KARTET विज्ञान अभ्यासक्रम व संदर्भ पुस्तके
KARTET विज्ञान अभ्यासक्रमाचे तपशीलवार विश्लेषण सादर करत आहोत. हा अभ्यासक्रम प्रामुख्याने भौतिकशास्त्र (Physics), रसायनशास्त्र (Chemistry) आणि जीवशास्त्र (Biology) या तीन प्रमुख भागांमध्ये विभागलेला आहे.
KARTET विज्ञान अभ्यासक्रम व संदर्भ पुस्तके
कर्नाटक शिक्षक पात्रता परीक्षा **(KARTET)** उत्तीर्ण होऊन शिक्षक बनण्याचे स्वप्न पाहणाऱ्या उमेदवारांसाठी **विज्ञान (Science) विषयाचा अभ्यासक्रम** आणि योग्य **संदर्भ पुस्तके** किती महत्त्वाचे आहेत, हे आपल्याला माहीत आहे. पेपर II (इयत्ता ६ ते ८) आणि उच्च माध्यमिक स्तरावरील (इयत्ता ११-१२) विज्ञान विषयाची तयारी करताना अनेक उमेदवारांना नेमका कोणता अभ्यास करायचा आणि त्यासाठी कोणते साहित्य वापरायचे, याबाबत संभ्रम असतो.
येथे, आम्ही तुमच्यासाठी KARTET विज्ञान अभ्यासक्रमाचे तपशीलवार विश्लेषण सादर करत आहोत. हा अभ्यासक्रम प्रामुख्याने **भौतिकशास्त्र (Physics), रसायनशास्त्र (Chemistry)** आणि **जीवशास्त्र (Biology)** या तीन प्रमुख भागांमध्ये विभागलेला आहे.
ब्लॉग पोस्टमध्ये काय असेल?
- **प्राथमिक स्तराचा अभ्यासक्रम:** इयत्ता ६ ते ८ च्या NCERT/SCERT पुस्तकांवर आधारित, ‘पदार्थ’, ‘सजीवांमध्ये संघटन’, ‘गती, बल आणि कार्य’ यांसारख्या सामान्य विज्ञान विषयांचा आढावा.
- **उच्च माध्यमिक स्तराचा अभ्यासक्रम (पेपर II):** इयत्ता ११ आणि १२ मधील गहन विषय जसे की ‘ऊष्मागतिकी’, ‘इलेक्ट्रोस्टॅटिक्स’, ‘सेंद्रिय रसायनशास्त्र’ आणि ‘मानवी शरीरक्रियाविज्ञान’ यांवर लक्ष केंद्रित केले जाईल.
- **अध्यापनशास्त्राचे महत्त्व:** विज्ञान विषयाचे प्रभावी अध्यापन करण्यासाठी आवश्यक असणारे अध्यापनशास्त्र **(Pedagogy)** या भागाचा अभ्यास कसा करावा, याबद्दल माहिती.
- **संदर्भ पुस्तके आणि साधने:** अभ्यासक्रमातील प्रत्येक विभागासाठी (Physics, Chemistry, Biology and Pedagogy) सर्वोत्तम आणि **आवश्यक संदर्भ पुस्तकांची** यादी, जी तुमच्या तयारीला योग्य दिशा देईल. यात **B.Ed. पाठ्यपुस्तकांचा** समावेश असेल.
या सर्वसमावेशक मार्गदर्शनामुळे तुमची KARTET विज्ञान विषयाची तयारी अधिक सुलभ आणि प्रभावी होईल.
तुम्ही तुमच्या तयारीला सुरुवात करण्यासाठी सज्ज आहात का?
विज्ञान अभ्यासक्रम (Science Syllabus)
हा अभ्यासक्रम प्रामुख्याने विज्ञान (Science) विषयाशी संबंधित आहे आणि तो वेगवेगळ्या इयत्ता आणि स्तरांमध्ये (प्राथमिक आणि उच्च माध्यमिक) विभागलेला आहे.
| प्राथमिक अभ्यासक्रम (इयत्ता 6-8) आणि सामान्य विज्ञान | |
|---|---|
| मराठी भाषांतर (Marathi Translation) | इंग्रजी उपशीर्षक (English Subtitle) |
| पदार्थ – स्वरूप आणि वर्तन | Matter – Nature and Behaviour |
| व्याख्या: स्थायू, द्रव आणि वायू; वैशिष्ट्ये – आकारमान, आकार, घनता इत्यादी. स्थिती बदलणे (द्रवाचे वायूमध्ये रूपांतर – उष्णतेचे शोषण, गोठणे, संप्लवन). | Definition: solid, liquid and gas; characteristics – shape, volume, density etc; change of state-melting, freezing, evaporation, sublimation. |
| पदार्थाची रचना: मूलद्रव्ये, संयुगे आणि मिश्रणे. विषम मिश्रण, कोलॉइड्स आणि त्यांचे गुणधर्म. | Nature of matter: Elements, compounds and mixtures. Heterogeneous mixtures, colloids and suspensions and their properties. |
| अणू आणि रेणू: रासायनिक संयोगाचे नियम. मोल संकल्पना. अणूची रचना: इलेक्ट्रॉन, प्रोटॉन, न्यूट्रॉन, संयुजा. | Atoms and molecules: Law of chemical combinations, Atomic and molecular masses. Structure of atom: Electrons, protons and neutrons, valency. |
| सजीवांमध्ये संघटन | Organization in the Living World |
| पेशी: जीवनाचे मूलभूत एकक. आदि-केंद्रकी (Prokaryotic) आणि दृश्य-केंद्रकी (Eukaryotic) पेशी. पेशी आवरण, पेशी भित्तिका, पेशी अंगके (उदा. तंतुकणिका, केंद्रक) – रचना आणि कार्य. | Cell: Basic unit of life, prokaryotic and eukaryotic cells, cell organelles (e.g. mitochondria, nucleus) – structure and function. |
| ऊती, अंग, अवयव प्रणाली: प्राणी आणि वनस्पतींच्या ऊती आणि अंग प्रणालीची रचना आणि कार्य. | Tissues, Organs, Organ System: Structure and functions of animal and plant tissues. |
| जैविक विविधता: वनस्पती आणि प्राण्यांची विविधता – वर्गीकरण, प्रमुख गट (उदा. थॅलोफायटा, जिम्नोस्पर्म्स, अपृष्ठवंशी प्राणी). | Biological Diversity: Diversity of plants and animals – basic issues in scientific naming, classification, major groups. |
| गती, बल आणि कार्य | Motion, Force and Work |
| अंतर आणि विस्थापन, वेग, त्वरण, एकसमान आणि गैर-एकसमान गती. | Distance and displacement, velocity, uniform and non-uniform motion. |
| बल आणि न्यूटनचे नियम: बल, न्यूटनचे पहिले, दुसरे आणि तिसरे नियम. जडत्व, संवेग, गती आणि त्वरण. | Force and Newton’s Law: Force and Newton’s laws of motion, inertia, momentum, Force and Acceleration. |
| गुरुत्वाकर्षण: गुरुत्वाकर्षण, गुरुत्वाकर्षणाचा वैश्विक नियम. वस्तुमान, वजन, मुक्त पतन. | Gravitation: Universal Law of Gravitation, Force of Gravitation of the earth, Mass and Weight, Free fall. |
| प्लवनशीलता (Floatation): प्रणोद आणि दाब, आर्किमिडीजचे तत्व, सापेक्ष घनता. | Floatation: Thrust and Pressure, Archimedes’ Principle, Buoyancy, relative density. |
| कार्य, ऊर्जा आणि शक्ती: बलाद्वारे केलेले कार्य, ऊर्जा, शक्ती. ऊर्जेचे संवर्धन. | Work, Energy and Power: Work done by a Force, Energy, Power. Conservation of energy. |
| ध्वनी: ध्वनीचे स्वरूप आणि प्रसार, वेग, श्रवण क्षमता, प्रतिध्वनी आणि सोनार (SONAR). | Sound: Nature of sound and its propagation in various media, speed of sound, range of hearing in humans, echo and SONAR. |
| आरोग्य आणि नैसर्गिक संसाधने | Health and Natural Resources |
| संसर्गजन्य/गैर-संसर्गजन्य रोग. हवा, पाणी, मातीचे प्रदूषण. ओझोनचा थर, कार्बन, नायट्रोजन चक्र. | Infectious and Non-infectious diseases. Air, Water, Soil pollution. Ozone layer, Carbon, Nitrogen cycle. |
| इयत्ता 7 वी आणि 8 वी चे विषय | Class VII and VIII Topics |
| पोषणाचे प्रकार: स्वयंपोषी आणि परपोषी पोषण, प्रकाशसंश्लेषण. | Nutrition: Autotrophic and heterotrophic nutrition, photosynthesis. |
| विद्युत प्रवाह: विद्युत परिपथ, वाहक, विसंवाहक, फ्युज. | Electric current: Electric circuit, conductor, insulator, fuse. |
| प्रकाश: परावर्तन, आरसा आणि वास्तविक/आभासी प्रतिमा. | Light: Reflection, mirror and real/virtual images. |
| धातू आणि अधातू: भौतिक आणि रासायनिक गुणधर्म. | Metals and non-metals: Physical and chemical properties. |
| जीवसृष्टीचे संवर्धन: वन्यजीव, संकटात सापडलेल्या प्रजाती, रेड डेटा बुक. | Conservation of biodiversity/wild life: endangered species, red data book. |
| घर्षण: घर्षणावर परिणाम करणारे घटक. घर्षणाचे फायदे आणि तोटे. | Friction: factors affecting friction, advantages and disadvantages of friction. |
| उच्च माध्यमिक अभ्यासक्रम (पेपर-II, इयत्ता 11 आणि 12) – भौतिकशास्त्र | |
| मराठी भाषांतर (Marathi Translation) | इंग्रजी उपशीर्षक (English Subtitle) |
| युनिट I: भौतिक जग आणि मापन | Unit I: Physical World and Measurement |
| भौतिक जगाची व्याप्ती, मापनाची गरज, SI एकक प्रणाली, अचूकता आणि त्रुटी. | Physical World, Need for measurement, SI units, accuracy and precision, errors in measurement. |
| युनिट II: गतीशास्त्र | Unit II: Kinematics |
| सरळ रेषेतील गती: स्थिती-वेळ आलेख, वेग आणि गती. समतल प्रदेशातील गती: अदिश आणि सदिश राशी, प्रक्षेपणास्त्र गती. | Motion in a Straight Line: Position-time graph, speed and velocity. Motion in a Plane: Scalar and vector quantities, projectile motion. |
| युनिट VI: गुरुत्वाकर्षण | Unit VI: Gravitation |
| केप्लरचे नियम, गुरुत्वाकर्षणाचा वैश्विक नियम. गुरुत्वीय त्वरण आणि उंचीनुसार बदल. मुक्तीचा वेग (Escape velocity). | Kepler’s laws, universal law of gravitation. Acceleration due to gravity, escape velocity, orbital velocity of a satellite. |
| युनिट XI: इलेक्ट्रोस्टॅटिक्स | Unit XI: Electrostatics |
| विद्युत प्रभार संवर्धन, कूलॉम्बचा नियम, विद्युत क्षेत्र, गॉसचे प्रमेय. विद्युत स्थितीज ऊर्जा, विद्युत दाब. | Electric Charges Conservation, Coulomb’s law, electric field, Gauss’s theorem. Electric Potential and Capacitance. |
| युनिट XVI: ऑप्टिक्स | Unit XVI: Optics |
| किरण ऑप्टिक्स: परावर्तन, अपवर्तन, गोलीय आरसे आणि लेन्स. मानवी डोळ्याचे कार्य. | Ray Optics: Reflection, Refraction, spherical mirrors and lenses. Functioning of a lens in human eye. |
| उच्च माध्यमिक अभ्यासक्रम (पेपर-II, इयत्ता 11 आणि 12) – रसायनशास्त्र | |
| मराठी भाषांतर (Marathi Translation) | इंग्रजी उपशीर्षक (English Subtitle) |
| युनिट I: रसायनशास्त्राची काही मूलभूत संकल्पना | Unit I: Some Basic Concepts of Chemistry |
| युनिट II: अणूची रचना | Unit II: Structure of Atom |
| युनिट IV: रासायनिक बंधन आणि रेणूची रचना | Unit IV: Chemical Bonding and Molecular Structure |
| युनिट XII: सेंद्रिय रसायनशास्त्र – काही मूलभूत तत्त्वे आणि तंत्र | Unit XII: Organic Chemistry – Some Basic Principles and Technique |
| युनिट XIV: पर्यावरणीय रसायनशास्त्र | Unit XIV: Environmental Chemistry |
| उच्च माध्यमिक अभ्यासक्रम (पेपर-II, इयत्ता 11 आणि 12) – जीवशास्त्र | |
| मराठी भाषांतर (Marathi Translation) | इंग्रजी उपशीर्षक (English Subtitle) |
| I. सजीव जगात विविधता | I. Diversity in Living World |
| III. पेशी संरचना आणि कार्य | III. Cell Structure and Function |
| V. मानवी शरीरक्रियाविज्ञान | V. Human Physiology |
| I. पुनरुत्पादन | I. Reproduction |
| V. पर्यावरण आणि पारिस्थितिकी | V. Ecology and Environment |
| जैवविविधता आणि तिचे संवर्धन: हॉटस्पॉट्स, रेड डेटा बुक, राष्ट्रीय उद्याने. | Biodiversity and its conservation: Hotspots, Red Data Book, National parks and sanctuaries. |
