इयत्ता – 7वी | विषय – विज्ञान | गुण: 20 | प्रकरण – 9. गती आणि वेळ
LBA 7th Science Model Question Papers हा ब्लॉगपोस्ट विद्यार्थ्यांसाठीच नव्हे तर शिक्षक, पालक आणि स्पर्धा परीक्षांसाठी विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करणाऱ्यांसाठीही अत्यंत उपयुक्त आहे. विज्ञानातील प्रत्येक संकल्पनेचे व्यवहारज्ञान वाढवून शिकण्याची प्रक्रिया अधिक आनंददायी करण्यासाठी ही मॉडेल प्रश्नपत्रिका महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
काय समाविष्ट आहे?
- धड्यानुसार LBA आधारित प्रश्न
अभ्यासक्रमातील प्रत्येक धड्यावर आधारित महत्त्वाचे प्रश्न, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांना संपूर्ण धड्याचे पुनरावलोकन करता येते. - बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs)
LBA च्या पॅटर्ननुसार सोपे, मध्यम आणि विचारप्रवर्तक अशा विविध पातळीवरील MCQs. - संक्षिप्त व विस्तृत उत्तरे
विज्ञानातील संकल्पना स्पष्ट करण्यासाठी उत्तरे सरळ, अचूक आणि समजण्यास सोपी पद्धतीने दिली आहेत. - चित्राधारे प्रश्न
आकृती, तक्ता, निरीक्षणाधारित प्रश्न, जे विद्यार्थ्यांच्या वैज्ञानिक दृष्टीकोनाला चालना देतात. - स्वत:चे मूल्यमापन करण्यासाठी उत्तरसंच
प्रश्नपत्रिका सोडवल्यावर विद्यार्थी स्वत: आपल्या तयारीचे विश्लेषण करू शकतील.
पाठ आधारित मूल्यमापन 2025-26 नमूना प्रश्नपत्रिका
दिनांक: 14.08.2025 रोजीच्या सुधारित परिपत्रकानुसार –
- पाठ-आधारित मूल्यमापनासाठी इयत्ता 1 ते 5 वीसाठी 15 गुण आणि इयत्ता 6 ते 10 वीसाठी 20 गुण विचारात घ्यावे.
- भाषा विषयामध्ये प्रत्येक पाठ-आधारित मूल्यमापनासाठी एक पाठ आणि एक कविता विचारात घ्यावी.
- इयत्ता 6 ते 10 वीच्या समाज विज्ञान विषयामध्ये प्रत्येक 3 पाठांनंतर एक पाठ-आधारित मूल्यमापन करावे.
- इयत्ता 1 ते 5 वीच्या पाठ-आधारित मूल्यमापनासाठी 10 गुणांची लेखी आणि 05 गुणांची तोंडी परीक्षा घ्यावी. एकूण 15 गुणांसाठी वस्तुनिष्ठ प्रश्न आणि वर्णनात्मक प्रश्न समाविष्ट असलेली प्रश्नपत्रिका तयार करून पाठ-आधारित मूल्यमापन (Unit Test) करावे आणि SATS सॉफ्टवेअरमध्ये त्याची नोंद करावी.
- इयत्ता 6 आणि 7 वीच्या पाठ-आधारित मूल्यमापनासाठी 20 गुणांसाठी LBA प्रश्न बँकेतील वस्तुनिष्ठ आणि वर्णनात्मक प्रश्न असलेली प्रश्नपत्रिका तयार करून लेखी पाठ-आधारित मूल्यमापन (Unit Test) करावे आणि SATS सॉफ्टवेअरमध्ये त्याची नोंद करावी.
इयत्ता – 7वी
विषय – विज्ञान
गुण – 20
प्रकरण ७: प्राणी आणि वनस्पतीमधील वहन क्रिया
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
इयत्ता – 7वी | विषय – विज्ञान | गुण: 20 | प्रकरण – 9. गती आणि वेळ
I. योग्य पर्याय निवडून उत्तरे लिहा: (1 Mark each)
-
स्कूटरने कापलेले अंतर मोजण्याचे उपकरणA. अंतर मापक
B. ताप मापक
C. तापमान मापक
D. लॅक्टोमीटर -
गतीचे मूलभूत एककA. मीटर प्रति सेकंद
B. सेंटीमीटर प्रति सेकंद (सेमी/से)
C. मिलीमीटर प्रति सेकंद (मिमी/से)
D. किलोमीटर प्रति सेकंद (किमी/से) -
हे सरळ रेषीय गतीचे उदाहरण आहेA. घड्याळाच्या काट्यांची गती
B. सरळ रूळावरील रेल्वेची गती
C. सापाची गती
D. झोपाळ्याची गती -
वेळ मोजण्याचे साधन हे आहेA. मीटर स्टिक
B. घड्याळ
C. वजन
D. लैक्टोमीटर -
समान गतीचे उदाहरण हे आहेA. एक धावणारी व्यक्ती
B. घड्याळाचे काटा
C. एक सायकलस्वार
D. वाहणारा वारा
II. स्तंभ A आणि स्तंभ B जुळवा: (3 Marks)
| A | B |
|---|---|
| 1. समान वेळेत समान अंतर | i वेळ |
| 2. येथे वस्तू स्थिर असते | ii. गती |
| 3. सेकंद | iii. स्थिर वस्तू |
| 4. अंतर ÷ वेळ | iv. समान गती |
III. खालील प्रश्नांची उत्तरे एका शब्दात किंवा एका वाक्यात लिहा: (1 Mark each)
- वेळेचे मूलभूत एकक काय आहे?
- गती मोजण्याचे सूत्र काय आहे?
- पुनरावृत्तीत होणाऱ्या गतीला काय म्हणतात?
- समान गतीचे एक उदाहरण द्या.
IV. खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन-तीन वाक्यांत लिहा: (2 Marks each)
- स्थिर वस्तू म्हणजे काय?
- वेग आणि गती यातील मुख्य फरक स्पष्ट करा.
V. खालील गणिती समस्येचे उत्तर स्पष्ट करा: (4 Marks)
- एका कारने 2 तासात 90 किमी अंतर कापले आणि नंतर ती 1 तासात 60 किलोमीटर प्रवास करते तर तिची एकूण सरासरी गती किती आहे?
अध्ययन निष्पत्ती (Learning Outcomes)
प्रकरण 9 – गती आणि वेळ
- गतीचे प्रकार ओळखतात.
- वस्तूंचे अंतर, वेळ आणि प्रवेग यांच्यातील संबंध स्पष्ट करतात.
- गतीचे स्वरूप स्पष्ट करतात.
- एखादी वस्तू समान गतीमध्ये आहे की असमान गतीमध्ये आहे हे ओळखतात.
- गतीची संकल्पना स्पष्ट करतात.
- गतीचे सूत्र वापरून सरासरी गती मोजतात.
- अंतर-काळ आलेख काढतात आणि विश्लेषण करतात.
- वेळ मोजण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या मूलभूत एककाचे आणि घड्याळाच्या वैशिष्ट्यांचे स्पष्टीकरण करतात.
- वेळ आणि गतीशी संबंधित गणिती समस्या सोडवितात.
- दैनंदिन जीवनात गतीचे महत्त्व स्पष्ट करतात.
उत्तरांची सूची (Answer Key)
I. योग्य पर्याय निवडून उत्तरे लिहा (MCQ): (1 Mark each)
- A. अंतर मापक
- A. मीटर प्रति सेकंद
- B. सरळ रूळावरील रेल्वेची गती
- B. घड्याळ
- B. घड्याळाचे काटा
II. स्तंभ A आणि स्तंभ B जुळवा: (3 Marks)
उत्तर क्रम: 1-iv, 2-iii, 3-i, 4-ii
III. खालील प्रश्नांची उत्तरे एका शब्दात किंवा एका वाक्यात लिहा: (1 Mark each)
- सेकंद.
- गती = अंतर ÷ वेळ.
- आवर्तीय गती (किंवा नियतकालिक गती).
- घड्याळाचा काटा.
IV. खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन-तीन वाक्यांत लिहा: (2 Marks each)
स्थिर वस्तू म्हणजे काय?
स्थिर वस्तू म्हणजे अशी वस्तू जी कोणत्याही प्रकारची **गती** दाखवत नाही, अर्थात तिचे स्थान वेळेनुसार बदलत नाही.वेग आणि गती यातील मुख्य फरक स्पष्ट करा.
**गती** (Speed) ला केवळ **परिमाण** (Magnitude) असते, दिशा नसते. तर **वेग** (Velocity) ला **परिमाण** आणि **दिशा** दोन्ही असतात.
V. खालील गणिती समस्येचे उत्तर स्पष्ट करा: (4 Marks)
सरासरी गतीची गणना:
सरासरी गती = (एकूण कापलेले अंतर) ÷ (एकूण लागलेला वेळ).
**1. एकूण कापलेले अंतर:** पहिले अंतर = 90 किमी
दुसरे अंतर = 60 किमी
एकूण अंतर = 90 किमी + 60 किमी = **150 किमी**
**2. एकूण लागलेला वेळ:** पहिला वेळ = 2 तास
दुसरा वेळ = 1 तास
एकूण वेळ = 2 तास + 1 तास = **3 तास**
**3. सरासरी गती:** सरासरी गती = 150 किमी ÷ 3 तास = **50 किमी/तास**.
