आदरणीय मुख्याध्यापक, सर्व शिक्षक आणि माझ्या प्रिय मित्रांनो,

आज ५ सप्टेंबर, शिक्षक दिन. हा दिवस आपण भारताचे दुसरे राष्ट्रपती आणि एक महान शिक्षक डॉ. सर्वपल्ली राधाकृष्णन यांच्या जयंतीनिमित्त साजरा करतो. डॉ. राधाकृष्णन यांचे जीवन केवळ एक राष्ट्रपती किंवा तत्त्वज्ञ म्हणून मर्यादित नव्हते, तर ते एक आदर्श शिक्षक, विद्वान आणि दूरदृष्टीचे नेते होते. त्यांच्या कार्याची आणि विचारांची ओळख करून घेणे हे आपल्या सर्वांसाठी प्रेरणादायी आहे.

डॉ. राधाकृष्णन यांचा जन्म ५ सप्टेंबर १८८८ रोजी तामिळनाडूतील तिरुत्तनी येथे झाला. लहानपणापासूनच त्यांना शिक्षणाची आवड होती. त्यांचे शिक्षण वेल्लोर आणि चेन्नई येथे झाले. तत्त्वज्ञानाचा अभ्यास करताना त्यांनी अनेक भारतीय आणि पाश्चात्य ग्रंथांचा सखोल अभ्यास केला. त्यांचा अभ्यास इतका गाढा होता की, अवघ्या २१ व्या वर्षी त्यांना चेन्नईच्या प्रेसिडेन्सी कॉलेजमध्ये प्राध्यापक म्हणून नियुक्ती मिळाली.

शिक्षण क्षेत्रात काम करत असताना, त्यांनी अनेक विद्यापीठांमध्ये प्राध्यापक आणि कुलगुरू म्हणूनही काम केले. ते बनारस हिंदू विद्यापीठाचे कुलगुरू होते आणि नंतर दिल्ली विद्यापीठाचेही कुलगुरू बनले. त्यांचे शिक्षण क्षेत्रातील योगदान पाहूनच त्यांना भारताचे राजदूत म्हणून सोव्हिएत युनियनमध्ये पाठवले गेले. १९५२ मध्ये ते भारताचे उपराष्ट्रपती बनले आणि १९६२ मध्ये त्यांनी भारताचे दुसरे राष्ट्रपती म्हणून पदभार स्वीकारला.

राष्ट्रपती झाल्यानंतरही त्यांच्यातील शिक्षक जिवंत होता. जेव्हा त्यांच्या विद्यार्थ्यांनी त्यांना वाढदिवसाची शुभेच्छा दिली, तेव्हा त्यांनी सांगितले, “माझा वाढदिवस वेगळा साजरा करण्याऐवजी तो दिवस शिक्षक दिन म्हणून साजरा करा, म्हणजे मला अधिक आनंद होईल.” त्यांच्या या इच्छेचा मान राखून, १९६२ पासून भारतात ५ सप्टेंबर हा दिवस ‘शिक्षक दिन’ म्हणून साजरा केला जातो.

डॉ. राधाकृष्णन यांनी आपले संपूर्ण आयुष्य शिक्षण आणि ज्ञानदानासाठी समर्पित केले. त्यांनी तत्त्वज्ञानावर अनेक पुस्तके लिहिली. त्यांच्या कार्याची दखल घेऊन त्यांना १९५४ मध्ये ‘भारतरत्न’ या सर्वोच्च नागरी पुरस्काराने सन्मानित करण्यात आले.

आज आपण त्यांच्या स्मृतीस वंदन करतो. त्यांचे जीवन आणि कार्य आपल्याला हे शिकवते की, ज्ञान हेच सर्वात मोठे धन आहे आणि शिक्षकांचे मार्गदर्शन आपल्या जीवनातील प्रत्येक टप्प्यावर महत्त्वाचे आहे.