CLASS – 5
MEDIUM – MARATHI
SUBJECT – ENVIRONMENT STUDIES
SYLLABUS – KARNATAKA STATE
QUESTION BANK OF LESSON BASED ASSESSMENT
फक्त सरावासाठी
दिनांक: २८ जुलै २०२५ रोजी DSERT ने प्रकाशित केलेल्या FAQ नुसार LBA चे गुण खालीलप्रमाणे असतील
- सर्व प्रश्न फक्त LBA प्रश्नसंचातून घ्यावेत का?
➤ होय, शिकवण्यापासून मूल्यमापनापर्यंत LBA प्रश्नांचा उपयोग करावा. प्रश्नपत्रिका स्वतः तयार करता येते. - FLN विद्यार्थ्यांसाठी LBA कसे करावे?
➤ इतर विद्यार्थ्यांप्रमाणेच LBA घ्यावे व गुण SATS मध्ये नोंदवावेत. - उर्दू माध्यमासाठी LBA प्रश्नसंच मिळेल का?
➤ होय, त्याचे भाषांतर व रचना सुरू असून लवकरच उपलब्ध होईल. - प्रत्येक पाठासाठी ब्लूप्रिंटनुसार प्रश्नपत्रिका तयार करावी का?
➤ होय,- इयत्ता 1 ते 5: 10 लेखी + 5 तोंडी = 15 गुण
- इयत्ता 6 ते 10: 20 लेखी
- पुनः सिंचन (Marusinchan) असलेल्या जिल्ह्यांसाठी: LBA 15 + पुनः सिंचन 5 = 20 गुण
- इतर जिल्हे: LBA 20 गुण अधिक माहीती – येथे पहा
(टीप: वरीलप्रमाणे प्रश्नांची संख्या आणि गुण हे दिलेल्या टक्केवारीनुसार अंदाजे आहेत आणि थोडे फरक असू शकतात.)
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
पाठ 1 . सजीव सृष्टी
प्रश्नपत्रिकेची रूपरेषा (Blueprint)
पाठ: १. सजीव सृष्टी
इयत्ता: ५ वी
एकूण गुण: 10
काठीण्यतेनुसार गुणांचे वितरण:
- सुलभ (Easy): 40% (4 गुण)
- सरासरी (Average): 32% (3.2 गुण) – अंदाजे 3 गुण
- कठीण (Difficult): 28% (2.8 गुण) – अंदाजे 3 गुण
मूलभूत क्षमतांनुसार गुणांचे वितरण:
- ज्ञान (Knowledge): 30% (3 गुण)
- समजून घेणे (Understanding): 40% (4 गुण)
- उपयोजन (Application): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 2 गुण
- कौशल्ये (Skills): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 1 गुण
नमुना प्रश्नपत्रिका
विषय: परिसर अध्ययन (इयत्ता ५ वी)
एकूण गुण: 10
प्रश्न 1: योग्य पर्याय निवडून प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (3 Questions x 1 mark each)
- श्वसन प्रक्रियेत वनस्पती कोणता वायू बाहेर टाकतात?
- वनस्पतींमध्ये अन्न तयार करण्याच्या प्रक्रियेला काय म्हणतात?
- कासवाचे सरासरी आयुष्यमान किती असते?
प्रश्न 2: योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (4 Questions x 0.5 mark each)
- सर्व सजीव ______ पासून बनलेले असतात.
- सिंह आणि वाघ हे ______ प्राणी आहेत.
- हिरव्या वनस्पती ज्या प्रक्रियेद्वारे अन्न तयार करतात तिला ______ म्हणतात.
- वनस्पती बिया आणि ______ द्वारे पुनरुत्पादन करतात.
प्रश्न 3: खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते तीन वाक्यांत लिहा. (2 Questions x 2.5 marks each)
- सजीव आणि निर्जीव वस्तूंमधील कोणतेही दोन फरक लिहा.
- वनस्पतींना अन्न तयार करण्यासाठी आवश्यक असलेले चार मुख्य घटक कोणते आहेत?
विद्यार्थ्यांसाठी तोंडी परीक्षेसाठी १० प्रश्न
- सर्व सजीवांचे मूलभूत एकक काय आहे?
- एका मांसाहारी प्राण्याचे नाव सांगा.
- प्रकाशसंश्लेषणासाठी वनस्पती कोणता वायू वापरतात?
- एका बारमाही वनस्पतीचे उदाहरण द्या.
- सजीवांची वाढ म्हणजे काय?
- सजीव आणि निर्जीव वस्तूंमधील कोणताही एक फरक सांगा.
- सजीव श्वास घेताना कोणता वायू आत घेतात आणि कोणता वायू बाहेर टाकतात?
- वनस्पती ज्या दोन प्रकारे पुनरुत्पादन करतात ते सांगा.
- पर्यावरण म्हणजे काय?
- सजीवांनी अन्न खाण्याचे दोन फायदे काय आहेत?
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
पाठ 2. कुटुंब
प्रश्नपत्रिकेची रूपरेषा (Blueprint)
पाठ: २. कुटुंब
इयत्ता: ५ वी
एकूण गुण: 10
काठीण्यतेनुसार गुणांचे वितरण:
- सुलभ (Easy): 40% (4 गुण)
- सरासरी (Average): 32% (3.2 गुण) – अंदाजे 3 गुण
- कठीण (Difficult): 28% (2.8 गुण) – अंदाजे 3 गुण
मूलभूत क्षमतांनुसार गुणांचे वितरण:
- ज्ञान (Knowledge): 30% (3 गुण)
- समजून घेणे (Understanding): 40% (4 गुण)
- उपयोजन (Application): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 2 गुण
- कौशल्ये (Skills): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 1 गुण
नमुना प्रश्नपत्रिका
विषय: परिसर अध्ययन (इयत्ता ५ वी)
एकूण गुण: 10
प्रश्न 1: योग्य पर्याय निवडून प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (3 Questions x 1 mark each)
- एकाच घरात दोन किंवा अधिक पिढ्यांच्या लोकांना एकत्र राहणे याला काय म्हणतात?
- कौटुंबिक वृक्षात पुरुषांसाठी कोणते चिन्ह वापरले जाते?
- कुटुंबाच्या स्वरूपातील बदलांची कारणे काय आहेत?
प्रश्न 2: योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (4 Questions x 0.5 mark each)
- ज्या कुटुंबात अनेक पिढ्या एकत्र राहतात त्याला ______ कुटुंब म्हणतात.
- कुटुंबाची रचना दर्शवण्यासाठी ______ वृक्षाचा वापर केला जातो.
- विभक्त कुटुंबात, सहसा फक्त ______ पिढ्या राहतात.
- कुटुंबातील सदस्य एकमेकांशी ______ जोडलेले असतात.
प्रश्न 3: खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते तीन वाक्यांत लिहा. (2 Questions x 2.5 marks each)
- कौटुंबिक वृक्ष म्हणजे काय?
- घरात वडीलधारी मंडळी असण्याचे दोन फायदे काय आहेत?
विद्यार्थ्यांसाठी तोंडी परीक्षेसाठी १० प्रश्न
- विभक्त कुटुंबात किती पिढ्या असतात?
- एकत्र कुटुंबाचे उदाहरण द्या.
- कुटुंबातून आपण कोणती मूल्ये शिकतो?
- कुटुंबातील सदस्यांमध्ये प्रेम आणि आपुलकी असणे का महत्त्वाचे आहे?
- कौटुंबिक वृक्षात पुरुषांना दर्शवण्यासाठी कोणते चिन्ह वापरले जाते?
- दोन पिढ्यांच्या कुटुंबाला काय म्हणतात?
- कुटुंबामधून आपण शिकलेले कोणतेही दोन गुण सांगा.
- घरातील वडीलधारी मंडळींची काळजी घेणे का महत्त्वाचे आहे?
- आधुनिक काळात विभक्त कुटुंबांची संख्या का वाढत आहे?
- कुटुंबातील सदस्यांच्या मदतीने तुम्ही कोणते कौटुंबिक कार्य एकत्र साजरे करू शकता?
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
पाठ 3. समाज
प्रश्नपत्रिकेची रूपरेषा (Blueprint)
पाठ: ३. समाज
इयत्ता: ५ वी
एकूण गुण: 10
काठीण्यतेनुसार गुणांचे वितरण:
- सुलभ (Easy): 40% (4 गुण)
- सरासरी (Average): 32% (3.2 गुण) – अंदाजे 3 गुण
- कठीण (Difficult): 28% (2.8 गुण) – अंदाजे 3 गुण
मूलभूत क्षमतांनुसार गुणांचे वितरण:
- ज्ञान (Knowledge): 30% (3 गुण)
- समजून घेणे (Understanding): 40% (4 गुण)
- उपयोजन (Application): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 2 गुण
- कौशल्ये (Skills): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 1 गुण
नमुना प्रश्नपत्रिका
विषय: परिसर अध्ययन (इयत्ता ५ वी)
एकूण गुण: 10
प्रश्न 1: योग्य पर्याय निवडून प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (3 Questions x 1 mark each)
- एका विशिष्ट भागात राहणाऱ्या लोकांच्या समूहाला काय म्हणतात?
- खेड्यांमध्ये आढळणारी एक प्रमुख समस्या कोणती आहे?
- समाजातील प्रत्येक व्यवसायाचा/कामाचा आदर केला पाहिजे कारण…
प्रश्न 2: योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (4 Questions x 0.5 mark each)
- एका विशिष्ट भागात राहणाऱ्या लोकांच्या समूहाला _________ म्हणतात.
- शहरात राहणारे लोक _________ समाज तयार करतात.
- शहरी भागातील लोक चांगल्या रोजगारासाठी आणि _________ येतात.
- कामाचा आदर म्हणजे प्रत्येक काम _________ आहे हे जाणून घेणे.
प्रश्न 3: खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते तीन वाक्यांत लिहा. (2 Questions x 2.5 marks each)
- ग्रामीण आणि शहरी समुदायांमध्ये असलेले दोन महत्त्वाचे फरक/भिन्नता लिहा.
- समुदायातील परस्परावलंबित्व (interdependence) म्हणजे काय?
विद्यार्थ्यांसाठी तोंडी परीक्षेसाठी १० प्रश्न
- समाज (Community) म्हणजे काय?
- ग्रामीण लोकांचा मुख्य व्यवसाय काय आहे?
- कामाचा आदर (Job respect) म्हणजे काय?
- आदिवासी समुदाय (Tribal community) म्हणजे काय?
- निर्मल ग्राम योजनेचा उद्देश काय आहे?
- शहरी भागातील एक प्रमुख समस्या कोणती आहे?
- कुटुंबे एकत्र राहिल्याने समाज निर्माण होतो का?
- विकासाची जबाबदारी समाजातील प्रत्येकाने घ्यावी का?
- शहरी आणि ग्रामीण समाजातील एक महत्त्वाचा फरक सांगा.
- तुम्ही तुमच्या समाजात स्वच्छतेसाठी काय कराल?
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
पाठ 4. समाजातील खेळ
प्रश्नपत्रिकेची रूपरेषा (Blueprint)
पाठ: ४. समाजातील – खेळ
इयत्ता: ५ वी
एकूण गुण: 10
काठीण्यतेनुसार गुणांचे वितरण:
- सुलभ (Easy): 40% (4 गुण)
- सरासरी (Average): 32% (3.2 गुण) – अंदाजे 3 गुण
- कठीण (Difficult): 28% (2.8 गुण) – अंदाजे 3 गुण
मूलभूत क्षमतांनुसार गुणांचे वितरण:
- ज्ञान (Knowledge): 30% (3 गुण)
- समजून घेणे (Understanding): 40% (4 गुण)
- उपयोजन (Application): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 2 गुण
- कौशल्ये (Skills): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 1 गुण
नमुना प्रश्नपत्रिका
विषय: परिसर अध्ययन (इयत्ता ५ वी)
एकूण गुण: 10
प्रश्न 1: योग्य पर्याय निवडून प्रश्नांची उत्तरे लिहा. (3 Questions x 1 mark each)
- नियमितपणे खेळ आणि व्यायाम करण्याचे प्रमुख फायदे काय आहेत?
- माउंट एव्हरेस्ट सर करणारी पहिली भारतीय महिला कोण होती?
- खेळांमुळे काय विकसित होते?
प्रश्न 2: योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (4 Questions x 0.5 mark each)
- खेळ समाजात व्यक्तींमधील ______________ विकसित करतात.
- माउंट एव्हरेस्ट सर करणारी पहिली भारतीय महिला ______________ पाल होती.
- साहसी खेळांसाठी अधिक ______________ आणि _________________ आवश्यक आहे.
- राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय खेळ देशांदरम्यान ______________ आणि ______________ निर्माण करतात.
प्रश्न 3: खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते तीन वाक्यांत लिहा. (2 Questions x 2.5 marks each)
- नियमितपणे खेळ खेळणे महत्त्वाचे का आहे?
- साहसी खेळ खेळण्यापूर्वी कोणती खबरदारी घ्यावी?
विद्यार्थ्यांसाठी तोंडी परीक्षेसाठी १० प्रश्न
- खेळांमुळे मिळणारे कोणतेही दोन फायदे सांगा.
- साहसी खेळांचे दोन उदाहरणे सांगा.
- खेळ खेळल्याने आत्मविश्वास वाढतो का?
- माउंट एव्हरेस्टवर चढणारे पहिले व्यक्ती कोण होते?
- योग किंवा सायकलिंगचे दोन फायदे सांगा.
- खेळ आणि व्यायामामुळे शारीरिक आरोग्य कसे सुधारते?
- खेळांमुळे मानसिक आरोग्यासाठी काय मदत होते?
- खेळ खेळताना आपण जिंकणे आणि हरणे कसे स्वीकारले पाहिजे?
- राष्ट्रीय आणि आंतरराष्ट्रीय खेळ देशांना कशी मदत करतात?
- साहसी खेळांसाठी कोणती विशेष उपकरणे लागतात?
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
पाठ 5. नैसर्गिक स्त्रोत
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
पाठ 6. हवा
प्रश्नपत्रिकेची रूपरेषा (Blueprint)
पाठ: ५. नैसर्गिक स्त्रोत
इयत्ता: ५ वी
एकूण गुण: 10
काठीण्यतेनुसार गुणांचे वितरण:
- सुलभ (Easy): 40% (4 गुण)
- सरासरी (Average): 32% (3.2 गुण) – अंदाजे 3 गुण
- कठीण (Difficult): 28% (2.8 गुण) – अंदाजे 3 गुण
मूलभूत क्षमतांनुसार गुणांचे वितरण:
- ज्ञान (Knowledge): 30% (3 गुण)
- समजून घेणे (Understanding): 40% (4 गुण)
- उपयोजन (Application): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 2 गुण
- कौशल्ये (Skills): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 1 गुण
नमुना प्रश्नपत्रिका
विषय: परिसर अध्ययन (इयत्ता ५ वी)
एकूण गुण: 10
प्रश्न 1: योग्य उत्तर निवडा आणि खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या. (3 Questions x 1 mark each)
- खालीलपैकी कोणता नैसर्गिक स्त्रोत नाही?
a) पाणी b) हवा c) प्लास्टिक d) सूर्यप्रकाश - जमिनीची धूप कशामुळे होते?
a) झाडे लावल्यामुळे b) जास्त पाऊस पडल्यामुळे c) योग्य शेतीमुळे d) कचऱ्याच्या विल्हेवाटमुळे - पर्यावरणाचे संरक्षण कशामुळे होते?
a) झाडे तोडणे b) जास्त प्रदूषण c) सौरऊर्जेचा वापर d) जीवाश्म इंधनाचा वापर
प्रश्न 2: योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (4 Questions x 0.5 mark each)
- _______________ हे खनिज आहे, जे पृथ्वीच्या आतून काढले जाते.
- जंगले आपल्याला _______________ देतात, ज्यामुळे आपल्याला श्वास घेता येतो.
- ________________ हे अपारंपरिक ऊर्जा स्त्रोत आहे.
- कोळसा, पेट्रोलियम आणि नैसर्गिक वायूला _______________ म्हणतात.
प्रश्न 3: खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते तीन वाक्यांत लिहा. (2 Questions x 2.5 marks each)
- नैसर्गिक स्त्रोत म्हणजे काय? त्यांची दोन उदाहरणे द्या.
- जंगलतोड थांबवण्यासाठी तुम्ही काय मदत करू शकता?
विद्यार्थ्यांसाठी तोंडी परीक्षेसाठी १० प्रश्न
- नैसर्गिक स्त्रोत म्हणजे काय?
- जंगलतोड म्हणजे काय?
- नूतनीकरणीय (Renewable) आणि नूतनीकरण न करता येणारे (Non-renewable) स्त्रोत म्हणजे काय?
- सौर ऊर्जेचे दोन उपयोग सांगा.
- जीवाश्म इंधनामुळे पर्यावरणाला कोणता धोका होतो?
- माती कशी तयार होते?
- पाणी एक नैसर्गिक स्त्रोत आहे का?
- आपण नैसर्गिक स्त्रोतांचे संरक्षण का केले पाहिजे?
- जंगले आपल्याला काय देतात?
- तुमच्या घरात नैसर्गिक स्त्रोतांचा वापर कसा होतो?
पाठ आधारित मूल्यमापन नमुना प्रश्नपत्रिका
पाठ 7. पाणी
प्रश्नपत्रिकेची रूपरेषा (Blueprint)
पाठ: ६. हवा
इयत्ता: ५ वी
एकूण गुण: 10
काठीण्यतेनुसार गुणांचे वितरण:
- सुलभ (Easy): 40% (4 गुण)
- सरासरी (Average): 32% (3.2 गुण) – अंदाजे 3 गुण
- कठीण (Difficult): 28% (2.8 गुण) – अंदाजे 3 गुण
मूलभूत क्षमतांनुसार गुणांचे वितरण:
- ज्ञान (Knowledge): 30% (3 गुण)
- समजून घेणे (Understanding): 40% (4 गुण)
- उपयोजन (Application): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 2 गुण
- कौशल्ये (Skills): 15% (1.5 गुण) – अंदाजे 1 गुण
नमुना प्रश्नपत्रिका
विषय: परिसर अध्ययन (इयत्ता ५ वी)
एकूण गुण: 10
प्रश्न 1: योग्य उत्तर निवडा आणि खालील प्रश्नांची उत्तरे द्या. (3 Questions x 1 mark each)
- हवेतील सर्वात जास्त प्रमाणात असलेला वायू कोणता आहे?
- हवेच्या प्रदूषणामुळे कोणता रोग होतो?
- हवेचे मुख्य घटक कोणते आहेत?
प्रश्न 2: योग्य उत्तरांनी रिकाम्या जागा भरा. (4 Questions x 0.5 mark each)
- हवा _______________ असते.
- गाड्यांच्या धुरामुळे हवा _______________ होते.
- झाडे हवा _______________ ठेवतात.
- हवा _______________ असते.
प्रश्न 3: खालील प्रश्नांची उत्तरे दोन ते तीन वाक्यांत लिहा. (2 Questions x 2.5 marks each)
- हवा प्रदूषण म्हणजे काय? ते कसे टाळता येते?
- हवेचे आपल्या जीवनात काय महत्त्व आहे?
विद्यार्थ्यांसाठी तोंडी परीक्षेसाठी १० प्रश्न
- हवा कशापासून बनलेली आहे?
- हवा प्रदूषण कशामुळे होते?
- आपण श्वास घेण्यासाठी कोणता वायू वापरतो?
- हवा स्वच्छ ठेवण्यासाठी काय करावे?
- हवेतील दोन वायूंची नावे सांगा.
- हवा दिसते का?
- हवेचा वास येतो का?
- हवेचा स्पर्श जाणवतो का?
- हवा कोणत्या दोन गोष्टींमध्ये मदत करते?
- हवा प्रदूषणाचे दोन परिणाम सांगा.
