JNVST 2027 EVS: नैसर्गिक आपत्ती (Natural Disasters) – सोप्या भाषेत!
नमस्कार विद्यार्थी मित्रांनो! तुम्ही JNVST 2027 च्या परीक्षेची तयारी करत आहात ना? चला तर मग, आज आपण पर्यावरण अभ्यास (EVS) मधील एक अत्यंत महत्त्वाचा विषय शिकूया – ‘नैसर्गिक आपत्ती’ (Natural Disasters).
नैसर्गिक आपत्ती म्हणजे काय?
निसर्ग खूप सुंदर आहे, पण कधीकधी निसर्गात असे काही भयानक बदल होतात ज्यामुळे सजीव आणि मालमत्तेचे खूप मोठे नुकसान होते. यालाच आपण ‘नैसर्गिक आपत्ती’ असे म्हणतो. या आपत्तींवर माणसाचे नियंत्रण नसते.
नैसर्गिक आपत्तींचे मुख्य प्रकार आणि उदाहरणे:
1. भूकंप (Earthquake)
जेव्हा जमिनीच्या आत प्रचंड हालचाली होतात, तेव्हा जमीन अचानक हलू लागते. याला भूकंप म्हणतात.
उदाहरण: जमिनीला मोठ्या भेगा पडणे आणि घरे किंवा इमारती कोसळणे.
2. पूर (Flood)
जेव्हा खूप जास्त पाऊस पडतो, तेव्हा नद्यांचे पाणी पात्राबाहेर येऊन गावांमध्ये आणि शहरांमध्ये शिरते.
उदाहरण: सततच्या पावसामुळे रस्ते, घरे आणि शेती पूर्णपणे पाण्याखाली जाणे.
3. दुष्काळ (Drought)
जेव्हा सलग अनेक महिने किंवा वर्षे पाऊस पडत नाही, तेव्हा पाण्याची तीव्र टंचाई निर्माण होते, याला दुष्काळ म्हणतात.
उदाहरण: नद्या आणि विहिरी आटणे, तसेच पाण्याअभावी शेतातील पिके करपून जाणे.
4. चक्रीवादळ (Cyclone)
समुद्रात तयार होणारे भयंकर आणि वेगाने फिरणारे वारे जेव्हा पावसासोबत जमिनीवर आदळतात, तेव्हा चक्रीवादळ येते.
उदाहरण: खूप वेगाच्या वाऱ्यामुळे मोठी झाडे आणि विजेचे खांब उन्मळून पडणे.
5. त्सुनामी (Tsunami)
समुद्राच्या आत भूकंप झाल्यामुळे समुद्रात खूप मोठ्या आणि उंच लाटा निर्माण होतात ज्या किनाऱ्यावर धडकतात.
उदाहरण: समुद्राच्या महाकाय लाटांमुळे किनाऱ्यावरील गावे पाण्याखाली जाणे.
सराव प्रश्न (MCQs)
प्रश्न 1: खूप दिवस पाऊस न पडल्यास खालीलपैकी कोणती आपत्ती येते?
- पूर
- दुष्काळ
- भूकंप
- त्सुनामी
उत्तर: (B) दुष्काळ
प्रश्न 2: समुद्राच्या आत भूकंप झाल्यामुळे काय निर्माण होते?
- चक्रीवादळ
- वणवा
- त्सुनामी
- दुष्काळ
उत्तर: (C) त्सुनामी
प्रश्न 3: जमिनीला अचानक हादरे बसून ती हलू लागते, याला काय म्हणतात?
- भूकंप
- पूर
- दुष्काळ
- चक्रीवादळ
उत्तर: (A) भूकंप
प्रश्न 4: जोराच्या पावसामुळे नद्यांचे पाणी गावांमध्ये शिरते, या परिस्थितीला काय म्हणतात?
- दुष्काळ
- भूकंप
- पूर
- त्सुनामी
उत्तर: (C) पूर
JNVST 2027 परीक्षेसाठी खूप खूप शुभेच्छा! (All the Best!)
