ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ: ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ – Piaget
ಪಿಯಾಜೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪೀಠಿಕೆ
ಜೀನ್ ಪಿಯಾಜೆ (Jean Piaget) ಅವರ ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವು (Cognitive Development) ಮಗುವು ತನ್ನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಪಿಯಾಜೆ ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಮಗುವು ಒಂದು ಸಕ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನ ನಿರ್ಮಾತೃ. ಮಗುವು ಕೇವಲ ಶಿಕ್ಷಕರಿಂದಲೋ ಅಥವಾ ಪಠಣದಿಂದಲೋ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪಡೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಬದಲಾಗಿ ಸಕ್ರಿಯ ಅನುಭವದ ಮೂಲಕ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ವಿಕಸನಗೊಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಮುಖ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು
- Schema (ಸ್ಕೀಮಾ): ಇದು ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸಂಘಟಿಸುವ ಮತ್ತು ಶೇಖರಿಸಿಡುವ ಮೂಲ ಮಾನಸಿಕ ರಚನೆಯಾಗಿದೆ.
- Assimilation (ಸಮೀಕರಣ): ಮಗುವು ತನ್ನ ಹೊಸ ಅನುಭವವನ್ನು ತನ್ನಲ್ಲಿ ಈಗಾಗಲೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ schema ಗೆ ಹೊಂದಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
- Accommodation (ಹೊಂದಾಣಿಕೆ): ಹೊಸ ಅನುಭವ ಅಥವಾ ಮಾಹಿತಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಹಳೆಯ schema ವನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಅಥವಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು.
- Equilibration (ಸಮತೋಲನ): ಹೊಸ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಹಳೆಯ ಜ್ಞಾನದ ನಡುವೆ ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಸಮತೋಲನ ಸಾಧಿಸುವ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ.
ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ 4 ಪ್ರಮುಖ ಹಂತಗಳು
1. Sensorimotor ಹಂತ (0-2 ವರ್ಷಗಳು)
ಈ ಮೊದಲ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಮಗುವು ತನ್ನ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು (Senses) ಮತ್ತು ಚಲನ ಅನುಭವಗಳ (Motor actions) ಮೂಲಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಮತ್ತು ಕಲಿಯಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
2. Preoperational ಹಂತ (2-7 ವರ್ಷಗಳು)
ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಗುವಿನಲ್ಲಿ Symbolic Thought (ಸಾಂಕೇತಿಕ ಚಿಂತನೆ) ಬೆಳೆಯುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಮಗುವು ಇತರರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಮಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು Egocentrism (ಅಹಂಕೇಂದ್ರಿತತೆ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
3. Concrete Operational ಹಂತ (7-11 ವರ್ಷಗಳು)
ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಮಗುವು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣುವ ಅಥವಾ ಮೂರ್ತ ವಸ್ತುಗಳ (Concrete objects) ಕುರಿತು ತಾರ್ಕಿಕ ಚಿಂತನೆ ಮಾಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತದೆ. Conservation (ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಕಲ್ಪನೆ) ಕೂಡ ಇದೇ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
4. Formal Operational ಹಂತ (11 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ)
ಇದು ಪಿಯಾಜೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಅಂತಿಮ ಹಂತ. ಇಲ್ಲಿ ಮಗುವು Abstract ಮತ್ತು Hypothetical Thinking (ಅಮೂರ್ತ ಮತ್ತು ಕಾಲ್ಪನಿಕ ಚಿಂತನೆ) ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.
