महत्त्वाचे मुद्दे (Important Points)

• जे सजीव आपण आपल्या उघड्या डोळ्यांनी पाहू शकत नाही, त्यांना सूक्ष्मजीव (Microorganisms) म्हणतात. ते पाहण्यासाठी सूक्ष्मदर्शकाचा वापर करावा लागतो.
• सूक्ष्मजीवांचे मुख्य चार गट आहेत: 1. जिवाणू (Bacteria), 2. कवक (Fungi), 3. आदिजीव (Protozoa) आणि 4. काही शैवाल (Algae).
• विषाणू (Viruses) हे देखील सूक्ष्म असतात, परंतु ते केवळ यजमान पेशींमध्येच (host cells) वाढतात आणि प्रजनन करतात.
• काही सूक्ष्मजीव मानवांसाठी उपयुक्त असतात (मित्र सूक्ष्मजीव). त्यांचा वापर दही, ब्रेड, केक आणि प्रतिजैविके (Antibiotics) बनवण्यासाठी होतो.
• हवेतील नायट्रोजनचे स्थिरीकरण करून जमिनीची सुपीकता वाढवणारे काही जिवाणू (उदा. रायझोबियम) आणि निळे-हिरवे शैवाल आहेत.
• रोग निर्माण करणाऱ्या हानिकारक सूक्ष्मजीवांना रोगकारक (Pathogens) म्हणतात.
• अन्नामध्ये वाढणाऱ्या हानिकारक सूक्ष्मजीवांनी विषारी पदार्थ तयार केल्यामुळे अन्नाची विषबाधा (Food poisoning) होते.