इयत्ता 8वी विज्ञान – संकलित मूल्यमापन 2 (SA-2) नमुना प्रश्नपत्रिका 2025-26
नमस्कार विद्यार्थी आणि शिक्षक मित्रांनो!
शैक्षणिक वर्ष 2025-26 च्या द्वितीय सत्राची तयारी आता अंतिम टप्प्यात आली आहे. विद्यार्थ्यांचा सराव अधिक चांगल्या प्रकारे व्हावा, या उद्देशाने आम्ही इयत्ता 8वी विषय: विज्ञान ची संकलित मूल्यमापन-2 (SA-2) साठी खास नमुना प्रश्नपत्रिका उपलब्ध करून दिली आहे.
ही प्रश्नपत्रिका नवीन अभ्यासक्रम आणि प्रश्नपत्रिका आराखड्यावर आधारित असून, विद्यार्थ्यांना परीक्षेचे स्वरूप समजून घेण्यास मदत करेल.
या प्रश्नपत्रिकेची वैशिष्ट्ये:
- इयत्ता: 8वी (विषय – विज्ञान)
- एकूण गुण: 40
- वेळ: 90 मिनिटे
- घटक: महत्त्वाच्या प्रकरणांवर आधारित वस्तुनिष्ठ आणि वर्णनात्मक प्रश्नांचा समावेश.
- उपयोग: सराव परीक्षेसाठी आणि उजळणीसाठी अत्यंत उपयुक्त.
खालील लिंकवर क्लिक करून तुम्ही ही नमुना प्रश्नपत्रिका, प्रश्नपत्रिका आराखडा आणि आदर्श उत्तरपत्रिका पाहू शकता व डाउनलोड करू शकता. तुमच्या परीक्षेच्या तयारीला आजच सुरुवात करा!
संकलित मूल्यमापन – 2 (मार्च – 2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 2
प्रश्न 1: खालील प्रश्नांसाठी योग्य पर्याय निवडून लिहा. (6 गुण)
-
1. जागतिक तापमान वाढीस (Global Warming) जबाबदार वायू कोणता?a. नायट्रोजन b. ऑक्सिजन c. कार्बन डायऑक्साइड d. हायड्रोजन
-
2. हायड्रामध्ये आढळणारा पुनरुत्पादनाचा प्रकार कोणता?a. द्विविभाजन b. मुकुलायन c. बहुविभाजन d. तुकडे होणे
-
3. ऍड्रेनालिन (Adrenaline) संप्रेरक कोणत्या ग्रंथीद्वारे स्त्रवले जाते?a. थायरॉईड b. स्वादुपिंड c. अधिवृक्क ग्रंथी d. पीयूषिका ग्रंथी
-
4. मानवी कानांची ध्वनी ऐकू येण्याची क्षमता (श्रेणी) किती असते?a. 20 Hz पेक्षा कमी b. 20 Hz ते 20,000 Hz c. 20,000 Hz पेक्षा जास्त d. यांपैकी नाही
-
5. ध्वनी कोणत्या माध्यमात सर्वात वेगाने प्रवास करतो?a. हवा b. पाणी c. धातू (घन) d. निर्वात पोकळी
-
6. डोळ्याचा कोणता भाग त्याला विशिष्ट रंग देतो?a. बाहुली (Pupil) b. आयरीस (Iris) c. दृष्टिपटल (Retina) d. लेन्स
प्रश्न 2: खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (8 गुण)
- ‘रेड डेटा बुक’ (Red Data Book) म्हणजे काय?
- फलन (Fertilization) म्हणजे काय?
- संप्रेरक (Hormone) म्हणजे काय?
- कंपन (Vibration) कशाला म्हणतात?
- ‘वाळवंटीकरण’ म्हणजे काय?
- नर प्रजनन प्रणालीमध्ये शुक्राणू कोठे तयार होतात?
- ध्वनी प्रदूषण म्हणजे काय?
- आपाती किरण (Incident Ray) कशाला म्हणतात?
प्रश्न 3: खालील प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (12 गुण)
- वन्यजीव अभयारण्य आणि राष्ट्रीय उद्यान यांमधील दोन फरक लिहा.
- अंतर्गत फलन आणि बाह्य फलन यांमधील फरक स्पष्ट करा.
- पौगंडावस्थेत मुलांच्या आवाजात होणारा बदल स्पष्ट करा.
- ध्वनी प्रदूषणाचे कोणतेही दोन दुष्परिणाम लिहा.
- परावर्तनाचे दोन नियम लिहा.
- संतुलित आहार म्हणजे काय? त्याचे महत्त्व लिहा.
प्रश्न 4: खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा. (6 गुण)
- मानवी कानाची आकृती काढून ‘कर्णपटल’ (Ear drum) नामनिर्देशित करा.
- मानवी डोळ्याची सुबक आकृती काढा आणि भागांना नावे द्या.
प्रश्न 5: खालील प्रश्नांची उत्तरे सविस्तर लिहा. (8 गुण)
- बेडकाच्या जीवनचक्रातील टप्पे (अवस्थांतर/Metamorphosis) सविस्तर समजावून सांगा.[Image of frog life cycle stages]
- जंगलतोड म्हणजे काय? जंगलतोडीची कारणे आणि परिणाम सविस्तर लिहा.
MODEL ANSWER SHEET (उत्तरपत्रिका)
1. c. कार्बन डायऑक्साइड
2. b. मुकुलायन
3. c. अधिवृक्क ग्रंथी
4. b. 20 Hz ते 20,000 Hz
5. c. धातू (घन)
6. b. आयरीस
7. संकटात असलेल्या वनस्पती आणि प्राण्यांची नोंद असलेले अधिकृत पुस्तक.
8. नर गामेट (शुक्राणू) आणि मादी गामेट (अंडाणू) यांच्या संयोगाच्या प्रक्रियेला फलन म्हणतात.
9. शरीरातील प्रमुख क्रियांचे नियंत्रण आणि नियमन करणारी अंतःस्रावी ग्रंथींमधून स्रवणारी रसायने.
10. एखाद्या वस्तूची पुढे-मागे किंवा वेगाने होणारी हालचाल.
11. जमिनीची सुपीकता कमी होऊन तिचे वाळवंटात रूपांतर होण्याची प्रक्रिया.
12. वृषण (Testis).
13. वातावरणातील अतिरिक्त किंवा अवांछित आवाज ज्यामुळे अस्वस्थता निर्माण होते.
14. प्रकाश स्रोताकडून पृष्ठभागाकडे येणारा प्रकाश किरण.
15. अभयारण्य: प्राण्यांना नैसर्गिक अधिवासात संरक्षण. राष्ट्रीय उद्यान: संपूर्ण परिसंस्थेचे आणि ऐतिहासिक वस्तूंचे जतन.
16. अंतर्गत फलन: मादीच्या शरीराच्या आत (उदा. मानव). बाह्य फलन: शरीराबाहेर (उदा. बेडूक).
17. पौगंडावस्थेत स्वरयंत्रे मोठी होतात, आवाज फुटतो आणि घोगरा होतो. यालाच ‘Adam’s Apple’ म्हणतात.
18. झोपेचा अभाव, उच्च रक्तदाब, ऐकण्याच्या क्षमतेवर परिणाम आणि चिडचिड.
19. (1) आपतन कोन आणि परावर्तन कोन समान असतात. (2) आपाती किरण, परावर्तित किरण आणि स्तंभिका एकाच प्रतलात असतात.
20. आहारात कार्बोदके, प्रथिने, स्निग्ध पदार्थ, जीवनसत्त्वे व खनिजे योग्य प्रमाणात असणे.
23. अंडी → टॅडपोल (अळी) → प्रौढ बेडूक. या प्रक्रियेला रूपांतरण (Metamorphosis) म्हणतात.
24. कारणे: शेती, कारखाने, इंधन. परिणाम: CO2 वाढणे, तापमान वाढ, धूप, जैवविविधतेचा ऱ्हास.
ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
- 1. जैवविविधता म्हणजे काय? → एका विशिष्ट क्षेत्रात आढळणाऱ्या सजीवांची विविधता.
- 2. फ्लोरा (Flora) म्हणजे काय? → विशिष्ट क्षेत्रातील वनस्पती.
- 3. फॉना (Fauna) म्हणजे काय? → विशिष्ट क्षेत्रातील प्राणी.
- 4. एका टन कागद निर्मितीसाठी किती झाडे लागतात? → 17 पूर्ण वाढलेली झाडे.
- 5. जरायुज (Viviparous) प्राणी म्हणजे काय? → पिल्लांना जन्म देणारे प्राणी.
- 6. अंडज (Oviparous) प्राणी म्हणजे काय? → अंडी घालणारे प्राणी.
- 7. अमीबा कोणत्या पद्धतीने पुनरुत्पादन करतो? → द्विविभाजन (Binary fission).
- 8. हायड्रामध्ये नवीन सजीव कोठून येतो? → मुकुलातून (Bud).
- 9. क्लोनिंग म्हणजे काय? → हुबेहूब प्रतिकृती तयार करण्याची प्रक्रिया.
- 10. मुलांमधील पुरुष संप्रेरक कोणते? → टेस्टोस्टेरोन.
- 11. मुलींमधील स्त्री संप्रेरक कोणते? → इस्ट्रोजेन.
- 12. रजोनिवृत्ती (Menopause) म्हणजे काय? → वयाच्या 45-50 व्या वर्षी मासिक पाळी थांबणे.
- 13. HIV चा पूर्ण अर्थ काय? → ह्युमन इम्युनोडेफिशियन्सी व्हायरस.
- 14. ध्वनी कशामुळे निर्माण होतो? → वस्तूच्या कंपनामुळे.
- 15. कंपनाची वारंवारता (Frequency) कशात मोजतात? → हर्ट्झ (Hz).
- 16. ध्वनीच्या उच्चनीचतेला काय म्हणतात? → पट्टी (Pitch).
- 17. प्रकाशाचा नैसर्गिक स्रोत कोणता? → सूर्य.
- 18. परावर्तित किरण म्हणजे काय? → पृष्ठभागावरून परत फिरणारा किरण.
- 19. कॅलिडोस्कोपमध्ये किती आरसे वापरतात? → तीन आरसे.
- 20. मोतीबिंदू म्हणजे काय? → डोळ्याची लेन्स ढगाळ किंवा अस्पष्ट होणे.
