मराठी वाक्प्रचार संग्रह

मजेदार मराठी वाक्प्रचार: 200+ सोपे आणि उपयोगी शब्दप्रयोग लहान दोस्तांसाठी!

नमस्कार बालमित्रांनो आणि पालकहो! 

तुम्ही मराठी बोलता, ऐकता आणि वाचता तेव्हा अनेकदा काही छोटे शब्दसमूह किंवा वाक्ये येतात, ज्यांचा अर्थ सरळ नसतो, पण ते बोलण्याला एक वेगळाच रंग देतात. यालाच आपण ‘वाक्प्रचार’ असे म्हणतो! म्हणी आणि वाक्प्रचार हे आपल्या भाषेचे सौंदर्य आहेत. आज आपण तुमच्यासाठी 200 पेक्षा जास्त असे सोपे आणि रोजच्या जीवनात उपयोगी पडणारे मराठी वाक्प्रचार घेऊन आलो आहोत. 

हे वाक्प्रचार शिकल्याने तुमची मराठी भाषा आणखी सुंदर होईल आणि तुम्हाला तुमच्या भावना अधिक चांगल्या प्रकारे व्यक्त करता येतील. चला तर मग, या शब्दांच्या अनोख्या जगात रमून जाऊया! 

 वाक्प्रचार म्हणजे काय? (What are Phrases?)

वाक्प्रचार म्हणजे शब्दांचा एक समूह, ज्याचा अर्थ त्याच्या मूळ शब्दांच्या अर्थापेक्षा वेगळा असतो. ते आपल्या बोलण्याला अधिक प्रभावी आणि आकर्षक बनवतात. उदाहरणार्थ, ‘हात देणे’ म्हणजे अक्षरशः हात देणे नव्हे, तर ‘मदत करणे’.

 200+ सोपे आणि मजेदार वाक्प्रचार (200+ Easy and Fun Phrases) 

येथे ‘अ’ पासून ‘ह’ पर्यंतच्या अक्षरांवरून सुरू होणारे काही महत्त्वाचे वाक्प्रचार दिले आहेत. प्रत्येक वाक्प्रचाराचा अर्थ आणि त्याचे एक सोपे उदाहरणही दिले आहे, जेणेकरून तुम्हाला ते लगेच समजेल!

अ – आ – इ – ई – उ – ऊ – ए – ऐ – ओ – औ – अं – अः

1.      अंगावर काटा येणे.

अर्थ: खूप भीती वाटणे / खूप आनंद होणे (शहरी).

उदाहरण: भूताची गोष्ट ऐकून माझ्या ‘अंगावर काटा आला’.

2.     अंगाची लाही लाही होणे.

अर्थ: खूप उष्णता वाटणे / खूप राग येणे.

उदाहरण: उन्हाळ्यात ‘अंगाची लाही लाही होते’.

3.     अंथरूणाला खिळणे.

अर्थ: आजारामुळे अंथरुणावर पडून राहणे.

उदाहरण: तापामुळे मी दोन दिवस ‘अंथरूणाला खिळलो होतो’.

4.    अंधारात चाचपडणे.

अर्थ: मार्ग न सापडणे, काहीच कळत नसणे.

उदाहरण: गणिताचा प्रश्न न सुटल्याने मी ‘अंधारात चाचपडत’ होतो.

5.    अन्न पाण्यावर तुळशीपत्र ठेवणे.

अर्थ: जेवण सोडून देणे, उपवास करणे.

उदाहरण: देवाला प्रार्थना करताना काही लोक ‘अन्न पाण्यावर तुळशीपत्र ठेवतात’.

6.    अन्नछत्र चालवणे.

अर्थ: लोकांना जेवण पुरवणे.

उदाहरण: मंदिरात अनेक लोक ‘अन्नछत्र चालवतात’.

7.     अन्ननलिकेने आत उतरणे.

अर्थ: मनात स्वीकारणे.

उदाहरण: नवीन नियम मला ‘अन्ननलिकेने आत उतरले’.

8.    आपलेच ओठ आपलेच दात.

अर्थ: आपल्याच माणसाने चूक केल्यास त्याला बोलता येत नाही.

उदाहरण: माझ्या मित्राने चूक केली, पण तो माझा मित्र असल्याने ‘आपलेच ओठ आपलेच दात’ अशी परिस्थिती होती.

9.    आईचा काळजाचा तुकडा.

अर्थ: खूप प्रिय व्यक्ती.

उदाहरण: मी माझ्या ‘आईच्या काळजाचा तुकडा’ आहे.

10.  आग लागणे.

अर्थ: खूप राग येणे.

उदाहरण: माझ्या बोलण्याने त्याला ‘आग लागली’.

11.    आकाशाला गवसणी घालणे.

अर्थ: खूप मोठे, अशक्य वाटणारे काम करणे.

उदाहरण: एवढ्या मोठ्या परीक्षेत पास होणे म्हणजे ‘आकाशाला गवसणी घालण्यासारखे’ आहे.

12.   आग्यावेगे करणे.

अर्थ: खूप घाई करणे.

उदाहरण: शाळेची घंटा झाल्यावर आम्ही ‘आग्यावेगे’ करत होतो.

13.  आपले घर आणि आपलेच दात.

अर्थ: आपल्या माणसांना काही बोलता न येणे.

उदाहरण: बहिणीने चूक केली तरी मी तिला बोललो नाही, कारण ‘आपले घर आणि आपलेच दात’.

14.  आंब्याच्या झाडाखाली पिकलेली चिंच खाणे.

अर्थ: चुकीचा फायदा घेणे.

उदाहरण: दुसऱ्याच्या वस्तू चोरून वापरणे म्हणजे ‘आंब्याच्या झाडाखाली पिकलेली चिंच खाण्यासारखं’ आहे.

15.  आंधळ्याची काठी.

अर्थ: एकमेव आधार.

उदाहरण: मुलगा आपल्या आई-वडिलांच्या ‘आंधळ्याची काठी’ असतो.

16.  आला भेटीला आणि जेवला ताटीला.

अर्थ: निमित्त एक आणि कार्य दुसरेच.

उदाहरण: आम्ही मित्राच्या घरी खेळायला गेलो, पण तिथे जेवण पण केले, ‘आला भेटीला आणि जेवला ताटीला’ असे झाले.

17.   इडा पिडा टळो.

अर्थ: संकटे दूर होवोत.

उदाहरण: देवाला प्रार्थना करताना आपण म्हणतो, ‘इडा पिडा टळो’.

18.  ईडापीडा जाणे.

अर्थ: संकट दूर होणे.

उदाहरण: पाऊस पडल्यावर शेतातील ‘ईडापीडा गेली’.

19.  उंटावरून शेळ्या हाकणे.

अर्थ: मोठ्या पदावर बसून काम न करणे.

उदाहरण: शिक्षक वर्गात लक्ष देत नाहीत, ते ‘उंटावरून शेळ्या हाकतात’.

20. उचलली जीभ लावली टाळ्याला.

अर्थ: विचार न करता काहीही बोलणे.

उदाहरण: तो काहीही विचार न करता बोलतो, त्याची ‘उचलली जीभ लावली टाळ्याला’ अशी सवय आहे.

21.   उंबराचे फूल.

अर्थ: दुर्मिळ गोष्ट, क्वचित दिसणारी व्यक्ती.

उदाहरण: माझा मामा खूप वर्षांनी दिसला, तो ‘उंबराचे फूल’ आहे.

22. उडत्या पाखराची पिसे मोजणे.

अर्थ: खूप हुशार असणे, लगेच अंदाज लावणे.

उदाहरण: माझा मित्र खूप हुशार आहे, तो ‘उडत्या पाखराची पिसे मोजतो’.

23. उपासमार होणे.

अर्थ: खायला न मिळणे.

उदाहरण: पूर आल्यामुळे लोकांना ‘उपासमार झाली’.

24. उजेड पाडणे.

अर्थ: चांगले काम करणे.

उदाहरण: परीक्षेत चांगले गुण मिळवून त्याने ‘उजेड पाडला’.

25. उखळ पांढरे होणे.

अर्थ: खूप श्रीमंत होणे.

उदाहरण: व्यापार करून त्याचे ‘उखळ पांढरे झाले’.

26. उर बडवणे.

अर्थ: शोक करणे.

उदाहरण: दुःख झाल्यावर तो ‘उर बडवत’ होता.

27. उचल खाणे.

अर्थ: झपाट्याने प्रगती करणे.

उदाहरण: त्याने अभ्यासात अचानक ‘उचल खाल्ली’.

28. ऐनवेळी.

अर्थ: योग्य वेळी, नेमके त्याच क्षणी.

उदाहरण: मला मदतीची गरज होती आणि मित्र ‘ऐनवेळी’ मदतीला आला.

29. ओठावर पाणी नसणे.

अर्थ: खूप तहान लागणे.

उदाहरण:    खेळून आल्यावर माझ्या ‘ओठावर पाणी नव्हते’.

30. ओठाला पाणी लावणे.

     अर्थ: थोडे खाणे किंवा पिणे.

उदाहरण: आजारी असताना त्याने फक्त ‘ओठाला पाणी लावले’.

31.  ओनामा करणे.

अर्थ: सुरुवात करणे.

उदाहरण: आजपासून आपण नवीन धड्याचा ‘ओनामा करणार’ आहोत.

32. ओतप्रोत भरलेले.

* अर्थ: पूर्णपणे भरलेले.

* उदाहरण: त्याचे मन आनंदाने ‘ओतप्रोत भरले’ होते.

क – ख – ग – घ

33. कंबर कसणे.

अर्थ: एखाद्या कामासाठी तयारी करणे.

उदाहरण: परीक्षेसाठी मी ‘कंबर कसली’ आहे.

34. कशावर तरी पाणी सोडणे.

अर्थ: एखादी गोष्ट सोडून देणे.

उदाहरण: मला आता खेळायचे नाही, मी खेळावर ‘पाणी सोडले’ आहे.

35. कानावर हात ठेवणे.

अर्थ: ऐकूनही ऐकले नाही असे दाखवणे.

उदाहरण: आईने अभ्यास करायला सांगितल्यावर राजूने ‘कानावर हात ठेवले’.

36. कागदी घोडे नाचवणे.

     अर्थ: फक्त कागदोपत्री काम करणे, प्रत्यक्षात काही न करणे.

उदाहरण: फक्त नियम बनवतात, प्रत्यक्षात काहीच करत नाहीत, म्हणजे ‘कागदी घोडे नाचवतात’.

37. काळ्या दगडावरची रेघ.

अर्थ: कधीही न बदलणारे.

उदाहरण: बाबांचे बोलणे हे ‘काळ्या दगडावरची रेघ’ असते.

38. काहीतरी डाळ शिजणे.

अर्थ: काहीतरी गुप्तपणे घडत असणे.

उदाहरण: ते दोघे गुपचूप बोलत होते, नक्कीच काहीतरी ‘डाळ शिजत’ होती.

39. कासवगती.

अर्थ: खूप हळू काम करणे.

उदाहरण: त्याचे काम ‘कासवगती’ने चालले आहे.

40.काटेरी वाट.

अर्थ: अडचणींचा मार्ग.

उदाहरण: डॉक्टर बनण्याचा मार्ग ‘काटेरी वाट’ आहे.

41.   घोडे मैदान जवळ आहे.

अर्थ: कामाचा दिवस जवळ आला आहे.

उदाहरण: परीक्षेला फक्त दोन दिवस राहिले आहेत, म्हणजे ‘घोडे मैदान जवळ आहे’.

42. कथुळ्यावर बसणे.

अर्थ: खूप रागावणे.

उदाहरण: गृहपाठ केला नाही म्हणून शिक्षक ‘कथुळ्यावर बसले’.

43. कपाळमोक्ष होणे.

अर्थ: डोक्याला मार लागणे.

उदाहरण: खेळताना पडल्याने त्याचा ‘कपाळमोक्ष झाला’.

44.कणिक तिंबणे.

अर्थ: खूप मारणे.

उदाहरण: गृहपाठ न केल्याने शिक्षकांनी त्याला ‘कणिक तिंबली’.

45.कण्हत बसणे.

अर्थ: दुखणे दाखवत बसणे.

उदाहरण: लहान मुलाला थोडे लागले तरी तो ‘कण्हत बसतो’.

46.कंदील शोधणे.

अर्थ: शोधणे.

उदाहरण: हरवलेले पेन मी ‘कंदील शोधत’ होतो.

47. कुंभकर्णाची झोप घेणे.

अर्थ: खूप गाढ झोपणे.

उदाहरण: सुट्टीत मी ‘कुंभकर्णाची झोप घेतली’.

48.कडीकुलूप लावणे.

अर्थ: बंदोबस्त करणे, सुरक्षित ठेवणे.

उदाहरण: घराला ‘कडीकुलूप लावून’ आम्ही गावाला गेलो.

49. कळसूत्री बाहुले.

अर्थ: दुसऱ्याच्या इच्छेनुसार वागणारे.

उदाहरण: तो फक्त दुसऱ्यांच्या मर्जीनुसार चालतो, तो ‘कळसूत्री बाहुले’ आहे.

50. काड्या करणे.

अर्थ: भांडणे लावणे.

उदाहरण: तो नेहमी मित्रांमध्ये ‘काड्या करतो’.

51.  खालून आग आणि वरून धूर.

अर्थ: दोन्ही बाजूंनी त्रास होणे.

उदाहरण: मला शाळेत शिक्षकांचा मार आणि घरी आईचा राग, ‘खालून आग आणि वरून धूर’.

52. खडे चारणे.

अर्थ: पराभव करणे, धडा शिकवणे.

उदाहरण: आमच्या संघाने दुसऱ्या संघाला ‘खडे चारले’.

53. खडे फोडणे.

अर्थ: दोष देणे.

उदाहरण: काम बिघडल्यावर तो दुसऱ्यावर ‘खडे फोडत’ होता.

54.खाजवून खरूज काढणे.

अर्थ: मुद्दामून त्रास करून घेणे.

उदाहरण: शांत बसण्याऐवजी त्याने भांडण केले, ‘खाजवून खरूज काढली’.

55. गळ्याला फास लावणे.

अर्थ: मोठ्या अडचणीत सापडणे.

उदाहरण: कर्ज घेऊन त्याच्या ‘गळ्याला फास लागला’.

56. गंगा जमुना वाहणे.

अर्थ: खूप रडणे.

उदाहरण: दुःख झाल्यावर तिच्या डोळ्यांतून ‘गंगा जमुना वाहत’ होत्या.

57. गाशा गुंडाळणे.

अर्थ: निघून जाणे, ठिकाण सोडणे.

उदाहरण: सुट्टी झाल्यावर आम्ही लगेच ‘गाशा गुंडाळला’.

58. गेले ते दिवस, राहिल्या त्या आठवणी.

अर्थ: चांगला काळ निघून गेला, फक्त आठवणी राहिल्या.

उदाहरण: लहानपणीचे खेळ आठवले, ‘गेले ते दिवस, राहिल्या त्या आठवणी’.

59. गोड बोलून फसवणे.

अर्थ: गोड बोलून फसगत करणे.

उदाहरण: त्याने मला ‘गोड बोलून फसविले’.

60. गळ्याभोवती मिठी मारणे.

अर्थ: खूप प्रेम व्यक्त करणे.

उदाहरण: आईने मुलाच्या ‘गळ्याभोवती मिठी मारली’.

61.  घर डोक्यावर घेणे.

अर्थ: खूप आरडाओरडा करणे, गोंधळ करणे.

उदाहरण: लहान मुलांनी खेळताना ‘घर डोक्यावर घेतले’.

62. घरात बसणे.

अर्थ: बाहेर न पडणे.

उदाहरण: पावसामुळे आम्ही ‘घरात बसलो’.

63. घाम गाळणे.

अर्थ: खूप कष्ट करणे.

उदाहरण: शेतकऱ्यांनी शेतात खूप ‘घाम गाळला’.

64.घोडामैदान जवळ असणे.

अर्थ: परीक्षेचा दिवस जवळ येणे.

उदाहरण: परीक्षेला फक्त दोन दिवस राहिले आहेत, म्हणजे ‘घोडामैदान जवळ आहे’.

65. घोड्यावर बसणे.

अर्थ: खूप वेगाने जाणे.

उदाहरण: तो कामावर ‘घोड्यावर बसून’ निघाला.

66.गुंडाळी करणे.

अर्थ: लपवणे.

उदाहरण: तिने खाऊची ‘गुंडाळी केली’.

67. गोड घास घेणे.

अर्थ: सुरुवात करणे (शुभारंभ).

उदाहरण: नवीन काम सुरू करताना आपण ‘गोड घास घेतो’.

68. गरागरा फिरणे.

अर्थ: वेगाने फिरणे.

उदाहरण: पंखा ‘गरागरा फिरत’ होता.

69. गळ्यात पडणे.

अर्थ: जबाबदारी स्वीकारणे.

उदाहरण: माझ्यावर अचानक खूप काम ‘गळ्यात पडले’.

70. गुदमरणे.

अर्थ: श्वास घेण्यास त्रास होणे.

उदाहरण: धुरामुळे मला ‘गुदमरायला’ लागले.

71.   गजाल करणे.

अर्थ: बोलणे, चर्चा करणे.

उदाहरण: ते दोघे खूप वेळ ‘गजाल करत’ होते.

72. गुरुकिल्ली.

अर्थ: यशाचे रहस्य.

उदाहरण: अभ्यासात सातत्य हीच यशाची ‘गुरुकिल्ली’ आहे.

73. गुमान राहणे.

अर्थ: शांत राहणे.

उदाहरण: शिक्षकांनी रागावल्यावर तो ‘गुमान राहिला’.

74. गुंडाळून ठेवणे.

अर्थ: बाजूला ठेवणे, विसरून जाणे.

उदाहरण: जुन्या गोष्टी ‘गुंडाळून ठेवल्या’ पाहिजेत.

75. गोड बोलणे.

अर्थ: प्रेमाने बोलणे.

उदाहरण: आई नेहमी ‘गोड बोलते’.

च – छ – ज – झ

76. चिमणीने घरटे बांधणे.

अर्थ: छोटे घर बांधणे.

उदाहरण: ‘चिमणीने घरटे बांधले’.

77. चेहरा पडणे.

अर्थ: निराश होणे, उदास दिसणे.

उदाहरण: परीक्षेत कमी गुण मिळाल्याने त्याचा ‘चेहरा पडला’.

78. चेंगाटणी करणे.

अर्थ: खूप त्रास देणे.

उदाहरण: तो मला नेहमी ‘चेंगाटणी करतो’.

79. चांगभले करणे.

अर्थ: चांगले काम करणे.

उदाहरण: देवाने सर्वांचे ‘चांगभले करावे’.

80. चालू काम.

अर्थ: सध्या सुरू असलेले काम.

उदाहरण: माझे गृहपाठ ‘चालू काम’ आहे.

81.  छप्पर फाडून देणे.

अर्थ: खूप धन मिळणे.

उदाहरण: त्याला लॉटरीत ‘छप्पर फाडून’ पैसे मिळाले.

82. छप्पा मारणे.

अर्थ: अचानक छापा घालणे.

उदाहरण: पोलिसांनी चोरांच्या अड्ड्यावर ‘छप्पा मारला’.

83. छतीसचा आकडा.

अर्थ: वैर, शत्रुत्व असणे.

उदाहरण: त्या दोन मित्रांमध्ये ‘छतीसचा आकडा’ आहे.

84.छोटे तोंड मोठे घास.

अर्थ: आपल्या ऐपतीपेक्षा जास्त बोलणे.

उदाहरण: तो गरीब असूनही मोठ्या गोष्टी बोलत होता, ‘छोटे तोंड मोठे घास’.

85. जीभ चावणे.

अर्थ: बोलताना चूक लक्षात येणे.

उदाहरण: मी चुकून बोललो आणि लगेच ‘जीभ चावली’.

86. जीव भांड्यात पडणे.

अर्थ: काळजी दूर होऊन समाधान वाटणे.

उदाहरण: हरवलेले पेन सापडल्यावर माझा ‘जीव भांड्यात पडला’.

87. जीव टांगणीला लागणे.

अर्थ: खूप चिंता वाटणे.

उदाहरण: परीक्षेचा निकाल लागेपर्यंत माझा ‘जीव टांगणीला लागला’ होता.

88. जीभ आवरणे.

अर्थ: जास्त न बोलणे, नियंत्रणात बोलणे.

उदाहरण: शिक्षकांनी त्याला ‘जीभ आवरण्यास’ सांगितले.

89. जीव मुठीत घेणे.

अर्थ: खूप घाबरणे.

उदाहरण: भूताची गोष्ट ऐकून त्याने ‘जीव मुठीत घेतला’.

90. जळतंबोळ होणे.

अर्थ: खूप ईर्ष्या वाटणे.

उदाहरण: दुसऱ्याच्या यशाने त्याला ‘जळतंबोळ झाले’.

91.  जड अंतःकरणाने.

अर्थ: दुःखी मनाने.

उदाहरण: मित्राला निरोप देताना मी ‘जड अंतःकरणाने’ होतो.

92. जायबंदी होणे.

अर्थ: जखमी होणे.

उदाहरण: खेळताना तो ‘जायबंदी झाला’.

93. झालं गेलं विसरून जा.

अर्थ: जुन्या गोष्टी विसरून पुढे जाणे.

उदाहरण: आता भांडण संपले, ‘झालं गेलं विसरून जा’.

94. झक मारणे.

अर्थ: व्यर्थ काम करणे, फुकट वेळ घालवणे.

उदाहरण: अभ्यास न करता मी नुसता ‘झक मारत’ होतो.

95. झटका देणे.

अर्थ: अचानक सोडून जाणे.

उदाहरण: तो अचानक कामावरून ‘झटका देऊन गेला’.

96. झुंज देणे.

अर्थ: संघर्ष करणे.

उदाहरण: त्याने संकटांशी ‘झुंज दिली’.

ट – ठ – ड – ढ

97. टाळूवरचे लोणी खाणे.

अर्थ: गरीब माणसाला त्रास देणे, त्याचे शोषण करणे.

उदाहरण: तो नेहमी गरिबांना त्रास देतो, तो ‘टाळूवरचे लोणी खातो’.

98. टाळी देणे.

अर्थ: होकार देणे, संमती देणे.

उदाहरण: त्याने माझ्या मताला ‘टाळी दिली’.

99. टेबल खुर्ची लावणे.

अर्थ: कार्यालय सुरू करणे.

उदाहरण: त्याने नवीन दुकान सुरू करून ‘टेबल खुर्ची लावली’.

100. धूम ठोकणे.

* अर्थ: पळून जाणे.

* उदाहरण: चोरांनी पोलिसांना पाहून ‘धूम ठोकली’.

101.   डोके फिरणे.

* अर्थ: वेडे होणे, चिडणे.

* उदाहरण: खूप त्रास दिल्यावर त्याचे ‘डोके फिरले’.

102. डोक्यावर बसवणे.

* अर्थ: खूप महत्त्व देणे.

* उदाहरण: नवीन आलेल्या विद्यार्थ्याला शिक्षकांनी ‘डोक्यावर बसवले’.

103. डोळ्यात तेल घालून पाहणे.

* अर्थ: खूप काळजीपूर्वक पाहणे.

* उदाहरण: आई मुलाकडे ‘डोळ्यात तेल घालून पाहते’.

104. डोंगराएवढा ढेकळा.

* अर्थ: खूप मोठी गोष्ट.

* उदाहरण: त्याने ‘डोंगराएवढा ढेकळा’ उचलला.

105. डोळे दिपणे.

* अर्थ: खूप प्रकाशामुळे डोळे उघडता न येणे.

* उदाहरण: सूर्याकडे पाहिल्यावर माझे ‘डोळे दिपले’.

106. डंका देणे.

* अर्थ: प्रसिद्ध करणे, जाहीर करणे.

* उदाहरण: राजाने आपल्या विजयाचा ‘डंका दिला’.

107.  ढेकळा फोडणे.

* अर्थ: खूप कष्ट करणे.

* उदाहरण: शेतकऱ्याने शेतात ‘ढेकळा फोडला’.

108. ढोंग करणे.

* अर्थ: नाटक करणे, खोटे नाटक करणे.

* उदाहरण: तो आजारी असण्याचे ‘ढोंग करत’ होता.

त – थ – द – ध

109. तोंडात पाणी सुटणे.

* अर्थ: एखादी आवडती वस्तू पाहून खाण्याची इच्छा होणे.

* उदाहरण: जिलेबी पाहून माझ्या ‘तोंडात पाणी सुटले’.

110.   तळ्याकाठी बसणे.

* अर्थ: शांतपणे बसणे.

* उदाहरण: संध्याकाळी आम्ही ‘तळ्याकाठी बसलो’.

111.  तारंबळ उडणे.

* अर्थ: गोंधळ उडणे, गडबड होणे.

* उदाहरण: परीक्षेची वेळ जवळ आल्यावर माझी ‘तारंबळ उडाली’.

112.तिळमात्र.

* अर्थ: थोडेसुद्धा.

* उदाहरण: त्याला माझ्याबद्दल ‘तिळमात्र’ प्रेम नाही.

113.तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार.

* अर्थ: अन्याय सहन करणे पण बोलू न शकणे.

* उदाहरण: शिक्षकांनी त्याला मारले पण तो काही बोलू शकला नाही, ‘तोंड दाबून बुक्क्यांचा मार’ मिळाला.

114.   तोंडचे पाणी पळणे.

* अर्थ: खूप घाबरणे.

* उदाहरण: चोराला पाहून त्याचे ‘तोंडचे पाणी पळाले’.

115.   तोंड देणे.

* अर्थ: सामोरे जाणे.

* उदाहरण: त्याने संकटांना ‘तोंड दिले’.

116.   थुंकी झेलणे.

* अर्थ: अपमान सहन करणे, दुसऱ्याची चापलुसी करणे.

* उदाहरण: तो त्याच्या मित्राच्या ‘थुंकी झेलत’ होता.

117.    थोड्याच दिवसात.

* अर्थ: लवकरच.

* उदाहरण: मी ‘थोड्याच दिवसात’ गावाला जाणार आहे.

118.   दमडीचा हत्ती, आणि टकाचा तराजू.

* अर्थ: छोटी गोष्ट मोठी करून दाखवणे.

* उदाहरण: त्याने छोट्या गोष्टीला ‘दमडीचा हत्ती, आणि टकाचा तराजू’ बनवले.

119.   दाती तृण धरणे.

* अर्थ: शरण येणे, हार मानणे.

* उदाहरण: राजाच्या समोर शत्रूंनी ‘दाती तृण धरले’.

120. दात ओठ खाणे.

* अर्थ: खूप राग येणे.

* उदाहरण: आईने रागावल्यावर मी ‘दात ओठ खाल्ले’.

121.    दशा लागणे.

* अर्थ: वाईट काळ येणे.

* उदाहरण: जेव्हापासून त्याने ते काम केले, त्याला ‘दशा लागली’.

122.  दम भरणे.

* अर्थ: धीर देणे.

* उदाहरण: शिक्षकांनी मुलांना ‘दम भरला’.

123.  दगडावरचे लोणी.

* अर्थ: व्यर्थ गोष्ट, वाया गेलेले.

* उदाहरण: त्याला कितीही शिकवले तरी तो शिकत नाही, म्हणजे ‘दगडावरचे लोणी’ आहे.

124.  धोपट मार्ग.

* अर्थ: नेहमीचा, सोपा मार्ग.

* उदाहरण: अभ्यास करण्याचा ‘धोपट मार्ग’ म्हणजे रोज थोडा अभ्यास करणे.

125.  धिरोदात्त.

* अर्थ: शूर आणि शांत.

* उदाहरण: तो एक ‘धिरोदात्त’ नायक आहे.

126. धडपड करणे.

* अर्थ: खूप प्रयत्न करणे.

* उदाहरण: परीक्षेत पास होण्यासाठी तो खूप ‘धडपड करत’ होता.

न – प

127.  नाक मुरडणे.

* अर्थ: नापसंती व्यक्त करणे, आवडले नाही असे दाखवणे.

* उदाहरण: त्याला जेवण आवडले नाही म्हणून त्याने ‘नाक मुरडले’.

128.  नाकात दम येणे.

* अर्थ: खूप त्रास होणे.

* उदाहरण: धावताना माझ्या ‘नाकात दम आला’.

129.  नाकात वेसण घालणे.

* अर्थ: ताब्यात घेणे, नियंत्रण करणे.

* उदाहरण: वडिलांनी त्याला ‘नाकात वेसण घातली’.

130.  नामोनिशान मिटवणे.

* अर्थ: पूर्णपणे नष्ट करणे.

* उदाहरण: पोलिसांनी चोरांचे ‘नामोनिशान मिटवले’.

131.   नाव कमावणे.

* अर्थ: प्रसिद्ध होणे.

* उदाहरण: त्याने खेळात ‘नाव कमावले’.

132.  पोटात कावळे ओरडणे.

* अर्थ: खूप भूक लागणे.

* उदाहरण: सकाळपासून काही खाल्ले नव्हते, त्यामुळे माझ्या ‘पोटात कावळे ओरडत होते’.

133.  पाणी पाजणे.

* अर्थ: पराभव करणे, हरवणे.

* उदाहरण: आमच्या संघाने दुसऱ्या संघाला ‘पाणी पाजले’.

134. पाण्यात मीठ विरघळावे.

* अर्थ: पूर्णपणे मिसळून जाणे.

* उदाहरण: तो नवीन शाळेत लगेच ‘पाण्यात मीठ विरघळावे’ तसा मिसळून गेला.

135. पाया पडणे.

* अर्थ: आदर व्यक्त करणे, माफी मागणे.

* उदाहरण: मोठ्यांचे आशीर्वाद घेण्यासाठी त्यांच्या ‘पाया पडावे’.

136. पालथ्या घड्यावर पाणी.

* अर्थ: केलेले कष्ट वाया जाणे.

* उदाहरण: कितीही शिकवले तरी तो ऐकत नाही, म्हणजे ‘पालथ्या घड्यावर पाणी’.

137.  पाटी कोरी ठेवणे.

* अर्थ: काहीही न शिकणे.

* उदाहरण: त्याने शाळेत जाऊनही ‘पाटी कोरी ठेवली’.

138. पाठीवर हात फिरवणे.

* अर्थ: शाबासकी देणे, कौतुक करणे.

* उदाहरण: चांगले काम केल्यावर शिक्षकांनी माझ्या ‘पाठीवर हात फिरवला’.

139. पदरात घेणे.

* अर्थ: स्वीकार करणे, क्षमा करणे.

* उदाहरण: आईने मुलाला ‘पदरात घेतले’.

140. पोटात दुखणे.

* अर्थ: दुसऱ्याच्या यशाने मत्सर वाटणे.

* उदाहरण: मित्राला जास्त गुण मिळाल्यावर त्याच्या ‘पोटात दुखले’.

141.   पांढऱ्या पायाचा.

* अर्थ: अपशकुनी.

* उदाहरण: तो आला आणि काम बिघडले, तो ‘पांढऱ्या पायाचा’ आहे.

142. पाय घसरणे.

* अर्थ: चुकीचे काम करणे.

* उदाहरण: त्याने वाईट मित्रांमुळे त्याचे ‘पाय घसरले’.

फ – ब – भ – म

143. फोडणी देणे.

* अर्थ: बोलण्यात भर घालणे.

* उदाहरण: तो नेहमी दुसऱ्यांच्या बोलण्यात ‘फोडणी देतो’.

144. फुकटचा सल्ला देणे.

* अर्थ: विनाकारण सल्ला देणे.

* उदाहरण: त्याला ‘फुकटचा सल्ला देण्याची’ सवय आहे.

145. फुगून बसणे.

* अर्थ: रुसून बसणे, नाराजी व्यक्त करणे.

* उदाहरण: मित्राने खेळायला न घेतल्यावर तो ‘फुगून बसला’.

146. फस्त करणे.

* अर्थ: खाऊन टाकणे, संपवणे.

* उदाहरण: त्याने एका क्षणात सगळे लाडू ‘फस्त केले’.

147.  भरून येणे.

* अर्थ: गळा दाटून येणे, रडू येणे.

* उदाहरण: जुन्या आठवणींनी माझा गळा ‘भरून आला’.

148. बकरीचा जीव, ब्रह्मदेवाचा बाप.

* अर्थ: खूप भीती वाटणे.

* उदाहरण: त्याला सापाला पाहून ‘बकरीचा जीव, ब्रह्मदेवाचा बाप’ असे झाले.

149. बोट ठेवणे.

* अर्थ: चूक दाखवणे.

* उदाहरण: शिक्षकांनी माझ्या गृहपाठात ‘बोट ठेवले’.

150. बाळबोध.

* अर्थ: सोपे, लहान मुलांसाठी समजून घेण्यास सोपे.

* उदाहरण: ही कविता ‘बाळबोध’ आहे.

151.   बिनधास्त.

* अर्थ: कोणतीही भीती न बाळगता.

* उदाहरण: तो ‘बिनधास्त’ बोलतो.

152.  बोटचेपे धोरण.

* अर्थ: स्पष्ट भूमिका न घेणे.

* उदाहरण: तो नेहमी ‘बोटचेपे धोरण’ ठेवतो.

153. बुरखा फाडणे.

* अर्थ: रहस्य उघड करणे.

* उदाहरण: त्याने चोराचा ‘बुरखा फाडला’.

154. बोटावर नाचवणे.

* अर्थ: आपल्या इच्छेनुसार काम करून घेणे.

* उदाहरण: तो सर्वांना ‘बोटावर नाचवतो’.

155. भुईसपाट करणे.

* अर्थ: पूर्णपणे नष्ट करणे.

* उदाहरण: वादळाने घर ‘भुईसपाट केले’.

156. भुंगा फिरणे.

* अर्थ: मन विचलित होणे.

* उदाहरण: त्याला अभ्यासात ‘भुंगा फिरला’.

157.  भिजलेले मांजर.

* अर्थ: घाबरलेला, दीनवाणा.

* उदाहरण: तो शिक्षकांना पाहून ‘भिजलेल्या मांजरासारखा’ झाला.

158. भेकड.

* अर्थ: भित्रा.

* उदाहरण: तो ‘भेकड’ आहे.

159. मनगट ताणणे.

* अर्थ: खूप कष्ट करणे.

* उदाहरण: त्याने ‘मनगट ताणून’ काम केले.

160. मन मोकळे करणे.

* अर्थ: मनातील दुःख किंवा विचार बोलून दाखवणे.

* उदाहरण: मित्राजवळ मी माझे ‘मन मोकळे केले’.

161.   मुंगी होऊन साखर खाणे.

* अर्थ: शांतपणे काम करणे.

* उदाहरण: ‘मुंगी होऊन साखर खावी’, म्हणजे शांतपणे काम करावे.

162. मरगळ झटकणे.

* अर्थ: आळस सोडून उत्साहाने कामाला लागणे.

* उदाहरण: सकाळी उठून मी ‘मरगळ झटकली’.

163. मुसळधार पाऊस.

* अर्थ: खूप जास्त पाऊस.

* उदाहरण: काल रात्री ‘मुसळधार पाऊस पडला’.

164. माती खाणे.

* अर्थ: पराभव स्वीकारणे, हरणे.

* उदाहरण: खेळात त्याने ‘माती खाल्ली’.

165. मनात घर करणे.

* अर्थ: मनात कायम राहणे, आवडणे.

* उदाहरण: त्याचे बोलणे माझ्या ‘मनात घर करून गेले’.

166. मधाचे बोट लावणे.

* अर्थ: थोडी आशा दाखवून काम करून घेणे.

* उदाहरण: त्याने मला ‘मधाचे बोट लावले’ आणि काम करून घेतले.

य – र – व – श – स – ह

167.  यमयातना होणे.

* अर्थ: खूप त्रास होणे.

* उदाहरण: त्याला आजाराने ‘यमयातना झाल्या’.

168. रंगात येणे.

* अर्थ: खूप उत्साहात असणे.

* उदाहरण: खेळताना तो ‘रंगात आला’.

169. रस्त्यावर येणे.

* अर्थ: गरीब होणे.

* उदाहरण: व्यापार बिघडल्यामुळे तो ‘रस्त्यावर आला’.

170.  राक्षसी भूक.

* अर्थ: खूप जास्त भूक.

* उदाहरण: खेळून आल्यावर त्याला ‘राक्षसी भूक’ लागली होती.

171.   राग गिळणे.

* अर्थ: राग मनात दाबून ठेवणे.

* उदाहरण: शिक्षकांनी रागावल्यावर त्याने ‘राग गिळला’.

172.  वाऱ्याच्या वेगाने.

* अर्थ: खूप वेगाने.

* उदाहरण: तो ‘वाऱ्याच्या वेगाने’ धावत होता.

173.  वाटाण्याच्या अक्षता लावणे.

* अर्थ: नकार देणे.

* उदाहरण: माझ्या विनंतीला त्याने ‘वाटाण्याच्या अक्षता लावल्या’.

174.  वारंवार.

* अर्थ: पुन्हा पुन्हा.

* उदाहरण: त्याने ‘वारंवार’ तीच चूक केली.

175.    वजनाला येणे.

* अर्थ: मोठे होणे, महत्त्वाचे होणे.

* उदाहरण: आता तो ‘वजनाला आला’ आहे.

176.    वडाची साल पिंपळाला लावणे.

* अर्थ: नसलेला संबंध जोडणे.

* उदाहरण: तो नेहमी ‘वडाची साल पिंपळाला लावतो’.

177.    विडा उचलणे.

* अर्थ: प्रतिज्ञा करणे.

* उदाहरण: त्याने अभ्यास करण्याचा ‘विडा उचलला’.

178.    शितावरून भाताची परीक्षा.

* अर्थ: थोड्या गोष्टीवरून पूर्ण गोष्टीचा अंदाज घेणे.

* उदाहरण: त्याचे बोलणे ऐकून मी ‘शितावरून भाताची परीक्षा’ केली.

179.    शिकस्तीचे प्रयत्न करणे.

* अर्थ: खूप जास्त प्रयत्न करणे.

* उदाहरण: त्याने पास होण्यासाठी ‘शिकस्तीचे प्रयत्न केले’.

180.    शंख करणे.

* अर्थ: आरडाओरडा करणे.

* उदाहरण: लहान मुलांनी ‘शंख केला’.

181.     शांत बसणे.

* अर्थ: काही न बोलता बसणे.

* उदाहरण: शिक्षक वर्गात आल्यावर सर्वजण ‘शांत बसले’.

182.    शरीराला माती लागणे.

* अर्थ: कष्ट करणे.

* उदाहरण: शेतकऱ्याला शेतात ‘शरीराला माती लागते’.

183.    संधी साधणे.

* अर्थ: योग्य वेळेचा फायदा घेणे.

* उदाहरण: त्याने खेळण्याची ‘संधी साधली’.

184.    सर्दी होणे.

* अर्थ: आजारी पडणे (थंडीने).

* उदाहरण: पावसात भिजल्यावर मला ‘सर्दी झाली’.

185.    सफाई देणे.

* अर्थ: स्पष्टीकरण देणे.

* उदाहरण: त्याने आपल्या चुकीची ‘सफाई दिली’.

186.    सपाटून मारणे.

* अर्थ: खूप मारणे.

* उदाहरण: शिक्षकांनी त्याला ‘सपाटून मारले’.

187.    सारे काही आलबेल.

* अर्थ: सर्व काही व्यवस्थित असणे.

* उदाहरण: माझ्या जीवनात ‘सारे काही आलबेल’ आहे.

188.    हातचा मळ.

* अर्थ: खूप सोपे काम.

* उदाहरण: हे काम माझ्यासाठी ‘हातचा मळ’ आहे.

189.    हृदय भरून येणे.

* अर्थ: खूप भावना अनावर होणे.

* उदाहरण: आईची आठवण येताच माझे ‘हृदय भरून आले’.

190.    जीव खाली वर होणे.

* अर्थ: खूप भीती वाटणे.

* उदाहरण: उंच जागेवरून पाहिल्यावर माझा ‘जीव खाली वर झाला’.

191.     काळजी वाहणे.

* अर्थ: काळजी घेणे.

* उदाहरण: आई मुलांची नेहमी ‘काळजी वाहते’.

192.    डोळे भरून पाहणे.

* अर्थ: तृप्त होईपर्यंत पाहणे.

* उदाहरण: त्याने निसर्गाचे सौंदर्य ‘डोळे भरून पाहिले’.

193.    कानाखाली आवाज काढणे.

* अर्थ: थोबाडीत मारणे.

* उदाहरण: शिस्त नसलेल्या मुलाच्या ‘कानाखाली आवाज काढला’.

194.    पायांना भिंगरी लागणे.

* अर्थ: खूप वेगाने फिरणे/धावणे.

* उदाहरण: त्याला शाळेला जायची घाई झाली होती, जणू त्याच्या ‘पायांना भिंगरी लागली’ होती.

195.    अक्कल गहाण ठेवणे.

* अर्थ: मूर्खपणा करणे.

* उदाहरण: त्याने असे बोलून आपली ‘अक्कल गहाण ठेवली’.

196.    खांदा देणे.

* अर्थ: मदत करणे, आधार देणे (मृत्यूवेळी).

* उदाहरण: दुःखात असताना मित्राने त्याला ‘खांदा दिला’.

197.    मौन धारण करणे.

* अर्थ: शांत राहणे, काही न बोलणे.

* उदाहरण: तो नेहमी ‘मौन धारण करतो’.

198.    हातात हात घेणे.

* अर्थ: एकत्र काम करणे.

* उदाहरण: आम्ही सर्वजण ‘हातात हात घेऊन’ काम करतो.

199.    हातावर तुरी देणे.

* अर्थ: फसवून पळून जाणे.

* उदाहरण: चोर पोलिसांच्या ‘हातावर तुरी देऊन’ पळून गेला.

200.   हात देणे.

* अर्थ: मदत करणे.

* उदाहरण: मला पडताना मित्राने ‘हात दिला’.

201.    हात पाय गाळणे.

* अर्थ: निराश होणे, थकणे.

* उदाहरण: काम जमत नसताना त्याने ‘हात पाय गाळले’.

202.   हात जोडणे.

* अर्थ: विनंती करणे.

* उदाहरण: देवाला प्रार्थना करताना आपण ‘हात जोडतो’.

203.   हात ओले करणे.

* अर्थ: पैसे मिळवणे.

* उदाहरण: त्याने काम करून थोडे ‘हात ओले केले’.

204.   हात धुऊन पाठीस लागणे.

* अर्थ: खूप जिद्दीने मागे लागणे.

* उदाहरण: शिक्षकांनी गृहपाठासाठी त्याच्या ‘हात धुऊन पाठीस लागले’.

205.   हंबरडा फोडणे.

* अर्थ: मोठ्याने रडणे.

* उदाहरण: दुःख झाल्यावर तिने ‘हंबरडा फोडला’.

206.   हवेत तरंगणे.

* अर्थ: खूप आनंदात असणे.

* उदाहरण: परीक्षेत पास झाल्यावर तो ‘हवेत तरंगत’ होता.

207.   हवाहवासा वाटणे.

* अर्थ: खूप आवडणे.

* उदाहरण: मला हे खेळणे ‘हवाहवासे वाटते’.

208.   हस्तगत करणे.

* अर्थ: ताब्यात घेणे.

* उदाहरण: पोलिसांनी चोराला ‘हस्तगत केले’.

209.   हाकाटी पिटणे.

* अर्थ: मोठ्याने ओरडून सांगणे.

* उदाहरण: त्याने गावात ‘हाकाटी पिटली’.

210.    हिरमुसले होणे.

* अर्थ: नाराज होणे.

* उदाहरण: खेळात हरल्यावर तो ‘हिरमुसला’ झाला.

211.     हृदयात घर करणे.

* अर्थ: मनात कायमचे स्थान मिळवणे.

* उदाहरण: त्याच्या चांगल्या स्वभावाने त्याने माझ्या ‘हृदयात घर केले’.

212.    हातावर पोट असणे.

* अर्थ: रोजंदारीवर जगणे.

* उदाहरण: तो ‘हातावर पोट असणारा’ माणूस आहे.

213.    हसू आवरणे.

* अर्थ: हसू थांबवणे.

* उदाहरण: त्याला पाहून मला ‘हसू आवरले नाही’.

214.    हातपाय मारणे.

* अर्थ: प्रयत्न करणे.

* उदाहरण: त्याने पोहायला शिकण्यासाठी खूप ‘हातपाय मारले’.

215.    हत्तीचे बळ.

* अर्थ: खूप ताकद असणे.

* उदाहरण: त्याला ‘हत्तीचे बळ’ आहे.

216.    हाताची घडी घालणे.

* अर्थ: शांत बसणे.

* उदाहरण: शिक्षकांनी मुलांना ‘हाताची घडी घालण्यास’ सांगितले.

217.    होळी करणे.

* अर्थ: नष्ट करणे.

* उदाहरण: जुन्या वस्तूंची ‘होळी केली’.

218.    होकार देणे.

* अर्थ: संमती देणे.

* उदाहरण: आईने माझ्या कामाला ‘होकार दिला’.

219.    हात जोडणे.

* अर्थ: नमस्कार करणे, विनंती करणे.

* उदाहरण: देवाला ‘हात जोडून’ प्रार्थना करावी.

220.   हृदयात धस्स होणे.

* अर्थ: खूप भीती वाटणे.

* उदाहरण: अचानक आवाज आल्याने माझ्या ‘हृदयात धस्स झाले’.

221.    हार पत्करणे.

* अर्थ: पराभव स्वीकारणे.

* उदाहरण: खेळाडूने ‘हार पत्करली’.

222.   हाका मारणे.

* अर्थ: बोलावणे.

* उदाहरण: आईने मुलाला ‘हाका मारल्या’.

223.   हळूच घेणे.

* अर्थ: दुर्लक्ष करणे.

* उदाहरण: त्याने माझ्या बोलण्याकडे ‘हळूच घेतले’.

224.   हवा करणे.

* अर्थ: प्रसिद्ध करणे.

* उदाहरण: त्याने स्वतःची ‘हवा केली’.

225.   हलके होणे.

* अर्थ: मन मोकळे होणे.

* उदाहरण: बोलून माझे मन ‘हलके झाले’.

226.   हुशारी दाखवणे.

* अर्थ: चतुराईने काम करणे.

* उदाहरण: त्याने प्रश्नाचे उत्तर देऊन ‘हुशारी दाखवली’.

 बालमित्रांनो, कसे वाटले हे वाक्प्रचारांचे अद्भुत जग? 

आता तुमच्याकडे मराठी भाषेतील 200 पेक्षा जास्त खास वाक्प्रचार आहेत! त्यांचा अर्थ समजून घ्या आणि रोजच्या बोलण्यात, लिहिण्यात वापरण्याचा प्रयत्न करा. यामुळे तुमची मराठी भाषा खूप छान होईल आणि तुम्ही हुशार दिसाल!

#मराठीवाक्प्रचार #लहानमुलांसाठी #मराठीशिकूया #मजेदारमराठी #भाषेचीगंमत #वाक्प्रचारांचाखजिना