🌟 ಜೈನ ಧರ್ಮ: KARTET, CTET, GPSTR ಹಾಗೂ HSTR ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಸಮಗ್ರ ಅಧ್ಯಯನ ಸಾಮಗ್ರಿ
1. ಪರಿಚಯ
ಪ್ರಾಚೀನ ಭಾರತದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ರಾಜಕೀಯ ಪಲ್ಲಟಗಳಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಿಕ ಕ್ರಾಂತಿಗಳೂ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿವೆ. ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದದ್ದು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಉದಯಿಸಿದ ಶ್ರಮಣ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು. ಈ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳಲ್ಲಿ ‘ಜೈನ ಧರ್ಮ’ (Jainism) ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಮತ್ತು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ದರ್ಶನವಾಗಿದೆ. KARTET, CTET, GPSTR, HSTR ಹಾಗೂ ಕರ್ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ CET ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ಇತಿಹಾಸ ಪಠ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮವು ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಧ್ಯಾಯವಾಗಿದೆ. ಸ್ಪರ್ಧಾತ್ಮಕ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಸಿದ್ಧಪಡಿಸಲಾದ ಈ ಲೇಖನವು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಉಗಮ, ತತ್ವಗಳು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಅದರ ಪ್ರಭಾವದ ಬಗ್ಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ, ನಿಖರ ಹಾಗೂ ವಿಶ್ವಾಸಾರ್ಹ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.
2. ವಿಷಯದ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಕ್ರಿ.ಪೂ. 6ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳು, ಪ್ರಾಣಿಬಲಿ ಮತ್ತು ಕರ್ಮಕಾಂಡಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದವು. ವರ್ಣಾಶ್ರಮ ಧರ್ಮದಿಂದಾಗಿ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಅಸಮಾನತೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿತ್ತು. ಜನಸಾಮಾನ್ಯರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗದ ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯ ಬದಲು, ಸಾಮಾನ್ಯರ ಭಾಷೆಯಾದ ‘ಪ್ರಾಕೃತ’ದಲ್ಲಿ ಬೋಧನೆ ಮಾಡಿದ ಜೈನ ಧರ್ಮವು ಜನರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಾಯಿತು. ಜೈನ ಎಂಬ ಪದವು ‘ಜಿನ್’ (Jina) ಎಂಬ ಸಂಸ್ಕೃತ ಮೂಲದಿಂದ ಬಂದಿದ್ದು, ಇದರ ಅರ್ಥ ‘ಇಂದ್ರಿಯಗಳನ್ನು ಗೆದ್ದವನು’ ಅಥವಾ ‘ವಿಜೇತ’ (Conqueror) ಎಂದಾಗಿದೆ.
3. ವಿಷಯದ ಸವಿಸ್ತಾರ ಮಾಹಿತಿ
ಜೈನ ಧರ್ಮವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವರು ಮತ್ತು ಬೋಧಿಸಿದವರನ್ನು ‘ತೀರ್ಥಂಕರರು’ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ತೀರ್ಥಂಕರ ಎಂದರೆ ‘ಭವಸಾಗರವನ್ನು ದಾಟಿಸುವವನು’ ಎಂದರ್ಥ. ಜೈನ ಸಂಪ್ರದಾಯದ ಪ್ರಕಾರ ಒಟ್ಟು 24 ತೀರ್ಥಂಕರರಿದ್ದಾರೆ.
- 1ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ: ವೃಷಭನಾಥ (ರಿಷಭನಾಥ / ಆದಿನಾಥ). ಇವರ ಲಾಂಛನ – ಗೂಳಿ (Bull).
- 23ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ: ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ. ಇವರು ಕಾಶಿಯ ರಾಜ ಅಶ್ವಸೇನನ ಪುತ್ರ. ಇವರ ಲಾಂಛನ – ಸರ್ಪ (Snake). ಇವರು ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹ ಎಂಬ 4 ತತ್ವಗಳನ್ನು ಬೋಧಿಸಿದರು.
- 24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ: ವರ್ಧಮಾನ ಮಹಾವೀರ. ಇವರ ಲಾಂಛನ – ಸಿಂಹ (Lion). ಜೈನ ಧರ್ಮದ ನೈಜ ಸ್ಥಾಪಕರೆಂದು ಇವರನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ವರ್ಧಮಾನ ಮಹಾವೀರನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 540 – 468)
| ವಿವರಣೆ | ಮಾಹಿತಿ |
|---|---|
| ಜನನ | ಕ್ರಿ.ಪೂ. 540, ಬಿಹಾರದ ವೈಶಾಲಿ ಸಮೀಪದ ಕುಂಡಗ್ರಾಮ |
| ತಂದೆ – ತಾಯಿ | ಸಿದ್ಧಾರ್ಥ (ಜ್ಞಾತೃಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ವಂಶ) ಮತ್ತು ತ್ರಿಶಲಾದೇವಿ (ಲಿಚ್ಛವಿ ರಾಜ ಚೇತಕನ ಸಹೋದರಿ) |
| ಪತ್ನಿ ಮತ್ತು ಮಗಳು | ಯಶೋದಾ, ಮಗಳು: ಅನೋಜ್ಯಾ (ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ) |
| ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕಾರ | 30ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ, ಅಣ್ಣ ನಂದಿವರ್ಧನನ ಒಪ್ಪಿಗೆ ಪಡೆದು. |
| ಜ್ಞಾನೋದಯ (ಕೈವಲ್ಯ) | 12 ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸಿನ ನಂತರ, 42ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಬಿಹಾರದ ಜೃಂಭಿಕ ಗ್ರಾಮದ ಬಳಿ ಋಜುಪಾಲಿಕಾ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿ ಸಾಲವೃಕ್ಷದ (Sal Tree) ಕೆಳಗೆ ಜ್ಞಾನೋದಯವಾಯಿತು. |
| ಬಿರುದುಗಳು | ಕೇವಲಿ (ಸರ್ವಜ್ಞಾನಿ), ಜಿನ (ಗೆದ್ದವನು), ಮಹಾವೀರ (ಮಹಾ ಶೂರ), ನಿರ್ಗ್ರಂಥ (ಬಂಧನಗಳಿಲ್ಲದವನು). |
| ನಿರ್ವಾಣ (ಮರಣ) | ಕ್ರಿ.ಪೂ. 468 (72ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ), ಬಿಹಾರದ ಪಾಟ್ನಾ ಸಮೀಪದ ಪಾವಾಪುರಿ ಎಂಬಲ್ಲಿ. |
ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ತತ್ವಗಳು
1. ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳು:
ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥರು ಬೋಧಿಸಿದ 4 ತತ್ವಗಳಿಗೆ ಮಹಾವೀರರು 5ನೇ ತತ್ವವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದರು.
- ಅಹಿಂಸೆ (Ahimsa): ಯಾವುದೇ ಜೀವಿಗೆ ಮನಸ್ಸು, ಮಾತು ಮತ್ತು ಕೃತಿಯಿಂದ ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದಿರುವುದು.
- ಸತ್ಯ (Satya): ಸದಾ ಸತ್ಯವನ್ನೇ ನುಡಿಯುವುದು.
- ಅಸ್ತೇಯ (Asteya): ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡದಿರುವುದು (ಕದಿಯದಿರುವುದು).
- ಅಪರಿಗ್ರಹ (Aparigraha): ಆಸ್ತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸದಿರುವುದು (ಮಮಕಾರ ತ್ಯಾಗ).
- ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ (Brahmacharya): ಇಂದ್ರಿಯ ನಿಗ್ರಹ (ಮಹಾವೀರರು ಸೇರಿಸಿದ್ದು).
2. ತ್ರಿರತ್ನಗಳು (Three Jewels):
ಆತ್ಮದ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ಜೈನ ಧರ್ಮವು ಮೂರು ಮಾರ್ಗಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ.
- ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ (Right Belief): ಜೈನ ತೀರ್ಥಂಕರರಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅವರ ಬೋಧನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಪೂರ್ಣ ನಂಬಿಕೆ ಇಡುವುದು.
- ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ (Right Knowledge): ಅಜ್ಞಾನವನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯುವುದು.
- ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ (Right Action/Conduct): ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳನ್ನು ಚಾಚೂತಪ್ಪದೆ ಪಾಲಿಸುವುದು.
3. ಸ್ಯಾದ್ವಾದ (Syadvada) ಅಥವಾ ಅನೇಕಾಂತವಾದ:
ಸತ್ಯವು ಅನೇಕ ಮುಖಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಯಾರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವೂ ಸಂಪೂರ್ಣ ಸತ್ಯವಲ್ಲ, ಎಲ್ಲವೂ ಸಾಪೇಕ್ಷ (Relative) ಎಂಬುದೇ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ತಿರುಳು.
ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪಂಗಡಗಳು (Sects of Jainism)
ಮೌರ್ಯರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (ಕ್ರಿ.ಪೂ. 3ನೇ ಶತಮಾನ) ಮಗಧದಲ್ಲಿ 12 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಭೀಕರ ಬರಗಾಲ ಬಂದಾಗ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಎರಡು ಪಂಗಡಗಳಾಗಿ ಒಡೆಯಿತು.
| ದಿಗಂಬರರು (Digambaras) | ಶ್ವೇತಾಂಬರರು (Shvetambaras) |
|---|---|
| ಭದ್ರಬಾಹು ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತಕ್ಕೆ (ಕರ್ನಾಟಕದ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ) ವಲಸೆ ಬಂದವರು. | ಸ್ಥೂಲಬಾಹು ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಮಗಧದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದವರು. |
| ಇವರು ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು ಧರಿಸುವುದಿಲ್ಲ (ದಿಕ್ಕುಗಳೇ ಇವರ ಉಡುಪು). ಅಪ್ಪಟ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾದಿಗಳು. | ಇವರು ಬಿಳಿಯ ಬಟ್ಟೆಯನ್ನು (ಶ್ವೇತ ವಸ್ತ್ರ) ಧರಿಸುತ್ತಾರೆ. |
| ಮಹಿಳೆಯರಿಗೆ ಮೋಕ್ಷವಿಲ್ಲ ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. | ಮಹಿಳೆಯರೂ ಮೋಕ್ಷ ಹೊಂದಬಹುದು ಎಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. |
ಜೈನ ಮಹಾಸಭೆಗಳು (Jain Councils)
| ಮಹಾಸಭೆ | ವರ್ಷ | ಸ್ಥಳ | ಅಧ್ಯಕ್ಷತೆ | ಪ್ರಮುಖ ಘಟನೆ |
|---|---|---|---|---|
| 1ನೇ ಮಹಾಸಭೆ | ಕ್ರಿ.ಪೂ. 300 | ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ | ಸ್ಥೂಲಬಾಹು | 12 ಅಂಗಗಳ ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ದಿಗಂಬರ-ಶ್ವೇತಾಂಬರ ವಿಭಜನೆ. |
| 2ನೇ ಮಹಾಸಭೆ | ಕ್ರಿ.ಶ. 512 | ವಲ್ಲಭಿ (ಗುಜರಾತ್) | ದೇವರ್ಧಿ ಕ್ಷಮಾಶ್ರಮಣ | ಜೈನ ಧಾರ್ಮಿಕ ಗ್ರಂಥಗಳ ಅಂತಿಮ ಸಂಕಲನ ಮತ್ತು ಬರಹ ರೂಪಕ್ಕೆ ತರುವುದು. |
ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ
ಕರ್ನಾಟಕವು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ಪ್ರಮುಖ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಮೌರ್ಯ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನು ಭದ್ರಬಾಹುವಿನೊಂದಿಗೆ ಹಾಸನ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದು ‘ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತ’ (ಉಪವಾಸವಿದ್ದು ಪ್ರಾಣ ಬಿಡುವುದು) ಆಚರಿಸಿ ಮರಣ ಹೊಂದಿದನು.
- ಸಾಹಿತ್ಯ: ಜೈನರ ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ‘ಆಗಮಗಳು’ ಅಥವಾ ‘ಅಂಗಗಳು’ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇವು ಅರ್ಧಮಾಗಧಿ (ಪ್ರಾಕೃತ) ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ. ಪಂಪ, ರನ್ನ, ಪೊನ್ನ (ರತ್ನತ್ರಯರು) ಮುಂತಾದ ಕನ್ನಡದ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕವಿಗಳು ಜೈನರು.
- ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ: ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳದ ವಿಂಧ್ಯಗಿರಿಯಲ್ಲಿರುವ 58 ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಏಕಶಿಲಾ ಬಾಹುಬಲಿ (ಗೋಮಟೇಶ್ವರ) ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು ಗಂಗರ ದೊರೆ ರಾಚಮಲ್ಲನ ಮಂತ್ರಿ ಚಾವುಂಡರಾಯನು (ಕ್ರಿ.ಶ. 981) ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ 12 ವರ್ಷಗಳಿಗೊಮ್ಮೆ ಮಹಾಮಸ್ತಕಾಭಿಷೇಕ ನಡೆಯುತ್ತದೆ.
- ರಾಜಸ್ಥಾನದ ಮೌಂಟ್ ಅಬುವಿನಲ್ಲಿರುವ ದಿಲ್ವಾರ ಜೈನ ದೇವಾಲಯ ಅಮೃತಶಿಲೆಯ ಕಲಾಕೃತಿಗೆ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ.
- KARTET / CTET: ಮಹಾವೀರನ ಜನನ ಸ್ಥಳ (ಕುಂಡಗ್ರಾಮ), ಮರಣ ಹೊಂದಿದ ಸ್ಥಳ (ಪಾವಾಪುರಿ) ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನೋದಯವಾದ ನದಿ (ಋಜುಪಾಲಿಕಾ) ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು.
- GPSTR / HSTR: ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳಲ್ಲಿ ಮಹಾವೀರನು ಸೇರಿಸಿದ 5ನೇ ವ್ರತ ಯಾವುದು? (ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ). ತ್ರಿರತ್ನಗಳು ಯಾವುವು? ಜೈನ ಗ್ರಂಥಗಳ ಭಾಷೆ ಯಾವುದು? (ಪ್ರಾಕೃತ/ಅರ್ಧಮಾಗಧಿ) – ಇವು ಅತಿ ಮುಖ್ಯ.
- CET: ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನು ಯಾವ ಜೈನ ಮುನಿಯೊಂದಿಗೆ ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳಕ್ಕೆ ಬಂದನು? (ಭದ್ರಬಾಹು). ಅನೇಕಾಂತವಾದ ಯಾವ ಧರ್ಮಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ? (ಜೈನ ಧರ್ಮ).
ಸುಲಭವಾಗಿ ನೆನಪಿಡಲು ಟ್ರಿಕ್ಸ್ / Mnemonics
- ತ್ರಿರತ್ನಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಲು ಟ್ರಿಕ್: “ಜಾ-ದ-ಚಾ”
ಜಾ – ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ, ದ – ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ, ಚಾ – ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ - ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳನ್ನು ನೆನಪಿಡಲು ಟ್ರಿಕ್: “ಅ-ಸ-ಅ-ಅ-ಬ”
ಅ – ಅಹಿಂಸೆ, ಸ – ಸತ್ಯ, ಅ – ಅಸ್ತೇಯ, ಅ – ಅಪರಿಗ್ರಹ, ಬ – ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ. - ಮಹಾಸಭೆಗಳ ಸ್ಥಳ ನೆನಪಿಡಲು: “ಪಾ-ವ” (Pa-Va)
ಪಾ – ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ (1ನೇ ಸಭೆ), ವ – ವಲ್ಲಭಿ (2ನೇ ಸಭೆ)
4. 20 ಬಹು ಆಯ್ಕೆ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು (MCQs) – ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
a) 20 b) 22 c) 23 d) 24
a) ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ b) ವೃಷಭನಾಥ (ರಿಷಭನಾಥ) c) ಮಹಾವೀರ d) ಅಜಿತನಾಥ
a) ಲುಂಬಿನಿವನ b) ಸಾರನಾಥ c) ಕುಂಡಗ್ರಾಮ d) ಕುಶಿನಗರ
a) ಯಶೋದಾ b) ತ್ರಿಶಲಾದೇವಿ c) ಮಹಾಮಾಯೆ d) ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿನಿ
a) ಅಹಿಂಸೆ b) ಸತ್ಯ c) ಅಪರಿಗ್ರಹ d) ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ
a) ಗಂಗಾ b) ನಿರಂಜನಾ c) ಋಜುಪಾಲಿಕಾ d) ಯಮುನಾ
a) ತ್ರಿಪಿಟಕಗಳು b) ಆಗಮಗಳು (ಅಂಗಗಳು) c) ವೇದಗಳು d) ಜಾತಕ ಕಥೆಗಳು
a) ಸಂಸ್ಕೃತ b) ಪಾಳಿ c) ಪ್ರಾಕೃತ (ಅರ್ಧಮಾಗಧಿ) d) ಶೌರಸೇನಿ
a) ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮ b) ಜೈನ ಧರ್ಮ c) ಸಿಖ್ ಧರ್ಮ d) ಅಜೀವಿಕರು
a) ಆಸ್ತಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸದಿರುವುದು b) ಕಳ್ಳತನ ಮಾಡದಿರುವುದು c) ಸುಳ್ಳು ಹೇಳದಿರುವುದು d) ಹಿಂಸೆ ಮಾಡದಿರುವುದು
a) ಸ್ಥೂಲಬಾಹು b) ಭದ್ರಬಾಹು c) ಚಾಣಕ್ಯ d) ದೇವರ್ಧಿ
a) ದಿಗಂಬರರು b) ನಿರ್ಗ್ರಂಥರು c) ಶ್ವೇತಾಂಬರರು d) ಭಿಕ್ಷುಗಳು
a) ಚಾವುಂಡರಾಯ b) ಅಮೋಘವರ್ಷ c) ರಾಚಮಲ್ಲ d) ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನ
a) ವಲ್ಲಭಿ b) ವೈಶಾಲಿ c) ರಾಜಗೃಹ d) ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ
a) ಕುಂಡಗ್ರಾಮ b) ಪಾವಾಪುರಿ c) ಗಯಾ d) ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ
a) ಕಾಶ್ಮೀರ b) ಕನ್ನೌಜ್ c) ವಲ್ಲಭಿ d) ಉಜ್ಜಯಿನಿ
a) ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ b) ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ c) ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ d) ಸಮ್ಯಕ್ ವಾಕ್
a) ಆನೆ b) ಗೂಳಿ c) ಸರ್ಪ d) ಸಿಂಹ
a) ಗುಜರಾತ್ b) ರಾಜಸ್ಥಾನ c) ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ d) ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ
a) ನಿರ್ವಾಣ b) ಮಹಾಪರಿನಿರ್ವಾಣ c) ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತ d) ಕೈವಲ್ಯ
5. 25 ಒಂದು ಅಂಕದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
6. ವಿಷಯದ ಸಾರಾಂಶ
ಜೈನ ಧರ್ಮವು ಭಾರತೀಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ಮತ್ತು ಚಿಂತನೆಗೆ ನೀಡಿದ ಕೊಡುಗೆ ಅಪಾರ. ಯಜ್ಞ-ಯಾಗಾದಿಗಳ ಹಿಂಸೆಯನ್ನು ವಿರೋಧಿಸಿ, ಅಹಿಂಸೆ, ಸರಳತೆ ಮತ್ತು ನೈತಿಕ ಜೀವನಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವ ನೀಡಿತು. ಕಲೆ, ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ಸಾಹಿತ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕನ್ನಡ ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ಜೈನ ಕವಿಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಸ್ಮರಣೀಯ. ದಿಗಂಬರ ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಾಂಬರ ಎಂಬ ಒಡಕುಗಳ ನಡುವೆಯೂ ತನ್ನ ಮೂಲ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಇಂದಿಗೂ ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗಿದೆ.
7. ಉಪಸಂಹಾರ
ಕರ್ನಾಟಕ ಶಿಕ್ಷಕರ ನೇಮಕಾತಿ ಮತ್ತು ಟಿಇಟಿ (TET) ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ತಯಾರಿ ನಡೆಸುತ್ತಿರುವ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಗಳು ಜೈನ ಧರ್ಮದ ತೀರ್ಥಂಕರರು, ಪಂಚ ಮಹಾವ್ರತಗಳು, ತ್ರಿರತ್ನಗಳು ಹಾಗೂ ಮಹಾಸಭೆಗಳ ಕುರಿತು ಸ್ಪಷ್ಟ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಮೇಲಿನ ಟಿಪ್ಪಣಿಗಳು, ಶಾರ್ಟ್ಕಟ್ಗಳು ಮತ್ತು ಮಾದರಿ ಪ್ರಶ್ನೋತ್ತರಗಳು ನಿಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷಾ ಸಿದ್ಧತೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿಸಲು ಖಂಡಿತ ನೆರವಾಗಲಿವೆ.
📌 KARTET | CTET | GPSTR | HSTR Quick Revision Notes
- ಒಟ್ಟು ತೀರ್ಥಂಕರರು: 24.
- ಮೊದಲ ತೀರ್ಥಂಕರ: ವೃಷಭನಾಥ (ಗೂಳಿ).
- 23ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ: ಪಾರ್ಶ್ವನಾಥ (ಸರ್ಪ).
- 24ನೇ ತೀರ್ಥಂಕರ: ವರ್ಧಮಾನ ಮಹಾವೀರ (ಸಿಂಹ).
- ಮಹಾವೀರನ ಜನನ & ಮರಣ: ಕ್ರಿ.ಪೂ. 540 (ಕುಂಡಗ್ರಾಮ) – ಕ್ರಿ.ಪೂ. 468 (ಪಾವಾಪುರಿ).
- ಜ್ಞಾನೋದಯ: ಋಜುಪಾಲಿಕಾ ನದಿ ದೀರ, ಸಾಲವೃಕ್ಷದ ಕೆಳಗೆ.
- 5 ಮಹಾವ್ರತಗಳು: ಅಹಿಂಸೆ, ಸತ್ಯ, ಅಸ್ತೇಯ, ಅಪರಿಗ್ರಹ, ಬ್ರಹ್ಮಚರ್ಯ (ಮಹಾವೀರ ಸೇರಿಸಿದ್ದು).
- ತ್ರಿರತ್ನಗಳು: ಸಮ್ಯಕ್ ಜ್ಞಾನ, ಸಮ್ಯಕ್ ದರ್ಶನ, ಸಮ್ಯಕ್ ಚಾರಿತ್ರ.
- ಪವಿತ್ರ ಗ್ರಂಥಗಳು: ಆಗಮಗಳು (ಅಂಗಗಳು) – ಪ್ರಾಕೃತ/ಅರ್ಧಮಾಗಧಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿವೆ.
- ಪಂಗಡಗಳು: ದಿಗಂಬರರು (ಭದ್ರಬಾಹು) ಮತ್ತು ಶ್ವೇತಾಂಬರರು (ಸ್ಥೂಲಬಾಹು).
- ಮಹಾಸಭೆಗಳು: 1ನೇ- ಪಾಟಲಿಪುತ್ರ, 2ನೇ- ವಲ್ಲಭಿ.
- ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಜೈನ ಕೇಂದ್ರ: ಶ್ರವಣಬೆಳಗೊಳ (ಚಾವುಂಡರಾಯನಿಂದ ಬಾಹುಬಲಿ ಮೂರ್ತಿ ನಿರ್ಮಾಣ, ಚಂದ್ರಗುಪ್ತ ಮೌರ್ಯನಿಂದ ಸಲ್ಲೇಖನ ವ್ರತ).
