ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ: ಒತ್ತಡ (Stress)
ಒತ್ತಡ ಎಂದರೇನು?
ಮನುಷ್ಯನ ದೈನಂದಿನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಬೇಡಿಕೆ ಅಥವಾ ಸವಾಲಿಗೆ ದೇಹ ಮತ್ತು ಮನಸ್ಸು ನೀಡುವ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು Stress (ಒತ್ತಡ) ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಗೆಗಿನ ಅತಿಯಾದ ಭಯವು ಒತ್ತಡದ ಒಂದು ರೂಪವಾಗಿದೆ.
Stressor (ಒತ್ತಡಕಾರಕ)
ಒತ್ತಡಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುವ ಯಾವುದೇ ಬಾಹ್ಯ ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ ಅಂಶವನ್ನು Stressor ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಯಾದ ಒತ್ತಡವು ದೀರ್ಘಕಾಲದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದರೆ ಅದು ವ್ಯಕ್ತಿಯ ದೈಹಿಕ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕ ಅಸೌಕರ್ಯಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಕ್ಷಮತೆಯ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.
ಒತ್ತಡ ನಿರ್ವಹಣಾ ತಂತ್ರಗಳು (Stress Management Techniques)
ಆರೋಗ್ಯಕರ ನಿರ್ವಹಣೆ
ಒತ್ತಡವನ್ನು ಸಮರ್ಥವಾಗಿ ಎದುರಿಸಲು ಕೆಲವು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಾನಗಳು ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ. ಸಮರ್ಪಕವಾದ ಸಮಯ ನಿರ್ವಹಣೆ (Time Management), ನಿರಂತರ ವ್ಯಾಯಾಮ, ವಿಶ್ರಾಂತಿ ತಂತ್ರಗಳು (Relaxation techniques) ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬೆಂಬಲವು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ನೆರವಾಗುತ್ತವೆ.
ಶಿಕ್ಷಕರ ಪಾತ್ರ
ಶಾಲಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಎದುರಿಸುವ ಪರೀಕ್ಷಾ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಲು ಶಿಕ್ಷಕರು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳನ್ನು ಭಯಪಡಿಸುವ ಅಥವಾ ಅವಮಾನಿಸುವ ಬದಲು, ಅವರಿಗೆ ಸೂಕ್ತ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ಮತ್ತು ಅಭ್ಯಾಸ (Guidance and Practice) ನೀಡುವುದು ಅತ್ಯಗತ್ಯ.
ಸಂಘರ್ಷ (Conflict) ಮತ್ತು ಅದರ 3 ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳು
ಸಂಘರ್ಷ ಎಂದರೇನು?
ಪರಸ್ಪರ ವಿರೋಧಿಯಾದ 2 ಆಯ್ಕೆಗಳು, ಗುರಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ವ್ಯಕ್ತಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಮಾನಸಿಕ ಗೊಂದಲವನ್ನು Conflict (ಸಂಘರ್ಷ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ. ಸಂವಹನ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆ ಪರಿಹಾರ (Problem-solving) ಕೌಶಲ್ಯಗಳು ಈ ಸಂಘರ್ಷವನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು (Conflict resolution) ಸಹಾಯಕವಾಗಿವೆ.
1. Approach-Approach Conflict
ಇದು 2 ಆಕರ್ಷಕ ಅಥವಾ ಇಷ್ಟವಾದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ: 2 ಅತ್ಯಂತ ಇಷ್ಟವಾದ ಕೋರ್ಸ್ಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ 1 ನ್ನು ಮಾತ್ರ ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.
2. Avoidance-Avoidance Conflict
ಇದು 2 ಅಹಿತಕರ ಅಥವಾ ಇಷ್ಟವಿಲ್ಲದ ಆಯ್ಕೆಗಳ ನಡುವೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಘರ್ಷವಾಗಿದೆ.
ಉದಾಹರಣೆ: 2 ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಅಥವಾ ಅಹಿತಕರ ಕೆಲಸಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದಾದರೂ 1 ನ್ನು ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ಅನಿವಾರ್ಯತೆ.
3. Approach-Avoidance Conflict
ಒಂದೇ ಆಯ್ಕೆಯು ಆಕರ್ಷಕವೂ ಆಗಿದ್ದು, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಹಿತಕರವೂ ಅಥವಾ ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವಂತಹದ್ದೂ ಆಗಿರುವಾಗ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಘರ್ಷ.
ಉದಾಹರಣೆ: ಬಹುಮಾನ ಸಿಗುವ ಅವಕಾಶವಿದ್ದರೂ, ಕಷ್ಟಕರವಾದ ಮತ್ತು ಭಯ ಹುಟ್ಟಿಸುವ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ.
