SSLC परीक्षेची तयारी करताना विद्यार्थ्यांसाठी सर्वात उपयुक्त ठरणारी गोष्ट म्हणजे मागील वर्षांमध्ये विचारलेले प्रश्न आणि त्यांची सोप्या भाषेतील उत्तरे. त्यामुळेच या पोस्टमध्ये 2020 ते 2024 SSLC वार्षिक परीक्षेत विचारलेले समाज विज्ञान (Social Science) विषयाचे सर्व महत्त्वपूर्ण प्रश्न व त्यांच्या सविस्तर उत्तरांचा संग्रह देण्यात आला आहे.
या संपूर्ण मार्गदर्शिकेत प्रत्येक वर्षातील प्रश्नांचे विश्लेषण, त्यांच्या विचारण्यामागचे उद्दिष्ट, अभ्यासक्रमाशी त्यांचा संबंध, तसेच परिक्षेत अशा प्रकारचे प्रश्न कसे सोडवावेत याबद्दल मार्गदर्शन देण्यात आले आहे. विद्यार्थी, शिक्षक, स्पर्धा परीक्षा देणारे तसेच ब्लूप्रिंटनुसार तयारी करू इच्छिणाऱ्या सर्वांसाठी ही पोस्ट अत्यंत उपयुक्त ठरेल.
या पोस्टमध्ये इतिहास, भूगोल, अर्थशास्त्र, राज्यशास्त्र आणि समाजविज्ञानातील सर्व विभागांतील प्रश्नांचे वर्गीकरण करून ते अतिशय समजण्यासारख्या पद्धतीने दिले आहेत. यामुळे विद्यार्थ्यांना कोणते प्रश्न वारंवार विचारले जातात, कोणती संकल्पना अधिक महत्त्वाची आहे, तसेच मार्किंग स्कीमनुसार उत्तरे कशी लिहावीत याची अचूक कल्पना मिळते.
याशिवाय, काही अवघड प्रश्नांसाठी सोप्या आणि तर्कशुद्ध स्पष्टीकरणांसह आकृत्या, मुद्दे आणि उपयुक्त टिप्स देण्यात आल्या आहेत. यामुळे विद्यार्थ्यांचा अभ्यासक्रमावर अधिक चांगला ताबा बसून परीक्षेत आत्मविश्वास वाढतो.
2020 ते 2024 या पाच वर्षांच्या प्रश्नपत्रिकांच्या तुलनात्मक अध्ययनातून परीक्षेतील प्रश्नांची दिशा, संकल्पनांची पुनरावृत्ती आणि ट्रेंड्स सहज समजून घेता येतात. त्यामुळे हा ब्लॉगपोस्ट फक्त प्रश्नोत्तरांचा संग्रह नसून एक संपूर्ण SSLC Social Science Exam Preparation Toolkit आहे.
जर आपण समाज विज्ञानात उत्कृष्ट गुण मिळवण्याचे उद्दिष्ट ठेवले असेल, तर ही पोस्ट एकदा नक्की वाचा. हे प्रश्नोत्तरे नियमित अभ्यासासोबत सराव करण्यासाठी अत्यंत उपयुक्त ठरतील आणि तुमची वार्षिक परीक्षेची तयारी अधिक मजबूत करतील.
2020 ते 2024 SSLC वार्षिक परीक्षेत विचारलेले प्रश्न व उत्तरे — समाज विज्ञान
2020 ते 2024 SSLC वार्षिक परीक्षेत विचारलेले प्रश्न व उत्तरे — विषय : समाज विज्ञान
खालील प्रश्नपत्रिका (२०२०–२०२४) मधील महत्वाचे प्रश्न आणि त्यांच्या उत्तरांसह सरावासाठी तयार करण्यात आले आहे. प्रत्येक प्रश्नानंतर “उत्तर पहा” बटण दाबून उत्तर पाहा.
1) 1453 मध्ये कॉन्स्टंटीनोपल यांनी काबीज केले. —
उत्तर: ऑटोमन तुर्क
2) ‘चले जाव’ चळवळीचे नेतृत्व काँग्रेसेतर नेत्यांनी केले. यापैकी काँग्रेसने त्याचे नेतृत्व केले ते ओळखा. —
उत्तर: जयप्रकाश नारायण
3) चीनचे पंतप्रधान चौ. एन. लॉय यांच्याबरोबर सही केलेले भारताचे पंतप्रधान. —
उत्तर: पंडित जवाहरलाल नेहरू
4) कारगिल जवळील ब्रास येथे अतिशय कमी तापमानाची नोंद झाली आहे कारण —
उत्तर: अति उंच प्रदेश असल्यामुळे
5) आपल्या राज्यघटनेतील 21 वे कलम हे सुचविते —
उत्तर: शिक्षण हा मूलभूत हक्क
6) खालीलपैकी करेत्तर उत्पन्नाचे उदाहरण कोणते? —
उत्तर: स्टॅम्प ड्युटी
7) ‘धवल क्रांती’चे जनक म्हणून प्रसिद्ध कोण आहेत? —
उत्तर: वर्गीस कुरियन
8) सालबाईच्या कराराने हे युद्ध संपले. —
उत्तर: पहिले अँग्लो मराठा युद्ध
9) 1938 मध्ये हरिपूर येथील काँग्रेसच्या अधिवेशनाचे नाव काय आहे? —
उत्तर: RORAL
10) 1789 च्या फ्रेंच राज्यक्रांतीचा मुख्य उद्देश काय होता? —
उत्तर: मानवी हक्कांचे संरक्षण
11) नर्मदा बचाव आंदोलनाचे नेतृत्व कोणांनी केले? —
उत्तर: मेघा पाटकर
12) बाल सहाय्यवाणी क्रमांक काय आहे? —
उत्तर: 1098
13) खालीलपैकी योग्य जोडी कोणती आहे? —
उत्तर: कॉफी — कारंजा — कर्नाटक
14) भारत आणि युरोप मधील जलमार्ग शोधले कोण? —
उत्तर: वास्को द गामा
15) ‘आली बंधूनी’ चालवलेली चळवळ कोणती? —
उत्तर: खिलाफत चळवळ
16) जगातील कोणत्याही गटात सामील न होण्याची नीती काय म्हणतात? —
उत्तर: अलिप्त नीती
17) मजुरी रहित श्रमाचे उत्तम उदाहरण कोणते? —
उत्तर: गृहिणी
18) डॉ. बी. आर. आंबेडकरांनी सुरू केलेले वर्तमानपत्र कोणते? —
उत्तर: मूकनायक
19) नागार्जुन सागर अभयारण्य कोणत्या राज्यात आहे? —
उत्तर: तेलंगणा
20) भारतात तीन स्तरांची पंचायत राज्य व्यवस्था आलेली कोणत्या घटनेच्या दुरुस्तीनंतर? —
उत्तर: 73 वी घटना दुरुस्ती
21) दिवसातून कितीही वेळा पैसे ठेवणे आणि काढणे यासाठी बँकेत उघडले जाणारे खाते काय आहे? —
उत्तर: चालू खाते
22) पहिल्या अँग्लो मराठा युद्धानंतर यांची पेशवा म्हणून नेमणूक केली. —
उत्तर: दुसरा माधवराव
23) ‘आर्थिक निसारण’ाचा सिद्धांत कोणी मांडला? —
उत्तर: दादाभाई नौरोजी
24) ‘अलिप्त नीती’ हे परराष्ट्र धोरण कोणत्या राष्ट्राचे आहे असे म्हणतात? —
उत्तर: भारत
25) अण्णामलाई अभयारण्य कोणत्या राज्यात आहे? —
उत्तर: तमिळनाडू
26) एका वर्षाच्या कालावधीत उद्योग आणि सेवा यातून मिळणारे एकूण उत्पन्न काय म्हणतात? —
उत्तर: राष्ट्रीय उत्पन्न
27) भारतात ‘ग्राहक संरक्षण कायदा’ कोणत्या वर्षी लागू झाला? —
उत्तर: 1986
28) ही कोणती प्रमुख महिला चळवळ आहे? —
उत्तर: मध्यमापान निषेध चळवळ
29) मजुरी रहित श्रमाचे उत्तम उदाहरण कोणते? —
उत्तर: आत्मसंतोषासाठी चित्र रेखाटन करणे
30) कॉन्स्टंटीनोपलला ‘युरोपियन व्यापाराचे प्रवेशद्वार’ का म्हटले जाते? —
उत्तर: ते आंतरराष्ट्रीय व्यापाराचे केंद्र होते
31) 1987 साली गोवा राज्य बनले; त्याआधी गोवा काय होते? —
उत्तर: केंद्रशासित प्रदेश
32) रशियन राज्यक्रांती आणि फ्रेंच राज्यक्रांती यांना कोणत्या मुद्द्याचा पाठिंबा आहे? —
उत्तर: मानवी हक्काच्या संघर्षाला
33) बालविवाह थांबविण्यासाठी मोफत सहाय्यवाणी क्रमांक काय आहे? —
उत्तर: 1098
34) ‘संपूर्ण मानव जात एक आहे’ असे म्हणणारे कोण आहेत? —
55) ‘New India’ हे वर्तमानपत्र सुरू करणारी व्यक्ती कोण? —
उत्तर: ऍनी बेझंट
56) संयुक्त राष्ट्रांनी ‘मानव हक्क’ घोषणाकीत वर्ष कोणते? —
उत्तर: 1948
57) ‘संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा समिती’ वरील विधानाच्या संदर्भात बरोबर विधान काय आहे? —
उत्तर: विधान चुकीचे — संयुक्त राष्ट्राचे कॅबिनेट नाही
58) काळी माती कोरडवाहू शेतीसाठी का योग्य आहे? —
उत्तर: ओलावा टिकवून ठेवण्याची क्षमता
59) पंजाब ब्रिटिश साम्राज्यात कधी विलीन झाला? —
उत्तर: डलहौसीच्या काळात
60) ‘तीन मूर्ती भवन’ कोणत्या शहरात आहे? —
उत्तर: नवी दिल्ली
61) द्वीपकल्पीय पठारावर कोणती माती जास्त प्रमाणात आढळते? —
उत्तर: लाल माती
62) हरित क्रांतीचे पितामह कोण आहेत? —
उत्तर: डॉ. एम. एस. स्वामीनाथन
63) दक्षिण भारतातील सर्वात उंच शिखर कोणते? —
उत्तर: अन्नयमुडी
64) बालकांचा सहाय्यवाणी क्रमांक कोणता आहे? —
उत्तर: 1098
65) जागतिक ग्राहक दिन कोणत्या दिवशी साजरा करतात? —
उत्तर: 15 मार्च
66) कायम जमीनदारी पद्धत कोण यांनी लागू केली? —
उत्तर: कॉर्नवालीस
67) दुसऱ्या अँग्लो मैसूर युद्धाचे मुख्य कारण काय होते? —
उत्तर: ब्रिटिशांनी माहे जिंकून घेतले
68) जागतिक आरोग्य संघटनेचे (WHO) मुख्यालय कोठे आहे? —
उत्तर: जिनेव्हा
69) भारताचे ‘चहाचे बंदर’ कोणते आहे? —
उत्तर: कोलकत्ता
70) घटनेच्या 17 व्या कलमाचे महत्त्व काय आहे? —
उत्तर: अस्पृश्यतेचे निर्मूलन
71) नर्मदा बचाव आंदोलनाचे नेतृत्त्व कोणांनी केले? (दोन्ही नावे दिली आहेत) —
उत्तर: बाबा आमटे, मेघा पाटकर
72) रमेशला पाच वर्षाची मुलगी आहे; भविष्यासाठी मुलीच्या लग्नाला रक्कम ठेवण्यासाठी कोणते खाते उपयुक्त आहे? —
उत्तर: मुदत ठेव खाते
टिपः नियमित सराव करा आणि चुकीच्या उत्तरांचे स्पष्टीकरण समजून घ्या. ह्या प्रश्नसंचाचा उपयोग तातडीच्या पुन्हा-अभ्यासासाठी व परीक्षेपूर्व तयारीसाठी करा.
SSLC Important Questions 2020–2024
2020 ते 2024 SSLC वार्षिक परीक्षेत विचारलेले प्रश्न व उत्तरे विषय : समाज विज्ञान (एक वाक्यातील प्रश्न)
SSLC वार्षिक परीक्षेची तयारी करताना 2020 ते 2024 या पाच वर्षांमधील समाज विज्ञानातील
महत्त्वाचे एक वाक्यातील प्रश्न व उत्तरे..
हे प्रश्न वारंवार विचारले गेले असल्यामुळे तुमच्या परीक्षेच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे आहेत.
1) बंगालमध्ये द्विपक्षीय राज्यव्यवस्था कोणी लागू केली?
रॉबर्ट क्लाइव्ह.
2) राजा राम मोहन राय यांच्या सती प्रथा विरोधी चळवळीला लॉर्ड विल्यम बेंटिंग यांनी कशी साथ दिली?
1823 मध्ये सतीबंदीचा कायदा पास करून.
3) मानव हक्क दिवस केव्हा साजरा करतात?
10 डिसेंबर.
4) स्त्रीभ्रूणहत्या म्हणजे काय?
मुलगी असेल तर गर्भाला पोटातच मारणे.
5) उष्ण कटिबंधातील पानझडी अरण्यांना मान्सून अरण्य का म्हणतात?
ठराविक ऋतूत पाने गळतात म्हणून.
6) लोकसंख्येची घनता म्हणजे काय?
दर चौरस किमीमधील लोकसंख्या.
7) वस्तू विनिमय पद्धत म्हणजे काय?
वस्तूंच्या बदल्यात वस्तूची देवाणघेवाण.
8) 15 मार्च जागतिक ग्राहक आंदोलनात का महत्त्वाचा?
अध्यक्ष केनेडी यांनी चार मूलभूत हक्क जाहीर केले.
9) हैदराबाद संस्थानात ब्रिटिश सैन्याची तुकडी का ठेवली गेली?
कारण संस्थानाने सहाय्यक सैन्य पद्धत स्वीकारली.
10) रामकृष्ण मिशनची स्थापना का झाली?
रामकृष्ण परमहंस यांच्या विचारांचा प्रसार करण्यासाठी.
11) अन्न व कृषी संस्थेचा मुख्य उद्देश कोणता?
सकस आहार पुरवणे.
12) कैगा अणुभट्टीविरुद्ध चळवळ कोणी सुरू केली?
डॉ. शिवराम कारंथ.
13) बाजूकडील माती कशी तयार होते?
पावसाच्या पाण्यामुळे क्षार विरघळल्याने.
14) दरडोई उत्पन्न कसे काढतात?
राष्ट्रीय उत्पन्न ÷ लोकसंख्या.
15) वेलस्ली इंग्लंडला का परतला?
भ्रष्टाचाराच्या आरोपामुळे.
16) भारताचे पहिले राष्ट्रपती कोण?
डॉ. राजेंद्र प्रसाद.
17) मानव हक्क दिवस?
10 डिसेंबर.
18) जमाव म्हणजे काय?
अनपेक्षित लोकांचा समूह.
19) पूर्व व पश्चिम घाट कोठे जुळतात?
निलगिरी पर्वतावर.
20) त्रिभुज प्रदेशातील अरण्य कोणते?
मँग्रोव्ह अरण्य.
21) राष्ट्रीय उत्पन्न म्हणजे काय?
वस्तू व सेवेतून मिळालेले उत्पन्न.
22) चिपको चळवळीचा परिणाम?
पर्यावरण संरक्षणाची जाणीव.
23) भारतात उन्हाळ्यात तापमान जास्त का?
सूर्यकिरण लंबरूप पडतात.
24) सहाय्यक सैन्य पद्धत कोणी अमलात आणली?
लॉर्ड वेलस्ली.
25) दुसरे इंग्लो-म्हैसूर युद्ध कोणत्या तहाने संपले?
मंगळूरचा तह.
26) 1962 मध्ये भारतावर आक्रमण केलेले राष्ट्र कोणते?
चीन.
27) “खेड्यांचा विकास म्हणजे भारताचा खरा विकास” कोणी म्हटले?
महात्मा गांधी.
28) दिवाणी अदालत म्हणजे काय?
मालमत्तेसंबंधीचे न्यायालय.
29) स्वामी विवेकानंदांनी रामकृष्ण मिशनची स्थापना का केली?
परमहंस यांच्या विचारांसाठी.
30) पंचशील तत्त्वावर कोणत्या देशांनी सही केली?
भारत आणि चीन.
31) श्रम विभागणी म्हणजे काय?
कौशल्यावर आधारित कामाची विभागणी.
32) कोलकाता येथील आंतरराष्ट्रीय विमानतळाचे नाव?
सुभाषचंद्र बोस विमानतळ.
33) महापूर म्हणजे काय?
अतिवृष्टीमुळे नदी बाहेर वाहणे.
34) अंदाजपत्रक म्हणजे काय?
एका वर्षातील जमा-खर्चाचा ताळेबंद.
35) पहिले जागतिक युद्ध का पेटले?
फ्रान्सिस फर्डिनांड यांची हत्या.
36) भेदभाव म्हणजे काय?
वर्ण, जात, लिंगावर अन्याय.
37) काल बैसाखी म्हणजे काय?
प. बंगालमधील उन्हाळी वादळी पाऊस.
38) सुंदरबन नाव का पडले?
सुंदरी झाडांमुळे.
39) तुटीचे अंदाजपत्रक म्हणजे काय?
उत्पन्नापेक्षा खर्च जास्त असणे.
40) बँक कोणत्या खात्यात सेवा कर गोळा करते?
चालू खाते.
41) इटलीतील फॅसिस्ट पक्षाचा संस्थापक?
मुसोलिनी.
42) तीन मूर्ती भवनचे महत्त्व?
मैसूर, जोधपूर, हैदराबाद सरदारांच्या स्मरणार्थ.
43) गांधीजींनी अस्पृश्यांना काय म्हटले?
हरिजन.
44) भारतातील अतिशय कमी पाऊस पडणारे ठिकाण?
राजस्थानमधील रोयली.
45) प्रत्यक्ष कर म्हणजे काय?
कर ज्या व्यक्तींवर लादला, त्यांनाच भरावा लागतो.
46) कोणते खाते राष्ट्रीय प्रमाणपत्र वितरित करते?
पोस्ट ऑफिस.
47) शुद्धी चळवळ का सुरू झाली?
धर्मांतरित लोकांना परत आणण्यासाठी.
48) भारतीय सैनिकांनी एनफिल्ड बंदुका वापरण्यास नकार का दिला?