NMMS परीक्षेसाठी महत्त्वाचे मुद्दे

• 1665 मध्ये रॉबर्ट हुक यांनी ‘मायक्रोग्राफिया’ पुस्तकातून पहिल्यांदा ‘पेशी’ (Cell) या शब्दाचा वापर केला.
• पेशीचे मुख्य तीन भाग असतात: पेशीपटल (Cell membrane), पेशीद्रव (Cytoplasm), आणि केंद्रक (Nucleus).
• वनस्पती पेशीला पेशीभित्ती (Cell Wall) मुळे कणखरपणा मिळतो, तर रिक्तीका (Vacuole) मुळे आकार टिकून राहतो.
• चेतन पेशी (Nerve cells) शरीरात संदेश पोहोचवण्यासाठी लांब आणि शाखायुक्त असतात.
• सजीवांची संघटना पातळी: पेशी -> ऊती -> अवयव -> अवयव संस्था -> सजीव.
• विषाणू (Viruses) हे अपेशीय असून फक्त जिवंत पेशीत शिरल्यावरच वाढू लागतात.
• यीस्ट हा सूक्ष्मजीव श्वसनातून कार्बन डायऑक्साईड तयार करतो, ज्यामुळे बेकरीचे पीठ फुगते.
• लॅक्टोबॅसिलस जीवाणू दुधातील साखरेचे लॅक्टिक आम्लात रूपांतर करून दही बनवतात.
• द्विदल वनस्पतींच्या मुळांच्या गाठीत आढळणारे रायझोबियम जीवाणू नायट्रोजन स्थिरीकरण करतात.
• स्पायरूलिना या सूक्ष्मशैवाळात प्रथिनांचे प्रमाण 60% पेक्षा जास्त असते, त्यामुळे त्याला ‘सुपरफुड’ म्हणतात.