क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले जयंती:
सावित्रीबाई फुले: स्त्री शिक्षणाची क्रांती
सावित्रीबाई फुले या भारतातील पहिल्या महिला शिक्षिका आणि स्त्री शिक्षणाच्या प्रेरणास्त्रोत होत्या. ३ जानेवारी १८३१ रोजी नायगाव, सातारा येथे जन्मलेल्या सावित्रीबाईंनी समाजातील स्त्रिया आणि दलित वर्गासाठी शिक्षणाची संधी निर्माण केली. जोतिराव फुले यांच्या सहकार्याने १८४८ साली पुण्यात मुलींसाठी पहिली शाळा सुरू केली. त्या काळात मुलींना शिक्षण देणे हे मोठे धाडस मानले जात असे.
महिला सक्षमीकरणासाठी ठोस पावले
सावित्रीबाईंनी विधवा पुनर्विवाहाला पाठिंबा देत बालविधवा प्रथेविरोधात आवाज उठवला. त्यांनी “बालहत्या प्रतिबंधक गृह” सुरू केले, जिथे विधवांना आश्रय मिळाला आणि नवजात मुलांना जपले गेले. त्यांच्या काव्यसंग्रह “काव्यफुले” मधून त्यांनी सामाजिक संदेश प्रभावीपणे दिला.
जातीभेद आणि स्त्रीभेद विरोधातील संघर्ष
सावित्रीबाईंचे कार्य केवळ शिक्षणापुरते मर्यादित नव्हते. त्यांनी जातीभेद आणि स्त्रीभेद नष्ट करण्यासाठी सत्यशोधक समाजाच्या माध्यमातून कार्य केले. समाजातील स्त्रियांचे जीवनमान उंचावण्यासाठी त्यांनी अनेक चळवळी सुरू केल्या. त्यांच्या कार्यामुळे समाज सुधारणेच्या चळवळींना नवी दिशा मिळाली.
प्लेग साथीतील त्याग
१८९७ साली प्लेगच्या साथीमध्ये सावित्रीबाईंनी रुग्णांची सेवा करताना आपले प्राण गमावले. त्यांच्या त्यागमय जीवनामुळे त्या आजही भारताच्या सामाजिक आणि शैक्षणिक इतिहासात प्रेरणादायी ठरल्या.
आजचा विचार
सावित्रीबाईंच्या संघर्षाने आणि त्यागाने भारतीय समाजाला स्त्री शिक्षणाचे महत्त्व पटवून दिले. आजही, त्यांच्या कार्याचा वारसा पुढे नेत समाजातील महिलांच्या सक्षमीकरणासाठी विविध योजना राबवल्या जातात.
