सरकारी माध्यमिक शाळांमध्ये कार्यरत असलेल्या सहायक शिक्षकांसाठी व्याख्याता (Lecturer) पदावर पदोन्नती मिळणे हा त्यांच्या शैक्षणिक प्रवासातील एक अत्यंत महत्त्वाचा टप्पा मानला जातो. कर्नाटक शासनाने 2025 सालासाठी जाहीर केलेली पदोन्नती पात्रता परीक्षा ही शिक्षकांना उच्च हुद्द्यावर जाण्याची सुवर्णसंधी देणारी प्रक्रिया आहे. या परीक्षेद्वारे फक्त अध्यापन कौशल्यच नव्हे, तर विषयातील सखोलता, विद्यार्थी-व्यवस्थापन, शालेय प्रशासन समज आणि शैक्षणिक धोरणांची जाण यांचे मूल्यमापन केले जाते. म्हणूनच या ब्लॉगपोस्टमध्ये आम्ही या परीक्षेबद्दल सविस्तर माहिती, मार्गदर्शन आणि तयारीसाठी उपयुक्त संसाधने एकाच ठिकाणी उपलब्ध करून दिली आहेत.
या परीक्षेची पात्रता, अभ्यासक्रम, गुणपद्धती, परीक्षेचे स्वरूप, आवश्यक कागदपत्रे, वेळापत्रक आणि अर्ज प्रक्रिया यासंबंधी स्पष्ट, अद्ययावत आणि विश्वासार्ह माहिती शिक्षकांसाठी अत्यंत महत्त्वाची असते. सहायक शिक्षक व्याख्याता पदासाठी प्रयत्न करत असताना कोणत्या विषयांवर विशेष लक्ष द्यावे, कोणते अध्यापनशास्त्रीय संकल्पना अधिक महत्त्वाच्या आहेत.
सरकारी माध्यमिक शाळेतील सहायक शिक्षकांसाठी व्याख्याता (Lecturer) पदावर पदोन्नती पात्रता परीक्षा (२०२५)
विषय: सरकारी पदवीपूर्व महाविद्यालयांमधील व्याख्याता (Lecturer)पदांवर पदोन्नती देण्यासाठी पात्रता परीक्षा निश्चित करण्याबाबत.
कर्नाटक शासनाचे कार्यवृत्त
पदवीपूर्व शिक्षण विभागाच्या संवर्ग आणि भरती नियमांनुसार, सरकारी पदवीपूर्व महाविद्यालयांमधील व्याख्याता (Lecturer)पदांवर भरतीसंदर्भात महत्त्वाचे बदल करण्यात आले आहेत. नियमांनुसार, 75% जागा थेट भरतीसाठी, तर 25% जागा सरकारी माध्यमिक शाळेतील सहायक शिक्षकांना पदोन्नतीसाठी उपलब्ध करून दिल्या जातात.
सरकारी आदेश क्रमांक: EP 204 SHH 2025, बंगळूरू, दिनांक: 27 नोव्हेंबर 2025
पदोन्नतीसाठी पात्रता निकष आणि पात्रता परीक्षा
सरकारी माध्यमिक शाळांमध्ये कार्यरत सहायक शिक्षकांसाठी पदोन्नतीसाठी पात्रता परीक्षा घेणे बंधनकारक करण्यात आले आहे. पात्रता निश्चित करण्यासाठी, शाळा शिक्षण विभाग, बंगळूरू येथील केंद्रीय नोंदी युनिट (Central Records Unit) यांना सक्षम प्राधिकरण म्हणून नियुक्त करण्यात आले आहे.
पात्रता मिळवण्यासाठी आवश्यक सेवा आणि शिक्षण:
- सहायक शिक्षकांनी त्यांच्या सध्याच्या अध्यापन विषयातील किंवा पदवी स्तरावर अभ्यासलेल्या कोणत्याही वैकल्पिक विषयात पदव्युत्तर पदवी (Post-Graduation) मध्ये किमान 50% गुण प्राप्त केलेले असावेत.
- तसेच, किमान 10 वर्षांची सेवा पूर्ण केलेली असावी.
- जर 10 वर्षे सेवा पूर्ण केलेले आणि वरील शैक्षणिक पात्रता पूर्ण केलेले सहायक शिक्षक उपलब्ध नसतील, तर 7 वर्षांची सेवा पूर्ण झालेले आणि B.Ed. पदवी धारण केलेल्या सहायक शिक्षकांसाठी पात्रता परीक्षा निश्चित करण्याचे आदेश देण्यात आले आहेत.
पात्रता परीक्षेचे स्वरूप आणि अभ्यासक्रमाची विभागणी (Subject Paper)
पात्रता परीक्षेमध्ये विषय-आधारित एक प्रश्नपत्रिका असेल, जी वर्णनात्मक प्रश्नांवर (Descriptive Questions) आधारित असेल आणि यासाठी कमाल 100 गुण निश्चित करण्यात आले आहेत.
विषय पेपरचे 100 गुणांचे वर्गीकरण खालीलप्रमाणे निश्चित करण्यात आले आहे:
| पठ्यक्रमाचा वापर (Content Usage) | 100 गुणांचे वर्गीकरण (BREAK UP) |
|---|---|
| सध्या वापरात असलेला चालू अभ्यासक्रम (Current Syllabus) | प्रथम PUC (Pre-University College) विषयाचा 40% |
| द्वितीय PUC (Pre-University College) विषयाचा 40% | |
| पदव्युत्तर पदवी (Post-Graduation) विषयाचा 20% |
पात्रतेसाठी किमान गुण (Qualifying Marks)
पात्रतेसाठी, विषय-आधारित पेपरमध्ये कमाल 100 गुणांपैकी उमेदवारांनी किमान 50 गुण (Eligible/Qualified) मिळवणे आवश्यक आहे.
कर्नाटक राज्याच्या राज्यपालांच्या आदेशानुसार आणि त्यांच्या नावाने,
शाळा शिक्षण आणि साक्षरता विभागाचे उपसचिव (Under Secretary)
परीक्षेसाठी उपयुक्त मॉडेल प्रश्नपत्रिका, सराव चाचण्या, अभ्यास टिप्स, वेळेचे नियोजन आणि यशस्वी उमेदवारांचे अनुभव यांचाही समावेश करण्यात आला आहे. व्याख्याता पदावर पदोन्नती मिळण्याची इच्छा असणाऱ्या सहायक शिक्षकांसाठी हा ब्लॉग एक मार्गदर्शक म्हणून काम करेल. त्याचबरोबर शैक्षणिक क्षेत्रातील बदल, नवीन धोरणे, आणि शिक्षकांच्या व्यावसायिक कौशल्यवृद्धीसाठी उपलब्ध असलेल्या संधींबाबतही येथे व्यापक माहिती दिली आहे.
