आईने दिनूला सांगितले की, “बाळा, जीवनातल्या सगळ्याच गोष्टींची (प्रेमाची, मायेची) अशी बिले करून किंमत करता येत नाही.”
19. तेनालीरामाने दाखवून दिले की, बर्फ जसा हाताहातातून जाताना वितळतो, तसेच राजाने दिलेले पैसे शेतकऱ्यांपर्यंत पोहोचेपर्यंत मधल्या लोकांनी खाल्ले.
20. दिव्याची ज्योत स्वतः जळून दुसऱ्यांना प्रकाश देते. आपणही दुसऱ्यांसाठी उपयोगी पडले पाहिजे, हा संदेश मिळतो.
21. लोकांचे कल्याण करणे, दुःखी लोकांची सेवा करणे, सत्य बोलणे आणि नीतीने वागणे हाच खरा धर्म आहे.
22. कोणतीही गोष्ट अति (जास्त) केली तर ती नुकसानकारक असते. म्हणून जीवनात सर्व काही प्रमाणात असावे.
विभाग 3: सविस्तर उत्तरे (Detailed Answers)
23. सल्ला: फक्त बटाटा-वाटाणा खाऊ नकोस. सर्व भाज्या खाल्ल्या तरच तुला शक्ती आणि बुद्धी मिळेल. बदल: मधूने ठरवले की तो यापुढे ताटातल्या सर्व भाज्या आवडीने खाईल.
24. राज्यात भीषण दुष्काळ पडला. राजाने दिलेले पैसे शेतकऱ्यांपर्यंत पूर्ण पोहोचले नाहीत. तेनालीरामाने बर्फाच्या तुकड्याचे उदाहरण देऊन सिद्ध केले की सरकारी अधिकाऱ्यांनी पैसे मध्येच लांबवले आहेत.
24. राज्यात भीषण दुष्काळ पडला. राजाने दिलेले पैसे शेतकऱ्यांपर्यंत पूर्ण पोहोचले नाहीत. तेनालीरामाने बर्फाच्या तुकड्याचे उदाहरण देऊन सिद्ध केले की सरकारी अधिकाऱ्यांनी पैसे मध्येच लांबवले आहेत.
ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
तोंडी प्रश्न पेढी (20 प्रश्न)
- 1. मधूला आठवड्याच्या सुट्टीत (रविवारी) काय करायला आवडत असे? → खेळायला
- 2. ‘आता उठवू सारे रान’ कवितेत कोणाची फौज निघणार आहे? → शेतकऱ्यांची
- 3. आपल्या देशाचा राष्ट्रीय ध्वज कोणता आहे? → तिरंगा
- 4. ‘Refrigerator’ या शब्दाला मराठीत काय म्हणतात? → शीतकपाट
- 5. शुभम आणि राधिका कोणाच्या गावी गेले होते? → मामाच्या
- 6. भटजींना जेवायला कोणाला घरी आणायची सवय होती? → अतिथींना (पाहुण्यांना)
- 7. भटजींच्या पत्नीने कशाची पूजा केली? → मुसळाची
- 8. ‘सागर’ या शब्दाचा समानार्थी शब्द सांगा. → समुद्र
- 9. ‘देवतुल्य आईबाबा’ या कवितेत कवीने आई-बाबांना कोणासारखे मानले आहे? → देवासारखे
- 10. दिनूच्या हातातला कागद (बिल) पाहून कोणाच्या डोळ्यात पाणी आले? → आईच्या
- 11. ‘औषध’ आणि ‘इंजेक्शन’ हे शब्द कोणत्या पाठात आले आहेत? → दिनूचे बिल
- 12. तेनालीराम कोणाच्या दरबारात होता? → कृष्णदेवराय
- 13. ‘पाणी’ या शब्दाला समानार्थी शब्द सांगा. → जल / नीर
- 14. शेतकऱ्याची आवडती कोण होती? (ज्योत कवितेनुसार) → दिवटी
- 15. समई कोठे लावली जाते? → देवापुढे
- 16. बसवेश्वरांचा जन्म कोठे झाला? → बागेवाडी
- 17. ‘अनुभव मंटप’ कोणी स्थापन केले? → बसवेश्वरांनी
- 18. ‘अती तिथे माती’ या म्हणीचा अर्थ एका शब्दात सांगा. → नुकसान
- 19. ‘मनाचे श्लोक’ कोणी लिहिले आहेत? → समर्थ रामदास
- 20. ‘सुंदर’ या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द काय? → कुरूप
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल..




