विद्यार्थ्यांसाठी सूचना

विद्यार्थी मित्रांनो, कर्नाटक NMMS परीक्षेसाठी बदललेल्या अभ्यासक्रमानुसार ‘दाब, वारे, वादळे आणि चक्रीवादळे’ या पाठावर आधारित ही विशेष प्रश्नपेढी तयार केली आहे. या प्रश्नपेढीतील ४० महत्त्वाचे प्रश्न सोडवून तुम्ही तुमचा सराव करू शकता आणि स्पष्टीकरणांद्वारे तुमच्या चुका सुधारू शकता.

NMMS परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• दाब (Pressure): प्रति एकक क्षेत्रफळावर कार्य करणाऱ्या बलाला दाब म्हणतात. (दाब = बल / क्षेत्रफळ).
• एकक: दाबाचे SI एकक न्यूटन/मीटर² (N/m²) आहे, यालाच पास्कल (Pa) असेही म्हणतात.
• वातावरणीय दाब: आपल्या सभोवताली असलेल्या हवेने निर्माण केलेल्या दाबाला वातावरणीय दाब म्हणतात. हवेचा दाब मिलीबार (mb) किंवा हेक्टोपास्कल (hPa) मध्येही मोजतात. (१ mb = १०० Pa).
• द्रवाचा दाब: द्रव पदार्थ भांड्याच्या तळावर तसेच बाजूच्या भिंतींवर सर्व दिशांनी दाब टाकतात. पाण्याचा स्तंभ जेवढा उंच, तेवढा दाब जास्त.
• वाऱ्याचे वहन: हवा नेहमी उच्च दाबाच्या क्षेत्राकडून कमी दाबाच्या क्षेत्राकडे वाहते.
• वेगाचा परिणाम: वेगाने वाहणाऱ्या वाऱ्यासोबत कमी हवेचा दाब असतो. त्यामुळेच वादळात घराचे छत उडून जाते.
• वीज चमकणे: ढगांमध्ये वर आणि खाली वाहणाऱ्या वाऱ्यामुळे बर्फाचे कण व पाण्याचे थेंब घासले जाऊन घर्षणामुळे स्थिर विद्युत भार (धन आणि ऋण) तयार होतो.
• स्थानिक वादळे: पश्चिम बंगाल, बिहार, झारखंडमध्ये ‘कालबैशाखी’, आसाममध्ये ‘बोडॉईसीला’, आणि केरळ, तमिळनाडू, कर्नाटकात ‘आंब्याचा पाऊस’ (Mango showers).
• चक्रीवादळ: उष्ण महासागराच्या पाण्यावर अतिशय कमी दाबाचे क्षेत्र निर्माण होऊन वेगाने वारे फिरतात, याला चक्रीवादळ म्हणतात. मध्यभागाला ‘चक्रीवादळाचा डोळा’ म्हणतात.

MCQ सराव प्रश्न