इयत्ता 7वी – संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) विषय: शारीरिक शिक्षण (Physical Education)
इयत्ता 7वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) या परीक्षेसाठी विषय शारीरिक शिक्षण (Physical Education) ची नमुना प्रश्नपत्रिका व उत्तरपत्रिका येथे उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. ही प्रश्नपत्रिका कर्नाटक राज्य अभ्यासक्रमानुसार तयार करण्यात आली असून विद्यार्थ्यांच्या शारीरिक, मानसिक आणि क्रीडासंबंधित ज्ञानाचे योग्य मूल्यमापन करण्यासाठी उपयुक्त ठरेल.
शैक्षणिक वर्षाच्या शेवटी घेतली जाणारी Summative Assessment – 2 (SA-2) परीक्षा विद्यार्थ्यांच्या वर्षभराच्या शिकण्याचे मूल्यमापन करते. शारीरिक शिक्षण विषयामध्ये विद्यार्थ्यांची खेळांविषयीची समज, आरोग्यविषयक सवयी, व्यायामाचे महत्त्व आणि क्रीडा नियमांची माहिती तपासली जाते.
प्रश्नपत्रिकेची वैशिष्ट्ये
- ➤ कर्नाटक राज्य अभ्यासक्रमावर आधारित प्रश्न
- ➤ सोपे, समजण्यास सुलभ आणि विद्यार्थ्याभिमुख प्रश्न
- ➤ ज्ञान, समज आणि अनुप्रयोग यांचे संतुलित मूल्यमापन
- ➤ लेखी व तोंडी कौशल्यांचा विचार करून तयार केलेली रचना
परीक्षेचे तपशील
इयत्ता: 7
विषय: शारीरिक शिक्षण
एकूण गुण: 30
वेळ: 90 मिनिटे
शिक्षक आणि पालकांसाठी सूचना
- ➤ विद्यार्थ्यांना परीक्षेपूर्वी या प्रश्नपत्रिकेचा सराव करून घ्या.
- ➤ निश्चित वेळेत (90 मिनिटे) पेपर सोडवण्याची सवय लावा.
- ➤ शारीरिक शिक्षणातील संकल्पना समजून घेण्यावर भर द्या.
- ➤ विद्यार्थ्यांच्या उत्तरांमध्ये त्यांच्या समजुतीचा व अनुभवाचा विचार करा.
विशेष सूचना
येथील सर्व प्रश्नपत्रिका व प्रश्न हे केवळ नमुना (Model) स्वरूपाचे आहेत. शिक्षकांनी आपल्या शाळेच्या गरजेनुसार, विद्यार्थ्यांच्या पातळीप्रमाणे किंवा अभ्यासक्रमातील बदलांनुसार कोणताही प्रश्न किंवा मजकूर आवश्यकतेनुसार बदलू शकतात.
आदर्श उत्तरपत्रिका (MODEL ANSWER SHEET)
प्रश्न 1. योग्य पर्याय (5 Marks)
1. B) पिले
2. A) 2.135 M
3. B) समतोल आहार
4. C) 12
5. C) सत्यमेव जयते
प्रश्न 2. एका शब्दात उत्तरे (5 Marks)
1. 4 (चार)
2. जीवनसत्व ‘के’ (Vitamin K)
3. एक्स-रे (X-ray)
4. ‘युज’
5. लचक भरणे (Sprain)
प्रश्न 5. थोडक्यात उत्तरे (16 Marks)
1. वरील चित्रात सूर्यनमस्काराची 8 वी पायरी दाखवली असून त्या आसनाचे नाव ‘भुजंगासन’ आहे.
2. फुटबॉल खेळाडूंकडे वेग, चपळता, लवचिकता, डोळे व पाय यांच्यात ताळमेळ आणि सहकार्य भावना असणे आवश्यक आहे.
3. गोळाफेकीतील दोन चुका: 1) धावत येऊन गोळा फेकणे 2) दोन्ही हातांनी गोळा फेकणे.
4. बॅटन विनिमय तंत्राचे दोन प्रकार: 1) व्हिज्युअल पद्धत (पाहून बॅटन घेणे) 2) नॉन-व्हिज्युअल पद्धत (न पाहता बॅटन घेणे).
5. पाळी पद्धतीमुळे (रांगेत उभे राहिल्याने) गोंधळ आणि भांडणे टाळता येतात. तसेच काम शिस्तीत आणि योग्य वेळेत पूर्ण होते.
6. रक्तस्त्राव झाल्यास: 1) जखम पाण्याने स्वच्छ धुवून टिंचर आयोडीन लावावे. 2) स्वच्छ आणि शुभ्र कपड्याने जखम घट्ट बांधावी.
7. धर्मचक्रात 24 आऱ्या आहेत आणि हे चक्र नैतिक मार्गाने ‘निरंतर प्रगती’ (Continuous Progress) करण्याचे प्रतीक आहे.
8. वृक्षासनाचे फायदे: 1) शरीर स्थिर होते आणि मनाची एकाग्रता वाढते. 2) न्यूरो-मस्क्युलर (Neuro-muscular) संबंध सुधारतो.
प्रश्न 6. कृती – जोड्या जुळवा (4 Marks)
1. कर्मयोग -> B. काम हीच पूजा
2. भक्तियोग -> C. संपूर्ण शरणागतीची भावना
3. ज्ञानयोग -> D. सत्य आणि विश्वशक्तीचे ज्ञान
4. राजयोग -> A. अष्टांगयोग
प्रात्यक्षिक / तोंडी परीक्षा (Oral/Practical Test) – 20 Marks
- प्रश्न: फुटबॉलमध्ये ‘शॉर्ट पास’ (अल्पांतर) करताना चेंडूला पायाच्या कोणत्या भागाने लाथ मारतात? (उत्तर: पावलाच्या पुढील/खालच्या भागाने)
- प्रश्न: ‘हाफ व्हॉली किक’ (Half Volley Kick) म्हणजे काय? (उत्तर: चेंडू जमिनीवर पडून बाऊन्स झाल्यानंतर लाथ मारणे)
- प्रश्न: गोळाफेक करताना गोळा हाताच्या कोणत्या भागावर धरतात? (उत्तर: हाताच्या मधल्या बोटांवर, अंगठा व करंगळीच्या साहाय्याने)
- प्रश्न: गोळाफेकीत ‘पेरी-ओ-ब्रियॉन’ (Perry O Brien) ही काय आहे? (उत्तर: पाठीमागे वळून गोळा फेकण्याची एक शैली/Style)
- प्रश्न: 4 x 100 मीटर रिले स्पर्धेत ‘बॅटन’ कोणत्या क्षेत्रात (Zone) बदलणे आवश्यक असते? (उत्तर: 20 मीटरच्या विनिमय क्षेत्रात)
- प्रश्न: ‘समतोल आहार’ (Balanced Diet) म्हणजे काय? (उत्तर: ज्या आहारात सर्व पोषक घटक योग्य प्रमाणात असतात)
- प्रश्न: खेळाडूंना तात्काळ ऊर्जा (Energy) मिळण्यासाठी आहारातील कोणता घटक सर्वात महत्त्वाचा आहे? (उत्तर: कार्बोहायड्रेट्स / ग्लुकोज)
- प्रश्न: उभे राहून करावयाचे एक आसन करून दाखवा. (उत्तर: विद्यार्थी त्रिकोणासन, वीरभद्रासन, पादहस्तासन किंवा वृक्षासन करून दाखवेल)
- प्रश्न: ‘वृक्षासन’ करताना शरीराचा आकार कसा दिसतो? (उत्तर: एका झाडासारखा)
- प्रश्न: बसून करावयाचे कोणतेही एक आसन करून दाखवा. (उत्तर: विद्यार्थी तोलासन, पर्वतासन किंवा योग मुद्रासन करून दाखवेल)
- प्रश्न: सूर्यनमस्कार करताना श्वास आत घेण्याच्या क्रियेला काय म्हणतात? (उत्तर: पूरक)
- प्रश्न: ‘शश-श्वास’ प्राणायामामध्ये कोणत्या प्राण्यासारखा श्वास घेतात? (उत्तर: सशासारखा)
- प्रश्न: ‘नासिक मुद्रा’ हाताने करून दाखवा. (उत्तर: तर्जनी व मध्यगा बोटे मिटून, अंगठा आणि करंगळी मोकळी सोडणे)
- प्रश्न: ‘अधम श्वास’ (पोटाचा श्वासोच्छ्वास) करताना कोणता भाग फुगवला जातो? (उत्तर: पोट)
- प्रश्न: खेळताना पायात लचक भरल्यास (Sprain) सर्वात आधी कोणता उपचार कराल? (उत्तर: लचक भरलेल्या भागाची हालचाल न करता त्यावर बर्फ ठेवू)
- प्रश्न: हाड मोडल्यास ते सरळ करण्याचा प्रयत्न आपण स्वतः का करू नये? (उत्तर: कारण हाडांचे डॉक्टरच ते योग्यरित्या करू शकतात, आपण केल्यास इजा वाढू शकते)
- प्रश्न: ‘राष्ट्रीय एकात्मता’ वाढवणारे एक गीत सांगा. (उत्तर: नौजवानो भारत की तकदीर बना दो…)
- प्रश्न: राष्ट्रीय मानचिन्हात एकूण किती सिंह (Lions) असतात? (उत्तर: चार)
- प्रश्न: मानचिन्हाच्या धर्मचक्राच्या बाजूला कोणत्या दोन प्राण्यांची चित्रे आहेत? (उत्तर: घोडा आणि बैल)
- प्रश्न: भारत सरकारने क्रीडा प्रशिक्षकांना (Coaches) त्यांच्या उत्कृष्ट कार्यासाठी कोणता पुरस्कार दिला आहे? (उत्तर: द्रोणाचार्य पुरस्कार)



