📝 NMMS परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• रॉबर्ट हुक: १६६५ मध्ये ‘मायक्रोग्राफिया’ पुस्तक प्रकाशित केले आणि कॉर्कच्या तुकड्यातून ‘पेशी’ (Cell) हा शब्द प्रथमच वापरला.
• अटोनी व्हॉन ल्यूवेनहॉक: सूक्ष्मजीवांना प्रथमच जिवंत पाहिले. त्यांना ‘सूक्ष्मजीवशास्त्राचा जनक’ म्हणतात.
• पेशीचे मुख्य भाग: पेशीपटल (बाहेरील आवरण), केंद्रक (सर्व क्रियांचे नियंत्रण करणारे) आणि पेशीद्रव.
• वनस्पती पेशी: वनस्पती पेशींना ‘पेशीभित्ती’ असते. अन्न तयार करण्यासाठी ‘हरितलवके’ आणि पदार्थ साठवण्यासाठी मोठी ‘रिक्तीका’ असते.
• सर्वात मोठी पेशी: शहामृगाच्या अंड्याचा पिवळा बलक (१३०-१७० मिमी).
• विषाणू (Viruses): सूक्ष्म आणि अपेशीय असतात, जे फक्त जिवंत पेशीत शिरल्यावरच वाढतात.
• यीस्टचे कार्य: उबदार पिठात श्वसन करताना ‘कार्बन डायऑक्साइड’ वायू सोडतो, ज्यामुळे पीठ फुगते.
• लॅक्टोबॅसिलस: दुधातील साखरेचे ‘लॅक्टिक आम्लात’ रूपांतर करून दही तयार करणारा जीवाणू.
• रायझोबियम: कडधान्यांच्या मुळांच्या गाठींमध्ये राहून हवेतून नायट्रोजन अडवणारे जीवाणू.
• स्पायरूलिना: सूक्ष्मशैवाळ ज्याला ‘सुपरफूड’ म्हणतात (व्हिटॅमिन B12 व प्रथिनांनी समृद्ध).