इयत्ता चौथी मराठी – संकलित मूल्यमापन 2
आदर्श नमुना प्रश्नपत्रिका -1
नमूना उत्तर पत्रिका व तोंडी परीक्षा प्रश्नपत्रिका

शैक्षणिक वर्ष 2025-26 च्या द्वितीय सत्रासाठी ‘LBA’ (Learning Based Assessment) आराखड्यावर आधारित ही विशेष नमुना प्रश्नपत्रिका तयार करण्यात आली आहे. इयत्ता चौथीच्या विद्यार्थ्यांसाठी मराठी विषयाचा हा संच सर्वंकष तयारीसाठी अत्यंत उपयुक्त आहे. यामध्ये केवळ प्रश्नपत्रिकाच नाही, तर शिक्षकांच्या सोयीसाठी नमुना उत्तरपत्रिका (Answer Key) आणि विद्यार्थ्यांच्या व्यक्तिमत्व विकासासाठी आवश्यक असणारी तोंडी प्रश्नपत्रिका देखील समाविष्ट आहे.
- प्रमुख वैशिष्ट्ये:
- अभ्यासक्रमातील सर्व घटकांचा (गद्य, पद्य, व्याकरण) समावेश.
- विद्यार्थ्यांच्या आकलनशक्तीला चालना देणारे विचारप्रवर्तक प्रश्न.
- स्पष्ट आणि अचूक उत्तरांसह नमुना उत्तरपत्रिका.
- तोंडी परीक्षेसाठी प्रभावी प्रश्नसंच, ज्यामुळे विद्यार्थ्यांचा आत्मविश्वास वाढेल. हे साहित्य विद्यार्थ्यांना परीक्षेत उत्कृष्ट गुण मिळवण्यासाठी एक दिशादर्शक ठरेल.
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल.
शाळेचे नाव – __________________
संकलित मूल्यमापन – 2 (2025–2026)
नमूना प्रश्नपत्रिका – 1
प्रश्न 1. कंसातील योग्य पर्याय निवडून रिकाम्या जागी योग्य शब्द भरा. (4 गुण)
(कंस: सोंडेमध्ये, चैत्र, निरक्षर, मायेची)
- वर्षातील पहिला महिना ___________ आहे.
- हत्ती बॅट ___________ धरून सिक्सर मारतो.
- लिहिता वाचता न येणारा माणूस म्हणजे ___________ होय.
- गावावर आपल्या ___________ पाखर आहे.
प्रश्न 2. ‘अ’ गट व ‘ब’ गट यांच्या योग्य जोड्या जुळवा. (4 गुण)
| ‘अ’ गट | ‘ब’ गट |
| 1. गुढीपाडवा | a. भाद्रपद |
| 2. गणपती | b. चैत्र |
| 3. तीन | c. हात, डोळे |
| 4. दोन | d. पळसाची पाने |
प्रश्न 3. खालील प्रश्नांची एका वाक्यात उत्तरे लिहा. (2 गुण)
- शिरीषचा आवडता खेळ कोणता होता?
- आठवड्याचे वार किती असतात?
प्रश्न 4. खालील प्रश्नांची 2-3 वाक्यात उत्तरे लिहा. (कोणतेही 5) (10 गुण)
- मुरडेश्वरचा समुद्र किनारा कसा आहे?
- ‘शेतकरी गीतात’ शेतकऱ्यांनी बैलांची नावे काय सांगितली आहेत?
- रामू काकांनी मांजराला शिव्या का दिल्या?
- शिरीषने संगीताला वाचवण्यासाठी काय केले?
- संत तुकाराम महाराजांनी कोणाला न विसरण्याचा सल्ला दिला आहे?
- झेंडूची फुले कशी दिसतात?
प्रश्न 5. खालील प्रश्नांची थोडक्यात उत्तरे लिहा / कारणे सांगा. (कोणतेही 4) (12 गुण)
- दुकानदाराला खेडूताबद्दल संशय का आला?
- घरी चोरी होऊ नये म्हणून आपण कोणती काळजी घ्यावी?
- शून्याला (0) ‘खरा नायक’ का म्हटले आहे?
- हत्तीच्या क्रिकेट खेळाचे वर्णन करा.
- गावाच्या चारही दिशांना (पूर्व, पश्चिम, उत्तर, दक्षिण) काय आहे ते लिहा.
प्रश्न 6. खालील प्रश्नांची सविस्तर उत्तरे लिहा. (8 गुण)
- ‘माझे गाव’ या कवितेतून कवीने मुलांना (बालकांना) कोणता संदेश दिला आहे?
- तुम्हाला माहित असलेल्या कोणत्याही चार महिन्यांची नावे लिहून त्या महिन्यात येणाऱ्या एका सणाचे नाव लिहा.
MODEL ANSWER SHEET (नमुना उत्तरपत्रिका)
प्रश्न 1. रिकाम्या जागा (4 गुण)
- उत्तर: चैत्र
- उत्तर: सोंडेमध्ये
- उत्तर: निरक्षर
- उत्तर: मायेची
प्रश्न 2. जोड्या जुळवा (4 गुण)
- 1. गुढीपाडवा → b. चैत्र
- 2. गणपती → a. भाद्रपद
- 3. तीन → d. पळसाची पाने
- 4. दोन → c. हात, डोळे
प्रश्न 3. एका वाक्यात उत्तरे (2 गुण)
- उत्तर: भाजी विकणारा ‘बागवान’ हा शिरीषचा आवडता खेळ होता.
- उत्तर: आठवड्याचे वार 7 असतात.
प्रश्न 4. थोडक्यात उत्तरे (10 गुण)
- मुरडेश्वरचा समुद्रकिनारा अत्यंत सुरक्षित आहे आणि तेथे समुद्रस्नानाची मौज लुटता येते.
- शेतकऱ्यांनी बैलांची नावे ‘ढवळ्या’ आणि ‘पवळ्या’ सांगितली आहेत.
- सकाळी उठल्याबरोबर मांजर आडवे गेले, त्यामुळेच घरात चोरी झाली असा समज करून रामू काकांनी मांजराला शिव्या दिल्या.
- शिरीषने पळत जाऊन एक मोठा बांबू आणला, तो संगीताच्या हाताजवळ नेला आणि सर्व शक्ती पणाला लावून तिला वर खेचले.
- कठीण प्रसंगी ज्याने मदत केली, त्याला कधीही विसरू नये असा सल्ला संत तुकारामांनी दिला आहे.
- झेंडूची फुले पिवळी धम्मक दिसतात.
प्रश्न 5. कारणे सांगा / थोडक्यात उत्तरे (12 गुण)
- खेडूताने वाचण्यासाठी पुस्तक हातात घेतले तेव्हा त्याने ते उलटे धरले होते. यावरून दुकानदाराला संशय आला की खेडूताला वाचता येत नाही.
- चोरी होऊ नये म्हणून वस्तू सुरक्षित ठिकाणी ठेवाव्यात आणि दरवाजा-खिडक्या व्यवस्थित बंद कराव्यात.
- शून्य इतर अंकांच्या बाजूला बसल्यास त्यांची किंमत वाढते (उदा. 1 वर शून्य दिल्यास 10 होतात). शून्यामुळेच इतर अंकांचे मूल्य वाढते, म्हणून शून्याला ‘खरा नायक’ म्हटले आहे.
- हत्ती बॅटिंगला आल्यावर सोंडेमध्ये बॅट धरतो. बॉल येताच जोरात फिरवून षटकार मारतो आणि आनंदाने चित्कार करतो.
- पूर्वेला: नदी
- पश्चिमेला: माझे घर
- उत्तरेला: देवाचा डोंगर
- दक्षिणेला: माझी शाळा
प्रश्न 6. सविस्तर उत्तरे (8 गुण)
- संदेश: कवीने मुलांना सांगितले आहे की, त्यांनी मन लावून शिकावे (अभ्यास करावा) आणि सायंकाळी खूप खेळावे. गावातील निसर्गावर व परिसरावर प्रेम करावे.
- महिने आणि सण (उदाहरण):
• चैत्र – गुढीपाडवा
• भाद्रपद – गणपती
• आश्विन – दसरा
• कार्तिक – दिवाळी
PART D: ORAL TEST (तोंडी परीक्षा)
1. प्रश्न: क्रिकेटच्या सामन्यात ‘पंच’ (Umpire) कोण होते? (पाठ 9)
उत्तर: वाघोबा.
2. प्रश्न: अडाणी खेडूत शहरात काय खरेदी करायला गेला होता? (पाठ 10)
उत्तर: चष्मा.
3. प्रश्न: स्नेहलची सहल कोणत्या गावी गेली होती? (पाठ 11)
उत्तर: मुरडेश्वर.
4. प्रश्न: झाडांना नव्या पालवीचा बहर कोणत्या महिन्यात येतो? (पाठ 12)
उत्तर: चैत्र महिन्यात.
5. प्रश्न: आपल्या एका हाताला बोटे किती असतात? (पाठ 13)
उत्तर: 5 बोटे.
6. प्रश्न: ‘बिगी बिगी’ या शब्दाचा अर्थ काय? (पाठ 14)
उत्तर: लवकर.
7. प्रश्न: गटारात कोण पडले होते? (पाठ 15)
उत्तर: संगीता.
8. प्रश्न: गावाच्या उत्तरेला कोणाचा डोंगर आहे? (पाठ 16)
उत्तर: देवाचा डोंगर (किंवा आजोबा).
9. प्रश्न: रामू काकांच्या मित्राचे नाव काय होते? (पाठ 17)
उत्तर: दिनू काका.
10. प्रश्न: संत तुकाराम महाराज कोणाशी ‘निष्ठुर’ वागू नये असे म्हणतात? (पाठ 18)
उत्तर: ज्याने आपल्यावर उपकार केला आहे.
11. प्रश्न: ‘ससा’ कोणाचा रनर होता? (पाठ 9)
उत्तर: कासवाचा.
12. प्रश्न: ‘निरक्षर’ म्हणजे काय? (पाठ 10)
उत्तर: ज्याला लिहिता-वाचता येत नाही.
13. प्रश्न: नारळाच्या झावळ्यांमधून कोणाचे दर्शन होते? (पाठ 11)
उत्तर: शंकराच्या मूर्तीचे.
14. प्रश्न: भारतीय वर्षातील शेवटचा महिना कोणता? (पाठ 12)
उत्तर: फाल्गुन.
15. प्रश्न: पृथ्वीवर खंड किती आहेत? (पाठ 13)
उत्तर: 7 खंड.
16. प्रश्न: ‘भास्कर’ या शब्दाचा समानार्थी शब्द सांगा. (पाठ 17)
उत्तर: सूर्य.
17. प्रश्न: शिरीषला शाळेत कशाचा त्रास होत असे? (पाठ 15)
उत्तर: दूषित हवेचा / गटाराच्या वासाचा.
18. प्रश्न: ‘आमराई’ म्हणजे कशाची बाग? (पाठ 16)
उत्तर: आंब्याची बाग.
19. प्रश्न: ‘शकुन’ या शब्दाचा विरुद्धार्थी शब्द सांगा. (पाठ17)
उत्तर: अपशकुन.
20. प्रश्न: ‘माता’ या शब्दाला यमक जुळणारा शब्द कवितेतून सांगा. (पाठ 18)
उत्तर: आता (किंवा पिता).
प्रश्नपत्रिकेची PDF लवकरच उपलब्ध होईल.




