KARTET मराठी अभ्यासक्रम व संदर्भ पुस्तके

Table of Contents

KARTET मराठी अभ्यासक्रम व संदर्भ पुस्तके

KARTET (PAPER-I & PAPER-II) चा मराठी अभ्यासक्रम उमेदवारांना मराठी भाषेचे व्याकरण, शब्दसंग्रह, साहित्य आणि भाषिक उपयोजन या सर्व स्तरांवर सखोल ज्ञान व कौशल्ये तपासण्यासाठी अत्यंत संतुलित पद्धतीने तयार केलेला आहे.

या अभ्यासक्रमाची रचना प्रामुख्याने तीन विभागांमध्ये विभागलेली आहे:

१. मराठी व्याकरण (Marathi Grammar)

हा विभाग भाषेच्या मूलभूत नियमांवर लक्ष केंद्रित करतो. उमेदवारांना वर्णमाला (स्वर, स्वरादी, व्यंजने) आणि स्वरचिन्हे (ऱ्हस्व, दीर्घ) यांसारख्या पायाभूत घटकांचे ज्ञान आवश्यक आहे. याव्यतिरिक्त, विरामचिन्हे, शुद्धलेखन (शुद्ध-अशुद्ध शब्द), आणि जोडाक्षरे यावरही भर दिला जातो, जेणेकरून भाषेचा योग्य वापर करता येईल.

व्याकरणिक रचनांमध्ये, संधी (स्वरसंधी, विसर्ग संधी, व्यंजन संधी), समास (अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व, बहुर्व्रीही) आणि वाक्यांचे प्रकार (केवल, संयुक्त, मिश्र) यांसारख्या जटिल संकल्पनांचा अभ्यास करणे अपेक्षित आहे. क्रियापदाच्या वापरासाठी प्रयोग (कर्तरी, कर्मणी, भावे), काळ (वर्तमान, भूत, भविष्य) आणि विभक्ती प्रत्यय (प्रथमा ते संबोधन) हे महत्त्वाचे उपघटक आहेत. तसेच, भाषिक सौंदर्य वाढवणारे अलंकार (शब्दालंकार, अर्थालंकार) आणि वृत्ते यांचे ज्ञानही आवश्यक आहे.

२. शब्दसंग्रह व भाषिक उपयोजन (Vocabulary and Usage)

या विभागात उमेदवारांची शब्दशक्ती आणि विविध भाषिक अभिव्यक्तींची क्षमता तपासली जाते. यात शब्द (तत्सम, तद्भव), समानार्थी व विरुद्धार्थी शब्द, शब्दसमुहासाठी एक शब्द यांचा समावेश आहे. भाषेतील म्हणी व वाक्प्रचारांचा योग्य अर्थ आणि त्यांचा वाक्यात उपयोग करण्याची क्षमता महत्त्वाची आहे. यासोबतच वचन, लिंग, आणि शब्दाच्या जाती ओळखून त्यांचा योग्य वापर करण्याचे कौशल्य तपासले जाते. कल्पनाविस्तार आणि सारांश लेखन (सारोथ सारांश) हे घटक उमेदवारांच्या विचारशक्ती आणि संक्षेपणामध्ये प्रभुत्व सिद्ध करतात.

३. आकलन आणि साहित्य (Comprehension and Literature)

हा विभाग अध्यापन-अध्ययन प्रक्रियेसाठी आवश्यक असलेल्या व्यापक कौशल्यांवर आधारित आहे. उमेदवारांना उतारा वाचून प्रश्नांची उत्तरे लिहिणे आणि योग्य शिर्षक देणे (गद्य / पद्य) तसेच परिच्छेद पूर्ण करा, चित्रे ओळखून माहिती लिहा आणि भाषा ओळखा यांसारख्या आकलनात्मक कार्यांसाठी तयार रहावे लागते.

साहित्याचे प्रकार (गद्य/पद्य- प्राचीन, अर्वाचीन) आणि महत्त्वाच्या लेखक व कवींचा परिचय (पुरस्कार प्राप्त रचना, नाटक मूल्य, भाषांतर) यांचाही अभ्यासक्रम भाग आहे.

शेवटी, रचना (पत्रलेखन – कौटुंबिक, सामाजिक, व्यावसायिक) आणि निबंध लेखन प्रकार यांमुळे उमेदवारांचे प्रभावी लेखन कौशल्य तपासले जाते. तसेच, गद्य आणि पद्यमधील मूल्य ओळखण्याची क्षमता देखील अभ्यासक्रमात समाविष्ट आहे.

KARTET मराठी अभ्यासक्रम

MARATHI SYLLABUS

अभ्यासक्रम घटक (Syllabus Components)

1) वर्णमाला – स्वर, स्वरादी, व्यंजने.
2) स्वरचिन्हे – हम्व, दीर्घ, ‘र’ कार.
3) विरामचिन्हे – पूर्णविराम, स्वल्पविराम, अल्पविराम, उदगारवाचक चिन्ह, प्रश्नचिन्ह, अवतरण चिन्ह.
4) जोडाक्षरे – जोडशब्द लिहिणे.
5) संधी – स्वरसंधी, विसर्ग संधी, व्यंजन संधी.
6) समास – अव्ययीभाव, तत्पुरुष, द्वंद्व, बहुर्व्रीही.
7) वाक्यांचे प्रकार – केवल वाक्य, संयुक्त वाक्य, मिश्रवाक्य.
8) प्रयोग – कर्तरी, कर्मणी, भावे.
9) विभक्ती प्रत्यय – प्रथमा ते संबोधन पर्यंत 8 प्रकार.
10) काळ – वर्तमान, भूत व भविष्य काळ.
11) अलंकार – शब्दालंकार आणि अथर्थालंकार.
12) शब्द –
- अ) तत्सम तद्भव
- ब) समानार्थी
- क) विरुद्धार्थी
- ड) शब्दसमुहास एक शब्द, नवीन शब्दार्थ.
13) वाक्प्रचार – अर्थ आणि वाक्यात उपयोग.
14) म्हणी – अर्थ.
15) उखाणे – अर्थ.
16) रचना – पत्रलेखन, कौटुंबिक, सामाजिक आणि व्यावसायिक.
17) निबंध लेखन प्रकार.
18) उतारा वाचून प्रश्नांची उत्तरे लिहिणे आणि योग्य शिर्षक देणे (गद्य / पद्य).
19) साहित्याचे प्रकार –
- अ) गद्य – प्राचीन, अर्वाचीन आणि इतर.
- ब) पद्य – प्राचीन, अर्वाचीन आणि इतर प्रकार.
20) लेखक आणि कवी परिचय – पुरस्कार प्राप्त रचना, नाटक मूल्य (राष्ट्रीय / आंतरराष्ट्रीय) व त्यांच्या साहित्याचे भाषांतर इत्यादी.
21) कल्पनाविस्तार: कल्पना विस्तार करणे.
22) वचन: वचन बदलणे.
23) शब्दाच्या जाती ओळखा.
24) सारोथ सारांश लिहा.
25) लिंग – लिंग बदलून लिहिणे.
26) शुद्ध लेखन : शुद्ध अशुद्ध शब्द लिहिणे.
27) वृत्ते – वृत्तांचे प्रकार.
28) मूल्य – मूल्य ओळखणे (गद्य / पद्य).
29) परिच्छेद – परिच्छेद पूर्ण करा.
30) चित्रे – चित्र ओळखून माहिती लिहा.
31) भाषा – भाषा ओळखा.