NMMS ಪರೀಕ್ಷಾ ತಯಾರಿ: 8ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಪಾಠ 4 – ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ: ಕಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು (MCQ Question Bank)
ಪ್ರಿಯ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳೇ, ಪರಿಷ್ಕೃತ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷಾ ಅಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅತ್ಯಂತ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿವೆ. ಪಾಠದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು NMMS ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸದಿಂದ ಎದುರಿಸಲು ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ. ತಪ್ಪಾದ ಉತ್ತರಗಳ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಓದುವ ಮೂಲಕ ನಿಮ್ಮ ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
8ನೇ ತರಗತಿ ವಿಜ್ಞಾನ: ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ: ಕಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಗಮನಕ್ಕೆ: ಈ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರ ಬ್ಯಾಂಕ್ “ವಿದ್ಯುಚ್ಛಕ್ತಿ: ಕಾಂತೀಯ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣದ ಪರಿಣಾಮಗಳು” ಪಾಠವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ. ಪಾಠದಲ್ಲಿರುವ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಪುನರಾವರ್ತನೆಯಾಗದಂತೆ 30 ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ಇಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಓದಿ, ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಊಹಿಸಿ, ನಂತರ ‘ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ’ ಬಟನ್ ಕ್ಲಿಕ್ ಮಾಡಿ ನಿಮ್ಮ ಉತ್ತರವನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
NMMS ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಪುನರಾವರ್ತನೆಗೆ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಶಗಳು
ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ: ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಹರಿದಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು 1820 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರ್ಸ್ಟೆಡ್ ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳು: ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವಿರುವ ಸುರುಳಿ. ಸುರುಳಿಯ ಒಳಗೆ ಕಬ್ಬಿಣದ ತಿರುಳನ್ನು ಬಳಸಿದರೆ ಅದರ ಕಾಂತೀಯ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ ಕಾಂತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು.
ಉಷ್ಣದ ಪರಿಣಾಮ: ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಯುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ರೋಧದಿಂದ (Resistance) ವಾಹಕ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ನೈಕ್ರೋಮ್ ತಂತಿಯು ತಾಮ್ರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.
ಕಾಸುವ ಘಟಕ (Heating element): ವಿದ್ಯುತ್ ಹೀಟರ್, ಇಸ್ತ್ರಿಪೆಟ್ಟಿಗೆ, ಜಲತಾಪಕಗಳಲ್ಲಿರುವ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಕಾಸುವ ಘಟಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಕೋಶ: ಲುಯಿಗಿ ಗಾಲ್ವಾನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ವೋಲ್ಟಾ ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟರಿ. ಇದು ವಿದ್ಯುದಗ್ರಗಳು (Electrodes) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯ (Electrolyte) ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳು (Dry cells): ಇದರಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯವು ದಪ್ಪನೆಯ ಪೇಸ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಸತುವಿನ ಪಾತ್ರೆ ಋಣಾಗ್ರವಾಗಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಬನ್ ಕಡ್ಡಿ ಧನಾಗ್ರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಪುನಃಶ್ಚತನಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು (Rechargeable): ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ (Li-ion) ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೋಬಾಲ್ಟ್ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಾರೆ.
ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ: ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚಲನೆಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿ, ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಂದು ದೈತ್ಯ ಕಾಂತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
1. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂತಿಯ ಕೆಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಾಂತೀಯ ದಿಕ್ಕೂಚಿಯನ್ನು (Magnetic compass) ಇರಿಸಿದಾಗ ಏನಾಗುತ್ತದೆ?
(A) ದಿಕ್ಕೂಚಿಯ ಸೂಜಿಯು ಕರಗುತ್ತದೆ
(B) ದಿಕ್ಕೂಚಿಯ ಸೂಜಿಯು ತನ್ನ ಮೂಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ವಿಚಲನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (Deflects)
(C) ದಿಕ್ಕೂಚಿಯು ತನ್ನ ಕಾಂತತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ
(D) ದಿಕ್ಕೂಚಿಯ ಸೂಜಿಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವುದಿಲ್ಲ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ದಿಕ್ಕೂಚಿಯ ಸೂಜಿಯು ತನ್ನ ಮೂಲ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ವಿಚಲನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ (Deflects)
ವಿವರಣೆ: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತಿರುವ ತಂತಿಯು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದರಿಂದ, ಅದರ ಬಳಿ ಇರುವ ಕಾಂತೀಯ ದಿಕ್ಕೂಚಿಯ ಸೂಜಿಯು ವಿಚಲನೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ
2. ತಂತಿಯಂತಹ ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಹರಿದಾಗ, ಅದು ತನ್ನ ಸುತ್ತಲೂ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
(A) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಣದ ಪರಿಣಾಮ
(B) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಣಾಮ
(C) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ
(D) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಭೌತಿಕ ಪರಿಣಾಮ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ
ವಿವರಣೆ: ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಹರಿದಾಗ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಉಂಟಾಗುವುದನ್ನು ‘ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹ ನಿಂತಾಗ ಈ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
3. 1820 ರಲ್ಲಿ ‘ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ’ ಎಂಬುದನ್ನು ಮೊದಲು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕ್‌ನ ವಿಜ್ಞಾನಿ ಯಾರು?
(A) ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ವೋಲ್ಟಾ
(B) ಲುಯಿಗಿ ಗಾಲ್ವಾನಿ
(C) ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರ್ಸ್ಟೆಡ್
(D) ಮೈಕೆಲ್ ಫ್ಯಾರಡೆ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರ್ಸ್ಟೆಡ್
ವಿವರಣೆ: 1820 ರಲ್ಲಿ ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರ್ಸ್ಟೆಡ್ (Hans Christian Oersted) ಅವರು ವಿದ್ಯುತ್ ಮತ್ತು ಕಾಂತತ್ವವು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು.
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ
4. ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೂಗುಬಿಟ್ಟ ಕಾಂತವು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗಲು ಕಾರಣವೇನು?
(A) ಸೂರ್ಯನ ಗುರುತ್ವಾಕರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ
(B) ಭೂಮಿಯು ಒಂದು ದೈತ್ಯ ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ
(C) ವಾತಾವರಣದ ಒತ್ತಡದಿಂದಾಗಿ
(D) ಚಂದ್ರನ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದಾಗಿ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಭೂಮಿಯು ಒಂದು ದೈತ್ಯ ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ
ವಿವರಣೆ: ಭೂಮಿಯು ಒಂದು ದೈತ್ಯ ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವುದರಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೂಗುಬಿಟ್ಟ ಕಾಂತವು ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿರವಾಗುತ್ತದೆ.
ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತತ್ವ
5. ಭೂಮಿಯು ದೈತ್ಯ ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸಲು ಮತ್ತು ಅದರ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣವಾಗಲು ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣವೇನು?
(A) ಸಮುದ್ರದ ಅಲೆಗಳ ನಿರಂತರ ಚಲನೆ
(B) ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿರುವ ಮರಗಳು ಮತ್ತು ಬೆಟ್ಟಗಳು
(C) ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚಲನೆ
(D) ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿರುವ ಆಕ್ಸಿಜನ್ ಅನಿಲ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚಲನೆ
ವಿವರಣೆ: ಭೂಮಿಯ ಆಳದಲ್ಲಿರುವ ತಿರುಳಿನಲ್ಲಿ ದ್ರವರೂಪದ ಕಬ್ಬಿಣದ ಚಲನೆಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ, ಇದು ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ
6. ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಬರುವ ಹಾನಿಕಾರಕ ಕಣಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಜೀವ ಸಂಕುಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ರಕ್ಷಾಕವಚ ಯಾವುದು?
(A) ಓಝೋನ್ ಪದರ ಮಾತ್ರ
(B) ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ
(C) ಕಾಂತೀಯ ದಿಕ್ಕೂಚಿ
(D) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳು
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ
ವಿವರಣೆ: ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವು ಒಂದು ರಕ್ಷಾಕವಚವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದು ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಬರುವ ಹಾನಿಕಾರಕ ಕಣಗಳನ್ನು ತಡೆಯುವ ಮೂಲಕ ಜೀವ ಸಂಕುಲವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತದೆ.
ಭೂಮಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಉಪಯೋಗ
B. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳು
7. ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವಿರುವ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
(A) ದಂಡಕಾಂತ
(B) ಲಾಳಕಾಂತ
(C) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ (Electromagnet)
(D) ನೈಸರ್ಗಿಕ ಕಾಂತ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ (Electromagnet)
ವಿವರಣೆ: ತಂತಿಯ ಸುರುಳಿಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸಿದಾಗ ಅದು ಕಾಂತದಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು
8. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಸಲು (ಬಲಯುತವಾಗಿಸಲು) ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ ಸುರುಳಿಯ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ?
(A) ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಕೊಳವೆ
(B) ಕಬ್ಬಿಣದ ತಿರುಳು (Iron core)
(C) ಗಾಜಿನ ಕಡ್ಡಿ
(D) ಮರದ ತುಂಡು
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಕಬ್ಬಿಣದ ತಿರುಳು (Iron core)
ವಿವರಣೆ: ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಅನ್ವಯಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳನ್ನು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿಸಲು ಅವುಗಳ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಬ್ಬಿಣದ ತಿರುಳನ್ನು (ಉದಾ: ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ರಚನೆ
9. ದಂಡಕಾಂತದಂತೆಯೇ ಒಂದು ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತವು ಎಷ್ಟು ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ?
(A) ಒಂದೇ ಧ್ರುವ
(B) ಎರಡು ಧ್ರುವಗಳು (ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ)
(C) ನಾಲ್ಕು ಧ್ರುವಗಳು
(D) ಯಾವುದೇ ಧ್ರುವಗಳಿರುವುದಿಲ್ಲ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಎರಡು ಧ್ರುವಗಳು (ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ)
ವಿವರಣೆ: ಕಾಂತದಂತೆಯೇ, ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತವೂ ಕೂಡಾ ಎರಡು ಧ್ರುವಗಳನ್ನು (ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ) ಹೊಂದಿದೆ.
ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಗುಣಲಕ್ಷಣ
10. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು (Strength) ಹೆಚ್ಚಿಸಲು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ವಿಧಾನವು ಸರಿಯಾಗಿದೆ?
(A) ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು
(B) ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು
(C) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
(D) ಸುರುಳಿಯ ಒಳಗಿನ ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದು
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು
ವಿವರಣೆ: ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಬಲವಾದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ.
ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಅರ್ಥಗ್ರಹಣ
11. ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು (Polarity) ಅದಲು-ಬದಲು ಮಾಡುವುದು (Reverse) ಹೇಗೆ?
(A) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮೂಲಕ
(B) ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಮೂಲಕ
(C) ಕಬ್ಬಿಣದ ತಿರುಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ
(D) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (A) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮೂಲಕ
ವಿವರಣೆ: ಸುರುಳಿಯ ಮೂಲಕ ಹರಿಯುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಧ್ರುವಗಳನ್ನು ಅದಲು ಬದಲು ಮಾಡಬಹುದು.
ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ನಿಯಂತ್ರಣ
12. ಭಾರವಾದ ಲೋಹದ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಚಲಿಸಲು, ಎತ್ತಲು ಮತ್ತು ವಿಂಗಡಿಸಲು ಕಾರ್ಖಾನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಗುಜರಿ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವ ಸಾಧನವನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಾರೆ?
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಎತ್ತುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತಗಳು (Lifting electromagnets)
ವಿವರಣೆ: ಭಾರವಾದ ಕಬ್ಬಿಣ ಅಥವಾ ಉಕ್ಕಿನ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ಎತ್ತಲು ಕ್ರೇನ್‌ಗಳಿಗೆ ಜೋಡಿಸಲಾದ ‘ಎತ್ತುವ ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ’ಗಳನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಪಾಠದಲ್ಲಿರುವ ಉದಾಹರಣೆಗಳು
C. ಉಷ್ಣದ ಪರಿಣಾಮ ಮತ್ತು ಉಪಕರಣಗಳು
13. ಯಾವುದೇ ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಯುವಾಗ, ಅದರ ಹರಿವಿಗೆ ವಾಹಕವು ಒಡ್ಡುವ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
(A) ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರ
(B) ರೋಧ (Resistance)
(C) ವಿದ್ಯುದಗ್ರ
(D) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ರೋಧ (Resistance)
ವಿವರಣೆ: ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಯುವಾಗ, ಅದು ಎದುರಿಸುವ ಅಡ್ಡಿಯನ್ನು ‘ರೋಧ’ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಈ ರೋಧವು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು
14. ಒಂದೇ ಗಾತ್ರ ಮತ್ತು ಉದ್ದದ ತಾಮ್ರದ ತಂತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ, ‘ನೈಕ್ರೋಮ್’ ತಂತಿಯ ಗುಣಲಕ್ಷಣವೇನು?
(A) ನೈಕ್ರೋಮ್ ತಂತಿಯು ಶೂನ್ಯ ರೋಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ
(B) ನೈಕ್ರೋಮ್ ತಂತಿಯು ಕಡಿಮೆ ರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ
(C) ನೈಕ್ರೋಮ್ ತಂತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ
(D) ನೈಕ್ರೋಮ್ ತಂತಿಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಅನ್ನು ಹರಿಯಲು ಬಿಡುವುದಿಲ್ಲ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ನೈಕ್ರೋಮ್ ತಂತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಧವನ್ನು ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ
ವಿವರಣೆ: ತಾಮ್ರದ ತಂತಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ನೈಕ್ರೋಮ್ ತಂತಿಯು ಹೆಚ್ಚಿನ ರೋಧವನ್ನು (Resistance) ಒಡ್ಡುತ್ತದೆ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅದು ಬೇಗನೆ ಬಿಸಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಗೀಕರಣ ಮತ್ತು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
15. ವಾಹಕದ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಹರಿದಾಗ, ಅದು ಬಿಸಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
(A) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಟೋತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಣಾಮ
(B) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ
(C) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಣಾಮ
(D) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ದ್ಯುತಿ ಪರಿಣಾಮ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (A) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಟೋತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಣಾಮ
ವಿವರಣೆ: ವಾಹಕದ ರೋಧದಿಂದಾಗಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯು ಉಷ್ಣ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಗೊಂಡು ವಾಹಕ ಬಿಸಿಯಾಗುವುದನ್ನು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಟೋತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಣಾಮ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪದಗಳು
16. ವಾಹಕ ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಉಷ್ಣದ ಪ್ರಮಾಣವು ಈ ಕೆಳಗಿನ ಯಾವ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದೆ?
(A) ಕೇವಲ ತಂತಿಯ ಬಣ್ಣದ ಮೇಲೆ
(B) ಕೇವಲ ಸುತ್ತಲಿನ ಗಾಳಿಯ ಒತ್ತಡದ ಮೇಲೆ
(C) ತಂತಿಯ ವಸ್ತು, ದಪ್ಪ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಯುವ ಅವಧಿಯ ಮೇಲೆ
(D) ಕೇವಲ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಮೇಲೆ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ತಂತಿಯ ವಸ್ತು, ದಪ್ಪ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಹರಿಯುವ ಅವಧಿಯ ಮೇಲೆ
ವಿವರಣೆ: ತಂತಿಯಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಉಷ್ಣವು ತಂತಿಯ ವಸ್ತು, ದಪ್ಪ, ಉದ್ದ ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹವು ಹರಿಯುವ ಅವಧಿಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ.
ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಅರ್ಥಗ್ರಹಣ
17. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೊಠಡಿ ಹೀಟರ್‌ಗಳು, ಇಸ್ತ್ರಿಪೆಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ಜಲತಾಪಕಗಳಲ್ಲಿರುವ (Water heaters) ತಂತಿಯ ಕಂಬಿ ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
(A) ವಿದ್ಯುದಗ್ರ
(B) ಕಾಸುವ ಘಟಕ (Heating element)
(C) ಕಾಂತೀಯ ದಿಕ್ಕೂಚಿ
(D) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಕಾಸುವ ಘಟಕ (Heating element)
ವಿವರಣೆ: ಉಷ್ಟೋತ್ಪನ್ನ ಸಾಧನಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ತಂತಿಯ ಕಂಬಿ ಅಥವಾ ಸುರುಳಿಯನ್ನು ಕಾಸುವ ಘಟಕ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಕೆಂಪಾಗಿ ಕಾದು ಉಷ್ಣವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು
18. ಉಕ್ಕು ತಯಾರಿಕಾ ಉದ್ಯಮಗಳಲ್ಲಿ ಗುಜರಿ ಉಕ್ಕನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಲು ಬಳಸುವ ‘ಅಧಿಕ ತಾಪಮಾನದ ಕುಲುಮೆ’ (Furnace) ಯಾವ ತತ್ವದ ಮೇಲೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ?
(A) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಕಾಂತೀಯ ಪರಿಣಾಮ
(B) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಪರಿಣಾಮ
(C) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಟೋತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಣಾಮ
(D) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ಪ್ರೇರಣೆ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಟೋತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಣಾಮ
ವಿವರಣೆ: ಗುಜರಿ ಉಕ್ಕನ್ನು ಕರಗಿಸಲು ಬಳಸುವ ಫರ್ನೇಸ್ (ಕುಲುಮೆ) ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಾಹದ ಉಷ್ಟೋತ್ಪಾದನಾ ಪರಿಣಾಮದ ತತ್ವವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅಧಿಕ ಶಾಖವನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಅನ್ವಯಗಳು
D. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಗಳು ಮತ್ತು ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು
19. ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶವು (Cell) ತನ್ನೊಳಗಿನ ಯಾವ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ?
(A) ಕಾಂತೀಯ ಕ್ರಿಯೆ
(B) ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ
(C) ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆ
(D) ಉಷ್ಣದ ಕ್ರಿಯೆ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆ
ವಿವರಣೆ: ಲೋಹದ ಫಲಕಗಳು (ವಿದ್ಯುದಗ್ರಗಳು) ಮತ್ತು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯು ವಿದ್ಯುತ್ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.
ಮೂಲ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು
20. 1700 ರ ದಶಕದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಪ್ಪೆಯ ಕಾಲಿನ ಪ್ರಯೋಗದ ಮೂಲಕ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದ ಇಟಾಲಿಯನ್ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಯಾರು?
(A) ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ವೋಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಲುಯಿಗಿ ಗಾಲ್ವಾನಿ
(B) ಹ್ಯಾನ್ಸ್ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆರ್ಸ್ಟೆಡ್ ಮತ್ತು ಮೈಕೆಲ್ ಫ್ಯಾರಡೆ
(C) ಥಾಮಸ್ ಎಡಿಸನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಲಾ ಟೆಸ್ಲಾ
(D) ಐಸಾಕ್ ನ್ಯೂಟನ್ ಮತ್ತು ಗೆಲಿಲಿಯೋ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (A) ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ವೋಲ್ಟಾ ಮತ್ತು ಲುಯಿಗಿ ಗಾಲ್ವಾನಿ
ವಿವರಣೆ: ಲುಯಿಗಿ ಗಾಲ್ವಾನಿ ಮತ್ತು ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರೆ ವೋಲ್ಟಾ ಅವರು ವಿಭಿನ್ನ ಲೋಹಗಳು ಮತ್ತು ದ್ರವದ ಸಂಯೋಜನೆಯಿಂದ ವಿದ್ಯುತ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯಾಗುವುದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು, ಮೊದಲ ಬ್ಯಾಟರಿ (ವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಕೋಶ) ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾರಣರಾದರು.
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ
21. ವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಕೋಶದಲ್ಲಿ (Voltaic cell) ಬಳಸಲಾಗುವ ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಲವಣ ದ್ರಾವಣವನ್ನು ಏನೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ?
(A) ವಿದ್ಯುದಗ್ರ (Electrode)
(B) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯ (Electrolyte)
(C) ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತ
(D) ಕಾಸುವ ಘಟಕ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯ (Electrolyte)
ವಿವರಣೆ: ವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಕೋಶದಲ್ಲಿರುವ ದ್ರವವನ್ನು (ದುರ್ಬಲ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ಲವಣ ದ್ರಾವಣ) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯ ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಇದು ವಿದ್ಯುತ್ ಪ್ರವಹಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು
22. ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶದ ಪ್ರಯೋಗದಲ್ಲಿ, ತಾಮ್ರದ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆಗಳು ಏನಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತವೆ?
(A) ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯಗಳು
(B) ಕಾಂತಗಳು
(C) ಲೋಹದ ವಿದ್ಯುದಗ್ರಗಳು (Electrodes)
(D) ಕಾಸುವ ಘಟಕಗಳು
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ಲೋಹದ ವಿದ್ಯುದಗ್ರಗಳು (Electrodes)
ವಿವರಣೆ: ನಿಂಬೆಹಣ್ಣಿನ ಕೋಶದಲ್ಲಿ ತಾಮ್ರದ ಪಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆಗಳು ಲೋಹದ ವಿದ್ಯುದಗ್ರಗಳಾಗಿವೆ (ಒಂದು ಧನಾಗ್ರ, ಮತ್ತೊಂದು ಋಣಾಗ್ರ). ನಿಂಬೆರಸವು ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯವಾಗಿದೆ.
ಪ್ರಯೋಗವನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
23. ಶುಷ್ಕಕೋಶದಲ್ಲಿ (Dry cell) ಋಣಾಗ್ರವಾಗಿ (Negative terminal) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಾಗ ಯಾವುದು?
(A) ಲೋಹದ ಟೋಪಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್ ಕಡ್ಡಿ
(B) ಸತುವಿನ ಪಾತ್ರೆ (Zinc container)
(C) ತಾಮ್ರದ ತಂತಿ
(D) ಕಬ್ಬಿಣದ ಮೊಳೆ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಸತುವಿನ ಪಾತ್ರೆ (Zinc container)
ವಿವರಣೆ: ಶುಷ್ಕಕೋಶದ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ, ಹೊರಗಿನ ಸತುವಿನ ಪಾತ್ರೆಯು ಋಣಾಗ್ರವಾಗಿ (Negative terminal) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಶುಷ್ಕಕೋಶದ ರಚನೆ
24. ಶುಷ್ಕಕೋಶದಲ್ಲಿ ಧನಾಗ್ರವಾಗಿ (Positive terminal) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುವ ಭಾಗ ಯಾವುದು?
(A) ಲೋಹದ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್ ಕಡ್ಡಿ
(B) ಸತುವಿನ ಪಾತ್ರೆ
(C) ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಪಟ್ಟಿ
(D) ನೈಕ್ರೋಮ್ ಸುರುಳಿ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (A) ಲೋಹದ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್ ಕಡ್ಡಿ
ವಿವರಣೆ: ಶುಷ್ಕಕೋಶದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ, ಲೋಹದ ಟೋಪಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕಾರ್ಬನ್ ಕಡ್ಡಿಯು ಧನಾಗ್ರವಾಗಿ (Positive terminal) ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.
ಶುಷ್ಕಕೋಶದ ರಚನೆ
25. ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳಿಗೆ ಆ ಹೆಸರು ಬರಲು ಕಾರಣವೇನು?
(A) ಅವು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಖಾಲಿಯಾಗಿರುತ್ತವೆ
(B) ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯವು ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರದೆ ದಪ್ಪನೆಯ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪೇಸ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ
(C) ಅವು ಯಾವುದೇ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ
(D) ಅವುಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಬಳಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯವು ದ್ರವರೂಪದಲ್ಲಿರದೆ ದಪ್ಪನೆಯ ತೇವಾಂಶವುಳ್ಳ ಪೇಸ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ
ವಿವರಣೆ: ವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಕೋಶಗಳಂತೆ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಬದಲಾಗಿ ವಿದ್ಯುದ್ವಿಭಾಜ್ಯವು ಪೇಸ್ಟ್ ರೂಪದಲ್ಲಿರುವುದರಿಂದ ಇವುಗಳನ್ನು ಶುಷ್ಕಕೋಶಗಳು (Dry cells) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.
ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳ ಅರ್ಥಗ್ರಹಣ
26. ಇಂದು ಮೊಬೈಲ್ ಫೋನ್‌ಗಳು, ಲ್ಯಾಪ್‌ಟಾಪ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ‘ಪುನಃಶ್ಚತನಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ’ (Rechargeable) ಬ್ಯಾಟರಿ ಯಾವುದು?
(A) ಸತು-ಕಾರ್ಬನ್ ಬ್ಯಾಟರಿ
(B) ಲೆಡ್-ಆಸಿಡ್ ಬ್ಯಾಟರಿ
(C) ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ (Li-ion) ಬ್ಯಾಟರಿ
(D) ವೋಲ್ಟಾಯಿಕ್ ಬ್ಯಾಟರಿ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ (Li-ion) ಬ್ಯಾಟರಿ
ವಿವರಣೆ: ಇಂದು, ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ (Li-ion) ಬ್ಯಾಟರಿಯು ಪುನಃಶ್ವೇತನಗೊಳಿಸಬಹುದಾದ ಬ್ಯಾಟರಿಯ ಅತ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯ ವಿಧವಾಗಿದೆ.
ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ವಿಧಗಳು
27. ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ (Li-ion) ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುವ ಎರಡು ವಿಶೇಷ ಲೋಹಗಳು ಯಾವುವು?
(A) ತಾಮ್ರ ಮತ್ತು ಸತು
(B) ಕಬ್ಬಿಣ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಗ್ನಿಸಿಯಮ್
(C) ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೋಬಾಲ್ಟ್
(D) ಅಲ್ಯೂಮಿನಿಯಂ ಮತ್ತು ಸೀಸ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (C) ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೋಬಾಲ್ಟ್
ವಿವರಣೆ: ಲಿಥಿಯಂ-ಅಯಾನ್ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಲಿಥಿಯಂ ಮತ್ತು ಕೋಬಾಲ್ಟ್‌ನಂತಹ ವಿಶೇಷ ಲೋಹಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿವೆ.
ಲೋಹಗಳ ಬಳಕೆ
28. ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಭವಿಷ್ಯದಲ್ಲಿ ದ್ರವ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಬದಲಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವತ್ತ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ?
(A) ಅನಿಲ-ಸ್ಥಿತಿಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು
(B) ಘನ-ಸ್ಥಿತಿಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು (Solid-state batteries)
(C) ಮರದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು
(D) ಸೌರ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು ಮಾತ್ರ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಘನ-ಸ್ಥಿತಿಯ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳು (Solid-state batteries)
ವಿವರಣೆ: ದ್ರವ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಬದಲಿಸುವ ಘನ-ಸ್ಥಿತಿಯ (Solid-state) ಬ್ಯಾಟರಿಗಳ ಮೇಲೆ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಇವು ವೇಗವಾಗಿ ಚಾರ್ಜ್ ಆಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಬಾಳಿಕೆ ಬರುತ್ತವೆ.
ಭವಿಷ್ಯದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ
29. ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾದ ಬ್ಯಾಟರಿಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ಎಸೆಯದೆ ವಿಶೇಷ ತ್ಯಾಜ್ಯ ಮರುಬಳಕೆ ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಏಕೆ ನೀಡಬೇಕು?
(A) ಅವುಗಳಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯುತ್ ಪಡೆಯಬಹುದು
(B) ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಸ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ, ಲಿಥಿಯಂನಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹಗಳಿರುತ್ತವೆ
(C) ಅವು ಕಸದ ಬುಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣುವುದಿಲ್ಲ
(D) ಅವುಗಳನ್ನು ಹಾಗೆಯೇ ಮಣ್ಣಿನಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಸಬಹುದು
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸೀಸ, ಕ್ಯಾಡ್ಮಿಯಂ, ಲಿಥಿಯಂನಂತಹ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಮತ್ತು ಅಮೂಲ್ಯ ಲೋಹಗಳಿರುತ್ತವೆ
ವಿವರಣೆ: ಬ್ಯಾಟರಿಗಳಲ್ಲಿ ಆಮ್ಲಗಳು ಮತ್ತು ಸೀಸ, ಲಿಥಿಯಂನಂತಹ ಲೋಹಗಳಿದ್ದು, ಸಾಮಾನ್ಯ ಕಸದೊಂದಿಗೆ ಎಸೆದರೆ ಬೆಂಕಿ ಅವಘಡ ಅಥವಾ ಪರಿಸರ ಹಾನಿ ಉಂಟಾಗಬಹುದು. ಇವು ಅಮೂಲ್ಯವಾಗಿದ್ದು ಮರುಬಳಕೆ ಮಾಡಬೇಕು.
ಪರಿಸರ ಕಾಳಜಿ
30. 25 ಮತ್ತು 100 ಸುತ್ತುಗಳಿರುವ ಎರಡು ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಸುರುಳಿಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ವಿದ್ಯುತ್ ಕೋಶಕ್ಕೆ ಸಂಪರ್ಕಿಸಿದಾಗ, ಯಾವ ಸುರುಳಿಯ ಕಾಂತೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿರುತ್ತದೆ?
(A) 25 ಸುತ್ತುಗಳಿರುವ ಸುರುಳಿ
(B) 100 ಸುತ್ತುಗಳಿರುವ ಸುರುಳಿ
(C) ಎರಡೂ ಸಮನಾಗಿರುತ್ತವೆ
(D) ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತು ಕಾಂತೀಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ
ಉತ್ತರ ಮತ್ತು ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೋಡಿ
ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರ: (B) 100 ಸುತ್ತುಗಳಿರುವ ಸುರುಳಿ
ವಿವರಣೆ: ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸುರುಳಿಯ ಸುತ್ತುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. 100 ಸುತ್ತುಗಳಿರುವ ಸುರುಳಿಯು 25 ಸುತ್ತುಗಳ ಸುರುಳಿಗಿಂತ ಬಲವಾದ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.
