JNVST 2027 EVS: कपडे आणि तंतू (Clothes and Fibres) – संपूर्ण अभ्यास
नमस्कार मुलांनो! तुम्ही JNVST 2027 परीक्षेची तयारी करत आहात ना? आज आपण आपल्या दैनंदिन जीवनातील अत्यंत महत्त्वाची गोष्ट म्हणजेच ‘कपडे आणि तंतू’ याबद्दल सविस्तर माहिती जाणून घेणार आहोत.
1. आपण कपडे का घालतो? (Why do we wear clothes?)
आपल्या सर्वांना सुंदर कपडे घालणे आवडते. कपडे आपल्याला फक्त सुंदरच दिसत नाहीत, तर ते आपले रक्षण करतात:
- ऊन, वारा, पाऊस आणि थंडीपासून संरक्षण करण्यासाठी.
- धूळ, माती आणि कीटकांच्या डंभांपासून वाचण्यासाठी.
- समाजात सभ्य आणि नीटनेटके दिसण्यासाठी.
2. तंतू म्हणजे काय आणि त्याचे प्रकार? (What are Fibres and their Types?)
जेव्हा आपण एखादे कापड जवळून पाहतो, ત્યારે त्यात धाग्यांचे पातळ रेणू किंवा तागे दिसतात, त्यांना तंतू (Fibres) असे म्हणतात. हे तंतू प्रामुख्याने 2 प्रकारचे असतात:
अ) नैसर्गिक तंतू (Natural Fibres)
जे तंतू आपल्याला निसर्गातून म्हणजेच वनस्पती आणि प्राण्यांपासून मिळतात, त्यांना नैसर्गिक तंतू म्हणतात.
उदाहरणे:
• वनस्पतींपासून: सुती (Cotton) – कापसाच्या झाडापासून, ताग (Jute).
• प्राण्यांपासून: लोकर (Wool) – Mendhe (Sheep) पासून, रेशीम (Silk) – रेशीम कीटकापासून (Silkworm).
ब) कृत्रिम किंवा मानवनिर्मित तंतू (Synthetic / Man-made Fibres)
जे तंतू कारखान्यांमध्ये रसायनांचा वापर करून मानवाने तयार केले आहेत, त्यांना कृत्रिम तंतू म्हणतात. हे पाण्याचा जास्त प्रभाव घेत नाहीत आणि लवकर सुकतात.
उदाहरणे: नायलन (Nylon), पॉलिएस्टर (Polyester), रेयॉन (Rayon), अक्रेलिक (Acrylic).
3. ऋतूनुसार कपडे (Clothes according to Seasons)
१. उन्हाळा (Summer): या ऋतूत आपण सुती (Cotton) कपडे घालतो कारण ते घाम शोषून घेतात आणि शरीर थंड ठेवतात.
२. हिवाळा (Winter): या ऋतूत आपण लोकरीचे (Woolen) कपडे घालतो कारण ते शरीर तापावून ठेवतात आणि उष्णता टिकवून ठेवतात.
३. पावसाळा (Monsoon): पावसात आपण रेनकोट (Raincoat) किंवा रबरचे बुट वापरतो जे पाणी आत शिरू देत नाहीत.
अपेक्षित बहुपर्यायी प्रश्न (Expected MCQs for JNVST 2027)
प्रश्न 1: खालीलपैकी कोणते उदाहरण ‘प्राण्यांपासून मिळणाऱ्या नैसर्गिक तंतूचे’ आहे?
अ) सुती कापड (Cotton)
ब) लोकर (Wool)
क) नायलन (Nylon)
ड) पॉलिएस्टर (Polyester)
उत्तर: ब) लोकर (Wool)
प्रश्न 2: उन्हाळ्यात आपण प्रामुख्याने कोणत्या प्रकारचे कपडे घालणे पसंत करतो?
अ) लोकरीचे कपडे
ब) सुती (Cotton) कपडे
क) प्लास्टिक कोट
ड) जाड रेनकोट
उत्तर: ब) सुती (Cotton) कपडे
प्रश्न 3: खालीलपैकी कोणता तंतू मानवनिर्मित (कृत्रिम) आहे?
अ) रेशीम
ब) लोकर
क) नायलन
ड) सुती धागा
उत्तर: क) नायलन
थोडक्यात महत्त्वाचे (Key Takeaways):
कपडे आपले रक्षण करतात. तंतू हे नैसर्गिक (वनस्पती/प्राणी) आणि कृत्रिम (मानवनिर्मित) अशा २ मुख्य प्रकारचे असतात. परीक्षेसाठी ही सर्व उदाहरणे पक्की लक्षात ठेवा!
जवाहर नवोदय विद्यालय प्रवेश परीक्षा 2027 साठी तुम्हाला खूप खूप शुभेच्छा! (All the Best!)
