इयत्ता 4थी परिसर अध्ययन SA-2 नमूना प्रश्नपत्रिका-3 (2025–2026)

इयत्ता 4थी परिसर अध्ययन SA-2 नमूना प्रश्नपत्रिका-3 (2025–2026)

इयत्ता चौथीच्या विद्यार्थ्यांसाठी संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026) या LBA (Learning Outcomes Based Assessment) आधारित नमुना प्रश्नपत्रिका, उत्तरपत्रिका आणि तोंडी परीक्षा संच येथे उपलब्ध करून देण्यात येत आहे. हा संच विशेषतः परिसर अध्ययन विषयासाठी तयार करण्यात आला असून विद्यार्थ्यांच्या संकल्पनात्मक समज, निरीक्षण कौशल्य, दैनंदिन जीवनाशी संबंध जोडण्याची क्षमता आणि पर्यावरणाविषयी जागरूकता यांचे सर्वंकष मूल्यमापन करण्यासाठी उपयुक्त आहे.

शैक्षणिक वर्षाच्या द्वितीय सत्राच्या शेवटी होणारी संकलित मूल्यमापन – 2 परीक्षा विद्यार्थ्यांच्या वर्षभरातील अध्ययन निष्पत्तीचे परीक्षण करणारी महत्त्वाची परीक्षा आहे. परिसर अध्ययन विषयात विद्यार्थ्यांनी समाज, पर्यावरण, स्थानिक साधने, आरोग्य, स्वच्छता, निसर्ग व समाजजीवन यांसंबंधी आत्मसात केलेल्या ज्ञानाचे मूल्यांकन या परीक्षेद्वारे केले जाते. याच उद्देशाने हा LBA आधारित नमुना प्रश्नसंच तयार करण्यात आला आहे.

या संचामध्ये पुढील बाबींचा समावेश आहे –
• 3 स्वतंत्र नमुना प्रश्नपत्रिका (Model Question Papers)
• प्रत्येक प्रश्नपत्रिकेसाठी सविस्तर उत्तरपत्रिका / उत्तरसूची
• तोंडी परीक्षा संच (1 गुणांच्या प्रश्नांसह)

प्रत्येक प्रश्नपत्रिका अध्ययन निष्पत्ती लक्षात घेऊन तयार करण्यात आली आहे. प्रश्नांमध्ये रिकाम्या जागा भरा, योग्य पर्याय निवडा, जुळवा, लघुउत्तरी प्रश्न, कारणे लिहा, फरक ओळखा, निरीक्षणाधारित प्रश्न इत्यादी विविध प्रकारांचा समावेश करण्यात आला आहे. यामुळे विद्यार्थ्यांच्या ज्ञान, समज, अनुप्रयोग आणि अभिव्यक्ती कौशल्यांचे योग्य मूल्यमापन करता येईल.

सर्व प्रश्नपत्रिका Printable PDF Format मध्ये उपलब्ध आहेत. त्यामुळे शिक्षकांना थेट प्रिंट घेऊन विद्यार्थ्यांना सरावासाठी देता येतील. विद्यार्थ्यांनाही घरी बसून स्व-अभ्यास करण्यासाठी या प्रश्नपत्रिका उपयुक्त ठरतील.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
विशेष सूचना:
येथील सर्व प्रश्नपत्रिका व प्रश्न हे केवळ नमुना (Model) स्वरूपाचे आहेत. शिक्षकांनी आपल्या शाळेच्या गरजेनुसार, विद्यार्थ्यांच्या पातळीप्रमाणे किंवा अभ्यासक्रमातील बदलांनुसार कोणताही प्रश्न किंवा मजकूर आवश्यकतेनुसार बदलू शकतात.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

विद्यार्थ्यांच्या सर्वांगीण शैक्षणिक प्रगतीसाठी आणि LBA पद्धतीनुसार प्रभावी मूल्यमापनासाठी हा प्रश्नसंच निश्चितच उपयुक्त ठरेल, अशी अपेक्षा आहे.

4th EVS Question Paper 3

संकलित मूल्यमापन – 2 (2025-2026)

नमूना प्रश्नपत्रिका – 3

इयत्ता: चौथी विषय: परिसर अभ्यास गुण: 40 वेळ: 90 मिनिटे
प्रश्न 1. योग्य पर्याय निवडून लिहा: (4 गुण)
1. आपल्या शरीरातील ज्ञानेंद्रियांची संख्या किती आहे?
  • A) 3
  • B) 5
  • C) 7
  • D) 2
2. ‘वाळवंटातील जहाज’ म्हणून कोणत्या प्राण्याला ओळखले जाते?
  • A) घोडा
  • B) हत्ती
  • C) उंट
  • D) बैल
3. कर्नाटकाची राजधानी कोणती आहे?
  • A) म्हैसूर
  • B) मंगळूर
  • C) बेंगळुरू
  • D) बेळगाव
4. खो-खो संघात मैदानात खेळणाऱ्या खेळाडूंची संख्या किती असते?
  • A) 12
  • B) 9
  • C) 7
  • D) 11
प्रश्न 2. जोड्या जुळवा: (4 गुण)
‘अ’ गट‘ब’ गट
5. लाल दिवाA) संदेशवहन
6. हृदयB) थांबण्याचा संकेत
7. मोबाईल फोनC) लाकूडकाम
8. सुतारD) रक्तभिसरण
प्रश्न 3. एका वाक्यात उत्तरे लिहा: (4 गुण)
  1. बालमजुरी म्हणजे काय?
  2. नकाशात पाण्याचे भाग दर्शविण्यासाठी कोणता रंग वापरतात?
  3. आपले राष्ट्रीय फूल कोणते आहे?
  4. ‘ब्रेल लिपी’ कोणत्या व्यक्तींसाठी वापरली जाते?
प्रश्न 4. खालील प्रश्नांची 2 ते 3 वाक्यांत उत्तरे लिहा: (20 गुण)
  1. रस्ता ओलांडताना झेब्रा क्रॉसिंगचा वापर का करावा?
  2. संयुक्त कुटुंब आणि विभक्त कुटुंब यामधील मुख्य फरक काय आहे?
  3. फुफ्फुसाचे मुख्य कार्य काय आहे?
  4. लोकशाहीमध्ये वाहतुकीचे नियम पाळणे का गरजेचे आहे?
  5. आपल्याला अन्नाची गरज का असते?
  6. ऋतूंनुसार आपण कपड्यांमध्ये कोणते बदल करतो? (उन्हाळा आणि हिवाळा)
  7. ‘घर ही पहिली शाळा आहे’ असे का म्हटले जाते?
  8. प्रदूषणाचे कोणतेही दोन प्रकार लिहा.
  9. तुम्हाला माहित असलेल्या कोणत्याही दोन प्रसिद्ध भारतीय खेळाडूंची नावे आणि त्यांचे खेळ लिहा.
  10. कर्नाटकातील कोणत्याही दोन ऐतिहासिक स्थळांची नावे लिहा.
प्रश्न 5 (23). खालील चित्राचे निरीक्षण करा आणि प्रश्नांची उत्तरे द्या: (4 गुण)
[येथे ट्रॅफिक सिग्नलचे चित्र आहे]
  1. चित्रातील दिव्यांचे रंग काय दर्शवतात ते लिहा (लाल, पिवळा, हिरवा).
  2. वाहतूक पोलीस काय कार्य करतात?
प्रश्न 6 (24). सविस्तर उत्तर लिहा: (4 गुण)
पाणी प्रदूषण होण्याची कारणे लिहा आणि पाणी वाचवण्यासाठी तुम्ही कोणते दोन उपाय कराल ते सांगा.

MODEL ANSWER SHEET

प्रश्न 1. बहुपर्यायी उत्तरे
1. B) 5
2. C) उंट
3. C) बेंगळुरू
4. B) 9
प्रश्न 2. जोड्या जुळवा
5. लाल दिवा – B) थांबण्याचा संकेत
6. हृदय – D) रक्तभिसरण
7. मोबाईल फोन – A) संदेशवहन
8. सुतार – C) लाकूडकाम
प्रश्न 3. एका वाक्यात उत्तरे
9. 14 वर्षांखालील मुलांना कामावर ठेवणे म्हणजे बालमजुरी होय.
10. निळा रंग.
11. कमळ.
12. दृष्टिहीन (अंध) व्यक्तींसाठी.
प्रश्न 4. थोडक्यात उत्तरे
13. झेब्रा क्रॉसिंगमुळे पादचाऱ्यांना रस्ता सुरक्षितपणे ओलांडता येतो आणि वाहनांपासून अपघात टाळता येतात.
14. विभक्त कुटुंबात फक्त आई-वडील आणि मुले असतात, तर संयुक्त कुटुंबात आजी-आजोबा, काका-काकू आणि इतर नातेवाईक एकत्र राहतात.
15. फुफ्फुसे शरीरात ऑक्सिजन घेतात आणि कार्बन डायऑक्साइड बाहेर टाकतात (श्वसन कार्य).
16. स्वतःच्या आणि इतरांच्या सुरक्षेसाठी तसेच अपघात टाळण्यासाठी वाहतुकीचे नियम पाळणे गरजेचे आहे.
17. शरीराच्या वाढीसाठी, ऊर्जा मिळवण्यासाठी आणि निरोगी राहण्यासाठी अन्नाची गरज असते.
18. उन्हाळ्यात आपण सुती व हलके कपडे घालतो, तर हिवाळ्यात लोकरीचे (उबदार) कपडे घालतो.
19. कारण आपण चांगल्या सवयी, संस्कृती, प्रेम आणि आदर या गोष्टी सर्वात आधी घरातूनच शिकतो.
20. हवा प्रदूषण, जल प्रदूषण, ध्वनी प्रदूषण (कोणतेही दोन).
21. उदा. सचिन तेंडुलकर (क्रिकेट), पी. टी. उषा (धावणे).
22. हंपी, गोलघुमट, म्हैसूर राजवाडा (कोणतेही दोन).
विभाग C (प्रश्न 5 व 6)
23. चित्र आधारित उत्तर:
* लाल दिवा: थांबा.
* पिवळा दिवा: तयार राहा.
* हिरवा दिवा: जा.
* वाहतूक पोलीस: वाहतुकीचे नियंत्रण करतात आणि नियम पाळण्यास मदत करतात.
24. पाणी प्रदूषण:
* कारणे: कारखान्यातील सांडपाणी नदीत सोडणे, नद्यांमध्ये कचरा टाकणे, कपडे-भांडी धुणे.
* उपाय: पाण्याचा नळ विनाकारण चालू ठेवू नये, पावसाचे पाणी साठवावे (Rainwater harvesting), नद्या स्वच्छ ठेवाव्यात.

ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)

  1. आपल्या शरीरातील पंपिंग स्टेशन कोणत्या अवयवाला म्हणतात?
    उत्तर: हृदय.
  2. आपण श्वास घेण्यासाठी कोणत्या अवयवाचा वापर करतो?
    उत्तर: नाक / फुफ्फुसे.
  3. रस्त्याच्या कोणत्या बाजूने चालावे?
    उत्तर: डाव्या बाजूने.
  4. 108 नंबर कशासाठी वापरतात?
    उत्तर: ॲम्ब्युलन्स (रुग्णवाहिका) बोलावण्यासाठी.
  5. सर्वात जलद संदेश पाठवण्याचे साधन कोणते?
    उत्तर: मोबाईल / इंटरनेट / ई-मेल.
  6. ‘वाळवंटातील जहाज’ कोणाला म्हणतात?
    उत्तर: उंट.
  7. कुटुंबाचे मुख्य दोन प्रकार कोणते?
    उत्तर: विभक्त कुटुंब आणि संयुक्त कुटुंब.
  8. तुम्ही घरात कोणाकडून गोष्टी ऐकता?
    उत्तर: आजी / आजोबा / आई.
  9. बालदिन कोणाच्या जन्मदिवशी साजरा करतात?
    उत्तर: पंडित जवाहरलाल नेहरू.
  10. अंध व्यक्ती वाचण्यासाठी कशाचा वापर करतात?
    उत्तर: ब्रेल लिपी.
  11. कुंभार काय काम करतो?
    उत्तर: मातीची भांडी बनवतो.
  12. डॉक्टर कोठे काम करतात?
    उत्तर: दवाखाना / हॉस्पिटलमध्ये.
  13. आपल्या देशाचे नाव काय आहे?
    उत्तर: भारत.
  14. भारताच्या राष्ट्रध्वजात किती रंग आहेत?
    उत्तर: तीन (केशरी, पांढरा, हिरवा).
  15. खो-खो मैदानाचा आकार कसा असतो?
    उत्तर: आयताकृती.
  16. कागद कशापासून बनवतात?
    उत्तर: झाडाच्या लगद्यापासून / बांबूपासून.
  17. इलकल साडी कोणत्या राज्याची प्रसिद्ध आहे?
    उत्तर: कर्नाटक.
  18. इंद्रधनुष्यात किती रंग असतात?
    उत्तर: 7 रंग.
  19. सर्वात उंच धबधबा (कर्नाटकातील) कोणता?
    उत्तर: जोग धबधबा.
  20. आपण कोणत्या ग्रहावर राहतो?
    उत्तर: पृथ्वी.
प्रश्नपत्रिकेची PDF उपलब्ध आहे..
DOWNLOAD QUESTION PAPER DOWNLOAD ANSWER SHEET DOWNLOAD ORAL TEST
Join WhatsApp Channel Join Now
Telegram Group Join Now
Share your love

Related Posts