CLASS – 8
MEDIUM – MARATHI
SUBJECT – MAAY MARATHI
SYLLABUS – KARNATAKA STATE
QUESTION BANK OF LESSON BASED ASSESSMENT
पाठ आधारित मूल्यमापन प्रश्नावली
कर्नाटक राज्यातील सर्व शाळांमध्ये एक महत्त्वपूर्ण बदल होणार आहे. २०२५-२६ या शैक्षणिक वर्षापासून ‘पाठ-आधारित मूल्यमापन परीक्षा’ (Lesson Based Assessment – LBA) प्रणाली अंमलात येणार आहे. हा बदल शिक्षण गुणवत्तेत वाढ करेल का, याबद्दल शिक्षणतज्ज्ञ आणि पालकांमध्ये उत्सुकता आहे.
काय आहे नवीन प्रणालीचा उद्देश?
सध्या सरकारी शाळांमध्ये रचनात्मक मूल्यमापन (FA – Formative Assessment) आणि संकलनात्मक मूल्यमापन (SA – Summative Assessment) या पद्धती वापरल्या जातात. नव्या LBA प्रणालीचा मुख्य उद्देश विद्यार्थ्यांच्या आकलनाची आणि त्यांच्या शिकण्याच्या गुणवत्तेची सातत्याने खात्री करणे हा आहे. प्रत्येक पाठ किंवा अध्याय शिकवून झाल्यानंतर लगेचच छोटी चाचणी घेतल्याने विद्यार्थ्यांना विषय किती समजला हे स्पष्ट होईल. यामुळे विद्यार्थ्यांना केवळ परीक्षांच्या गुणांसाठी नव्हे, तर खऱ्या अर्थाने ज्ञान आत्मसात करण्यासाठी प्रोत्साहन मिळेल. भविष्यात होणाऱ्या बोर्ड परीक्षांमध्ये विद्यार्थ्यांना चांगले गुण मिळवण्यासाठी ही सुरुवातीपासूनची मूल्यमापन पद्धत उपयुक्त ठरेल, अशी अपेक्षा शालेय शिक्षण व साक्षरता विभागाने व्यक्त केली आहे.
अंमलबजावणी आणि स्वरूप:
ही घटक चाचणी पहिली ते दहावीपर्यंतच्या सर्व विद्यार्थ्यांसाठी अनिवार्य असेल. राज्य शैक्षणिक संशोधन आणि प्रशिक्षण संस्था (DSERT) या परीक्षांसाठी प्रश्नपत्रिका तयार करून शाळांना पुरवेल. शाळांना या परीक्षा घेऊन विद्यार्थ्यांचे मिळालेले गुण ‘SATS’ पोर्टलवर (Student Achievement Tracking System) अपलोड करावे लागतील, जेणेकरून विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीचा मागोवा घेणे सोपे होईल.
प्रत्येक चाचणी ३० गुणांची असेल आणि त्यात २५ प्रश्न असतील. प्रश्नपत्रिकेची रचना विशिष्ट प्रमाणात सोपे, सामान्य आणि कठीण प्रश्नांच्या मिश्रणाने केली जाईल:
- ६५% सोपे प्रश्न
- २५% सामान्य प्रश्न
- १०% कठीण प्रश्न
बहुतेक प्रश्न बहुपर्यायी (MCQ) स्वरूपाचे असतील, जेणेकरून विद्यार्थ्यांचे आकलन तपासणे सोपे होईल. प्राथमिक स्तरावरील विद्यार्थ्यांसाठी रिकाम्या जागा भरणे, चित्रांना रंग भरणे, जोड्या जुळवा आणि गटात न बसणारा शब्द ओळखणे असे मनोरंजक प्रश्न असतील.
सदर प्रश्नावली नमुन्यासाठी आहे.
पाठ 1. तो राजहंस एक
बहुपर्यायी प्रश्न:
1. या कवितेत कोणत्या पक्षाचे वर्णन केले आहे?
अ) बदक
ब) पोपट
क) कावळा
ड) राजहंस
2. बदकाची पिल्ले कुठे रहात होती?
अ) तळ्यात
ब) पिंजऱ्यात
क) समुद्रात
ड) घरट्यात
3. गीतरामायणच्या रचनेनंतर ग. दि. माडगूळकराना कोणत्या नावाने ओळखले जाते?
अ) गीतरामायणकार
ब) आधुनिक वाल्मिकी
क) ग.दि.मा.
ड) श्रीराम
4. या कवितेचा काव्य प्रकार कोणता आहे?
अ) प्रेमगीत
ब) देशगीत
क) भावगीत
ड) बालगीत
रिकाम्या जागा भरा :
5. कविता “तो राजहंस एक” मध्ये पिल्लाने ____________ कळले की तो राजहंस आहे.
6. पिल्लाला ____________ वाईट वागणूक मिळत होती.
7. पिल्लाच्या जीवनात ____________ एक दिवस उगवला.
8. पिल्लाला ____________ असायला आवडत होते.
जोड्या जुळवा:
9. A B
1. सुरेख पिल्ले A) ते वेगळे तरंगत होते
2. कुरूप पिल्लू B) त्याचे प्रतिबिंब पाण्यात दिसले
3. राजहंस C) ते हसून लोकं त्याला टोचत होते
4. आत्मविश्वास D) ते सुंदर होते
खालील प्रश्नांची 2-3 वाक्यात उत्तरे लिहा:
10. लोक हसून काय म्हणत असत?
11. पिल्लास कोणते दुःख होते?
12. राजहंस असल्याचे पिल्लाला केव्हा कळाले?
खालील प्रश्नांची 5-6 वाक्यात उत्तरे लिहा:
13. कुरूप पिल्लास इतर पिले कशी वागणूक देत असत?
14. या कवितेचा अर्थ तुमच्या शब्दात लिहा.
संदर्भासह स्पष्टीकरण:
15. “आहे कुरूप वेडे पिल्लू तयात एक”
16. “त्याचेच त्या कळाले तो राजहंस एक”
भाषाभ्यास:
1. विरुद्धार्थी शब्द:
17. दुःख – __________
18. कुरूप – __________
19. प्राचीन – __________
2. समानार्थी शब्द:
20. संग – __________
21. धाक – __________
22. सुरेख – __________
3. विग्रह करून संधी ओळखा:
23. क्षणैक
उत्तरतालिका –
1. ड
2. अ
3. ब
4. क
5. पिल्लाने पाण्यात पाहताना त्याचे प्रतिबिंब राजहंसाचे असल्याचे कळले.
6. पिल्लाला त्याच्या कुरूपतेमुळे इतर पिल्लांकडून वाईट वागणूक मिळत होती.
7. पिल्लाच्या जीवनात एक दिवस आनंदाचा वळण आला, जेव्हा त्याला आपल्या प्रतिबिंबाचा अर्थ कळला.
8. पिल्लाला राजहंस बनण्याची इच्छा होती.
9. 1 – D, 2 – C, 3 – B, 4 – A
10. लोक हसून पिल्लाला ‘कुरूप वेडे पिल्लू’ म्हणत होते.
11. पिल्लाला इतर पिल्लांमुळे दुःख होते. त्यांना त्याच्याशी खेळायला आवडत नव्हतं.
12. पिल्लाला राजहंस असल्याचे एके दिवशी पाण्यात त्याच्या प्रतिबिंबावरून कळले.
13. इतर पिल्ले कुरूप पिल्लाला वाईट वागणूक देत होती. ते त्याला खेळायला घेत नव्हते आणि त्याला वेगळं म्हणून त्याच्यावर हसू करत होते.
14. या कवितेचा अर्थ असा आहे की, पिल्लाने आपल्यातील कमजोरी स्वीकारून आत्मविश्वास साधला. ते समजून आपले आत्मसन्मान आणि विश्वास वाढवते.
15. “आहे कुरूप वेडे पिल्लू तयात एक” याचा अर्थ असा की, पिल्लू कुरूप होते, पण तेच पिल्लू एका क्षणी राजहंस बनण्याच्या क्षमता धारण करते.
16. “त्याचेच त्या कळाले तो राजहंस एक” म्हणजे पिल्लाला कळले की त्याचे प्रतिमान राजहंस आहे, त्यामुळे त्याचे भय उडाले आणि आत्मविश्वास जागृत झाला.
17. दुःख – आनंद
18. कुरूप – सुंदर
19. प्राचीन – आधुनिक
20. संग – सह
21. धाक – दरारा
22. सुरेख – सुंदर
23. क्षणैक = क्षण, एक = एक
LBA पाठ आधारित मूल्यमापन संबंधी उपयुक्त प्रश्नावली
इयत्ता -आठवी
LBA पाठ आधारित मूल्यमापन
प्रश्नावली
1.साधने – येथे पहा.
2.भारत वर्ष भारताची भौगोलिक वैशीष्ट्ये आणि इतिहास पूर्वकाळ – येथे पहा.
इयत्ता- आठवी
सर्व विषयांची पाठावरील नमुना प्रश्नोत्तरे – येथे पहा.
इयत्ता – 4थी परिसर अध्ययन
पाठ – 1 प्राणी जगत – येथे पहा.
पाठ 2 – मध, गोड मध – येथे पहा.
पाठ 3. वनभ्रमंती – येथे पहा.
इयत्ता – 6वी विज्ञान
पाठ – 1 विज्ञानाचे अद्भुत जग – येथे पहा.
