दिनांक: २८ जुलै २०२५ रोजी DSERT ने प्रकाशित केलेल्या FAQ नुसार LBA चे गुण खालीलप्रमाणे असतील
- सर्व प्रश्न फक्त LBA प्रश्नसंचातून घ्यावेत का?
➤ होय, शिकवण्यापासून मूल्यमापनापर्यंत LBA प्रश्नांचा उपयोग करावा. प्रश्नपत्रिका स्वतः तयार करता येते. - FLN विद्यार्थ्यांसाठी LBA कसे करावे?
➤ इतर विद्यार्थ्यांप्रमाणेच LBA घ्यावे व गुण SATS मध्ये नोंदवावेत. - उर्दू माध्यमासाठी LBA प्रश्नसंच मिळेल का?
➤ होय, त्याचे भाषांतर व रचना सुरू असून लवकरच उपलब्ध होईल. - प्रत्येक पाठासाठी ब्लूप्रिंटनुसार प्रश्नपत्रिका तयार करावी का?
➤ होय,- इयत्ता 1 ते 5: 10 लेखी + 5 तोंडी = 15 गुण
- इयत्ता 6 ते 10: 20 लेखी
- पुनः सिंचन (Marusinchan) असलेल्या जिल्ह्यांसाठी: LBA 15 + पुनः सिंचन 5 = 20 गुण
- इतर जिल्हे: LBA 20 गुण अधिक माहीती – येथे पहा
(टीप: वरीलप्रमाणे प्रश्नांची संख्या आणि गुण हे दिलेल्या टक्केवारीनुसार अंदाजे आहेत आणि थोडे फरक असू शकतात.)
पाठ आधारित मूल्यमापन
प्रकरण: १. सजीव सृष्टी
I. योग्य पर्याय निवडा आणि खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या (1 गुण प्रत्येकी)
1. श्वसन प्रक्रियेत वनस्पती कोणता वायू बाहेर टाकतात?
- A. नायट्रोजन
- B. ऑक्सिजन
- C. कार्बन डायऑक्साइड
- D. हायड्रोजन
2. वनस्पतींमध्ये अन्न तयार करण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात?
- A. चयापचय
- B. प्रकाशसंश्लेषण
- C. उत्सर्जन क्रिया
- D. श्वसन
3. कासवाचे सरासरी आयुष्यमान किती असते?
- A. 20
- B. 120
- C. 100
- D. 150
II. रिकाम्या जागा भरा (1 गुण प्रत्येकी)
1. सर्व सजीव ______ पासून बनलेले असतात.
2. हिरव्या वनस्पती ज्या प्रक्रियेद्वारे अन्न तयार करतात तिला______म्हणतात.
3. ______ ही कीटक पकडणारी वनस्पती आहे.
III. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा (1 गुण प्रत्येकी)
1. प्रकाशसंश्लेषणासाठी वनस्पती कोणता वायू वापरतात?
2. एका मांसाहारी प्राण्याचे नाव सांगा.
3. पुनरुत्पादन म्हणजे काय?
IV. खालील प्रश्नांची दोन ते तीन वाक्यांत उत्तरे लिहा (3 गुण प्रत्येकी)
1. वार्षिक, द्विवार्षिक आणि बारमाही वनस्पतींची व्याख्या करा. प्रत्येकाचे एक उदाहरण द्या.
2. खालील प्राण्यांचे शाकाहारी, मांसाहारी, आणि मिश्राहारी असे वर्गीकरण करा:
सिंह, गाय, अस्वल, कुत्रा, उंदीर, माकड
V. खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या (2 गुण प्रत्येकी)
1. सजीव आणि निर्जीव वस्तूंमधील कोणतेही दोन फरक लिहा.
2. सजीवांची दोन वैशिष्ट्ये सांगा.
VI. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा (4 गुण प्रत्येकी)
1. प्रकाशसंश्लेषणाची प्रक्रिया स्पष्ट करा.
पाठ आधारित मूल्यमापन
प्रकरण: १. सजीव सृष्टी
I. खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा (1 गुण प्रत्येकी)
1. श्वसन प्रक्रियेत वनस्पती कोणता वायू बाहेर टाकतात?
- A. नायट्रोजन
- B. ऑक्सिजन
- C. कार्बन डायऑक्साइड
- D. हायड्रोजन
2. वनस्पतींमध्ये अन्न तयार करण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात?
- A. चयापचय
- B. प्रकाशसंश्लेषण
- C. उत्सर्जन क्रिया
- D. श्वसन
3. कासवाचे सरासरी आयुष्यमान किती असते?
- A. 20
- B. 120
- C. 100
- D. 150
II. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा (1 गुण प्रत्येकी)
1. सर्व सजीवांचे मूलभूत एकक काय आहे?
2. एका मांसाहारी प्राण्याचे नाव सांगा.
3. पुनरुत्पादन म्हणजे काय?
III. खालील प्रश्नांची २- ३ वाक्यांत उत्तरे लिहा (3 गुण प्रत्येकी)
1. सजीवांची तीन वैशिष्ट्ये लिहा.
2. खालील प्राण्यांचे शाकाहारी, मांसाहारी, आणि मिश्राहारी असे वर्गीकरण करा:
सिंह, गाय, अस्वल, कुत्रा, उंदीर, माकड
IV. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा (2 गुण प्रत्येकी)
1. सजीव आणि निर्जीव वस्तूंमधील कोणतेही दोन फरक लिहा.
2. प्राणी का हलतात? कोणतीही दोन कारणे द्या.
V. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा (4 गुण प्रत्येकी)
1. प्रकाशसंश्लेषणाची प्रक्रिया स्पष्ट करा.
प्रश्नपत्रिका गुणविभागणीचा आराखडा
| ज्ञान पातळी (Cognitive Level) | प्रश्नांची संख्या (No. of Questions) | गुण (Marks) | कठिनता पातळी (Difficulty Level) | गुण (Marks) |
|---|---|---|---|---|
| Remembering (स्मरण) | 6 | 6 | Easy (सोपे) | 12 |
| Understanding (समजून घेणे) | 3 | 7 | Average (मध्यम) | 6 |
| Application (उपयोजन) | 1 | 3 | Difficult (कठीण) | 2 |
| Skill (कौशल्य) | 1 | 4 | Total (एकूण) | 20 |
| Total (एकूण) | 11 | 20 |
पाठ आधारित मूल्यमापन
प्रकरण: २. कुटुंब
I. खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा (1 गुण प्रत्येकी)
1. एकाच घरात दोन किंवा अधिक पिढ्यांच्या लोकांना एकत्र राहणे याला काय म्हणतात?
- A. एकत्र कुटुंब
- B. लहान कुटुंब
- C. आधुनिक कुटुंब
- D. संयुक्त कुटुंब
2. कौटुंबिक वृक्षात पुरुषांसाठी कोणते चिन्ह वापरले जाते?
- A. वर्तुळ
- B. त्रिकोण
- C. चौरस
- D. अंडाकृती
3. कुटुंबाच्या स्वरूपातील बदलांची कारणे काय आहेत?
- A. विवाह
- B. रोजगार
- C. शिक्षण
- D. समुदाय
II. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा (1 गुण प्रत्येकी)
1. कुटुंबातील सदस्य एकमेकांशी ______ जोडलेले असतात.
2. ज्या कुटुंबात दोन पिढ्या एकत्र राहतात त्याला ______ कुटुंब म्हणतात.
3. कुटुंबाची रचना दर्शवण्यासाठी ______ वृक्षाचा वापर केला जातो.
III. खालील प्रश्नांची २- ३ वाक्यांत उत्तरे लिहा (3 गुण प्रत्येकी)
1. तुमच्या कुटुंबाकडून तुम्ही कोणते गुण शिकलात? 3 उदाहरणे द्या.
2. जर मित्राचे घर एकत्र/संयुक्त कुटुंब असेल, तर त्याची वैशिष्ट्ये स्पष्ट करा.
IV. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा (2 गुण प्रत्येकी)
1. घरात वडीलधारी मंडळी असण्याचे दोन फायदे काय आहेत?
2. आधुनिक काळात विभक्त कुटुंबांची संख्या का वाढत आहे? (कोणतीही दोन कारणे लिहा)
V. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा (4 गुण प्रत्येकी)
1. कौटुंबिक वृक्षात वापरलेली चिन्हे उदाहरणांसह स्पष्ट करा.
प्रश्नपत्रिका गुणविभागणीचा आराखडा
| ज्ञान पातळी (Cognitive Level) | प्रश्नांची संख्या (No. of Questions) | गुण (Marks) | कठिनता पातळी (Difficulty Level) | गुण (Marks) |
|---|---|---|---|---|
| Remembering (स्मरण) | 6 | 6 | Easy (सोपे) | 12 |
| Understanding (समजून घेणे) | 3 | 8 | Average (मध्यम) | 6 |
| Application (उपयोजन) | 1 | 2 | Difficult (कठीण) | 2 |
| Skill (कौशल्य) | 1 | 4 | Total (एकूण) | 20 |
| Total (एकूण) | 11 | 20 |
पाठ आधारित मूल्यमापन
प्रकरण: ३. समाज
I. खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा (1 गुण प्रत्येकी)
1. एका विशिष्ट भागात राहणाऱ्या लोकांच्या समूहाला काय म्हणतात?
- A. कुटुंब
- B. गाव
- C. शहर
- D. समाज
2. भारतात किती टक्के लोक खेड्यांमध्ये राहतात?
- A. 50%
- B. 60%
- C. 72%
- D. 80%
3. खेड्यांमध्ये आढळणारी एक प्रमुख समस्या कोणती आहे?
- A. शिक्षणाचा अभाव
- B. बेरोजगारी
- C. स्वच्छतेची समस्या
- D. वरील सर्व
II. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा (1 गुण प्रत्येकी)
1. ग्रामीण लोकांचा मुख्य व्यवसाय काय आहे?
2. वांशिक लोकांची (Ethnic people) कोणती दोन वैशिष्ट्ये असतात?
3. शहरी भागातील एक प्रमुख समस्या कोणती आहे?
III. खालील प्रश्नांची २- ३ वाक्यांत उत्तरे लिहा (3 गुण प्रत्येकी)
1. ग्रामीण आणि शहरी समुदायांमध्ये असलेले तीन महत्त्वाचे फरक लिहा.
2. शहरी समुदायाला भेडसावणाऱ्या तीन समस्यांचा तपशील द्या.
IV. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा (2 गुण प्रत्येकी)
1. लोक शहरात येण्याची दोन कारणे सांगा.
2. समाजातील प्रत्येक कामाचा आदर करणे का महत्त्वाचे आहे? दोन कारणे लिहा.
V. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा (4 गुण प्रत्येकी)
1. ग्रामीण भागातील समस्या आणि सरकारने घेतलेले उपाय स्पष्ट करा.
प्रश्नपत्रिका गुणविभागणीचा आराखडा
| ज्ञान पातळी (Cognitive Level) | प्रश्नांची संख्या (No. of Questions) | गुण (Marks) | कठिनता पातळी (Difficulty Level) | गुण (Marks) |
|---|---|---|---|---|
| Remembering (स्मरण) | 5 | 5 | Easy (सोपे) | 11 |
| Understanding (समजून घेणे) | 5 | 9 | Average (मध्यम) | 5 |
| Application (उपयोजन) | 1 | 2 | Difficult (कठीण) | 4 |
| Skill (कौशल्य) | 1 | 4 | Total (एकूण) | 20 |
| Total (एकूण) | 12 | 20 |
पाठ आधारित मूल्यमापन
प्रकरण: ५. नैसर्गिक स्त्रोत
I. खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा (1 गुण प्रत्येकी)
1. वातावरणातील सर्वात जास्त प्रमाणात असलेला वायू कोणता आहे?
- A. ऑक्सिजन
- B. कार्बन डायऑक्साईड
- C. नायट्रोजन
- D. पाण्याची वाफ
2. हवेचे एक वैशिष्ट्य कोणते आहे?
- A. हवेला रंग असतो.
- B. हवेला चव असते.
- C. हवा जागा व्यापते.
- D. हवा सहज विघटित होते.
3. पृथ्वीच्या कवचाचे (crust) किंवा खडकांपासून बनलेल्या कवचाच्या थराला काय म्हणतात?
- A. भूविज्ञान
- B. माती
- C. शिलावरण
- D. वातावरण
II. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा (1 गुण प्रत्येकी)
1. नैसर्गिक स्त्रोत म्हणजे काय?
2. एका जीवाश्म इंधनाचे नाव सांगा.
3. जंगले कोणता वायू सोडतात?
III. खालील प्रश्नांची २- ३ वाक्यांत उत्तरे लिहा (3 गुण प्रत्येकी)
1. नवीकरणीय आणि अनवीकरणीय संसाधनांमध्ये फरक स्पष्ट करा.
2. इंधनाचा अतिवापर पर्यावरणासाठी कसा हानिकारक आहे?
IV. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा (2 गुण प्रत्येकी)
1. मातीची धूप थांबवण्यासाठी कोणती पावले उचलली जाऊ शकतात?
2. जंगलांचे कोणतेही दोन उपयोग लिहा.
V. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा (4 गुण प्रत्येकी)
1. नैसर्गिक संसाधनांचे विविध प्रकार सांगा आणि त्यांचे संरक्षण का आवश्यक आहे, ते स्पष्ट करा.
प्रश्नपत्रिका गुणविभागणीचा आराखडा
| ज्ञान पातळी (Cognitive Level) | प्रश्नांची संख्या (No. of Questions) | गुण (Marks) | कठिनता पातळी (Difficulty Level) | गुण (Marks) |
|---|---|---|---|---|
| Remembering (स्मरण) | 6 | 6 | Easy (सोपे) | 6 |
| Understanding (समजून घेणे) | 4 | 10 | Average (मध्यम) | 10 |
| Application/Skill (उपयोजन/कौशल्य) | 1 | 4 | Difficult (कठीण) | 4 |
| Total (एकूण) | 11 | 20 | Total (एकूण) | 20 |
पाठ आधारित मूल्यमापन
प्रकरण: ६. हवा
I. खालीलपैकी योग्य पर्याय निवडा (1 गुण प्रत्येकी)
1. वातावरणात सर्वात कमी प्रमाणात असलेला वायू कोणता आहे?
- A. ऑक्सिजन
- B. कार्बन डायऑक्साइड
- C. नायट्रोजन
- D. पाण्याची वाफ
2. हवेचे एक वैशिष्ट्य कोणते आहे?
- A. हवेला रंग असतो.
- B. हवेला चव असते.
- C. हवा जागा व्यापते.
- D. हवा सहजपणे विघटित होते.
3. वायू प्रदूषणामुळे होणाऱ्या प्रमुख आरोग्य समस्यांपैकी “फुफ्फुस आणि श्वसनाचे आजार” कोणते आहेत?
- A. कॉलरा
- B. मलेरिया
- C. दमा
- D. वरील सर्व (हृदयविकार, कर्करोग यासह)
II. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा (1 गुण प्रत्येकी)
1. हवा कशाचे मिश्रण आहे?
2. गतिमान हवेला दुसरे नाव काय आहे?
3. हवेला वजन असते का?
III. खालील प्रश्नांची २- ३ वाक्यांत उत्तरे लिहा (3 गुण प्रत्येकी)
1. हवेच्या रचनेत कोणते वायू उपस्थित आहेत?
2. वायू प्रदूषणामुळे काय हानी होते?
IV. खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा (2 गुण प्रत्येकी)
1. वायू प्रदूषण रोखण्यासाठी आपण काय करू शकतो? कोणतेही दोन उपाय लिहा.
2. हवेला वजन असते हे कसे स्पष्ट केले जाऊ शकते?
V. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा (4 गुण प्रत्येकी)
1. वायू प्रदूषणाची कारणे, परिणाम आणि ते रोखण्यासाठी करता येणारे उपाय सविस्तर स्पष्ट करा.
प्रश्नपत्रिका गुणविभागणीचा आराखडा
| ज्ञान पातळी (Cognitive Level) | प्रश्नांची संख्या (No. of Questions) | गुण (Marks) | कठिनता पातळी (Difficulty Level) | गुण (Marks) |
|---|---|---|---|---|
| Remembering (स्मरण) | 6 | 6 | Easy (सोपे) | 6 |
| Understanding (समजून घेणे) | 2 | 6 | Average (मध्यम) | 6 |
| Application (उपयोजन) | 2 | 4 | Difficult (कठीण) | 8 |
| Skill (कौशल्य) | 1 | 4 | Total (एकूण) | 20 |
| Total (एकूण) | 11 | 20 |
