उत्तरसूची (Answer Key)

अ) बहुपर्यायी प्रश्न (MCQs)
1. ड. पोलीस अधिकारी
2. ब. पांढरा
3. ब. रानजाईच्या गंधाने
4. अ. टेकड्यांच्या खालाटितून
5. ब. तरवडीच्या
6. क. गोकर्ण
7. अ. बाभळीच्या
8. क. भोरड्या
9. ब. अरुंद पांदीतून
10. क. घायपात
11. ब. अद्भुत बेटात
12. क. तेथील स्थिती कायम आहे म्हणून
13. ब. बदल
14. ब. कारण त्या स्थळाची स्थिती तशीच आहे.

ब) रिकाम्या जागा भरा
15. भान
16. सानुली
17. रुक्ष
18. न्हाव्यांची
19. काटेरी
20. अनुभवितो

क) जोड्या जुळवा
21. 1-ब, 2-क, 3-ड, 4-इ, 5-अ

ड) एका वाक्यात/शब्दात उत्तरे लिहा
22. कवीचे विशेष लेखन ग्रामीण कविता व बालकवितांबद्दल होते.
23. वाऱ्यावर सोनवळिची फुले डोलतात.
24. बाभळीच्या झाडाजवळ करडांसह शेरड्या बागडतात.
25. निवडुंगाच्या बेटाभोवती घायपात वनस्पती आहेत.
26. कवीने झेंडूची बहीण मखमल फुलाला म्हटले आहे.

इ) 2-3 वाक्यात उत्तरे लिहा
27. तरवडीला लागणाऱ्या शेंगा वाळल्यावर त्या खुळखुळ असा आवाज करतात, म्हणून कवीने त्याला ‘खुळखुळे’ असे म्हटले आहे.
28. बाभळीच्या झाडाजवळ काटेरी आणि रुक्ष बाभळी आहेत. त्या बाभळीवर न्हाव्यांची घरकुले लटकलेली आहेत. त्यासोबतच तिथे करडांसह शेरड्या बागडताना दिसतात.
29. घायपाताची पाने लांब आणि निमुळती असतात. ती एखाद्या तलवारीसारखी (समशेर) दिसतात, म्हणून कवीने ‘समशेरी रोखिते’ असे म्हटले आहे.
30. झाडीत शिरल्यावर कवीला आपण एखाद्या जादूच्या अद्भुत बेटामध्ये राहतो असे वाटते. त्याला बालपणी जी मौज वाटली होती, तीच मौज आजही तिथे जाणवते.

फ) 4-5 वाक्यात उत्तरे लिहा
31. कवीने आपल्या आयुष्यात अनेक बदल पाहिले आहेत. पण त्या ठिकाणाची स्थिती अजूनही तशीच आहे, त्यात कोणताही बदल झालेला नाही. बालपणीचा आनंद आजही तिथे अनुभवता येतो, म्हणून कवीला त्या ठिकाणाचे विशेष आकर्षण वाटते.
32. रानजाईच्या वेली फुललेल्या आहेत, ज्यामुळे चहूकडे त्यांचा सुगंध दरवळत आहे. त्यामुळे कवीचे मन आणि जाणीव हरपून जाते. तसेच, दोन डोंगरामधील खोलगट जागेतून एक लहानसा झरा वाहत आहे आणि तिथे पाखरे चिवचिवत आहेत. असे सुंदर दृश्य रानजाईपाशी दिसते.

ग) कविता पूर्ण करा
33. काटेरी वेड्या रुक्ष तिथे बाभळी,
ज्यावरी घरकुले न्हाव्यांची लटकली.
करडांसह तेथे बागडती शेरड्या,
कलकलाट करती झाडांवर भोरड्या.

ह) व्याकरण आधारित प्रश्न
34. अ) स्थित्यंतर = स्थिती + अंतर
ब) अधिकांश = अधिक + अंश
35. यमक उदाहरणे: हरपते – पाखरे, खुळखुळे – कुंडले, बाभळी – लटकली, शेरड्या – भोरड्या, रोखिते – भोती, पाहिली – त्या स्थळी.
36. समानार्थी शब्द:
अ) वल्लरी – वेल
ब) भान – जाणीव
क) मौज – गम्मत, मजा
ड) रम्य – सुंदर, आनंददायक
इ) रहदारी – वर्दळ
37. विरुद्धार्थी शब्द:
अ) लहान – मोठे
ब) रुक्ष – रसाळ, ओले
क) जवळ – लांब, दूर
ड) नैसर्गिक – कृत्रिम
38. वचन बदला:
अ) घरकुले – घरकुल
ब) कुंडले – कुंडले (एकवचन आणि अनेकवचन समान)
क) बेटे – बेट
ड) फुले – फुल
39. लिंग बदला:
अ) शिक्षक – शिक्षिका
ब) मुलगा – मुलगी
क) शेळी – बोकड
ड) कवी – कवयित्री
40. विशेषण:
अ) सानुली
ब) काटेरी, रुक्ष
41. क्रियापद:
अ) हरपते
ब) चिवचिवती
क) डुलती
42. खालाटित
43. अव्यय – ‘त्यामुळे’ हे परिणामबोधक उभयान्वयी अव्यय आहे, तर ‘याहुनी’ हे शब्दयोगी अव्यय आहे.
44. ‘झाडी’ म्हणजे झाडांची दाट गर्दी किंवा समूह.
45. ‘मखमल’ म्हणजे एक प्रकारचे जांभळ्या रंगाचे फुल जे मखमल कापडासारखे मऊ असते.
46. अनेक कवितांचा संग्रह एकाच पुस्तकात छापलेला असतो, त्याला ‘काव्यसंग्रह’ म्हणतात.
47. ‘परि’ या शब्दाचा अर्थ ‘परंतु’ किंवा ‘पण’ असा आहे.
48. ‘स्वाभाविक’ म्हणजे नैसर्गिक, नैसर्गिकरीत्या किंवा सहजपणे घडलेले.
49. ‘पांदी’ म्हणजे झुडूपातून जाणारी अरुंद वाट किंवा गाडीवाट.
50. ‘लुब्धकरणे’ म्हणजे मोहित करणे किंवा आकर्षित करणे.