कर्नाटक आरोग्य संजीवनी योजना (KASS)
प्रस्तावना:
संदर्भ: 16 2020, 05.09.2022 23.09.2025
कर्नाटक राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांना आणि त्यांच्या पात्र अवलंबून असलेल्या कुटुंबातील सदस्यांना कॅशलेस वैद्यकीय उपचार सुविधा उपलब्ध करून देण्यासाठी राज्य सरकारने दिनांक 01.10.2025 पासून सुरू केलेल्या कर्नाटक आरोग्य संजीवनी योजनेत एकूण 3,76,955 कर्मचाऱ्यांनी सहभाग (opt-in) घेतला आहे आणि 23,081 कर्मचाऱ्यांनी सहभाग नाकारला (opt-out) आहे.
आधुनिक जीवनशैली तणावपूर्ण असल्यामुळे आणि सरकारी कर्मचाऱ्यांवरील कामाच्या ताणामुळे, तसेच निरोगी जीवनासाठी आवश्यक असलेल्या व्यायामाच्या अभावामुळे, 40 वर्षांवरील कर्मचाऱ्यांमध्ये मधुमेह आणि रक्तदाबासारख्या आजारांचे प्रमाण अलीकडे वाढले आहे. या आजारांची जाणीव नसताना त्यांना हृदयविकाराचा झटका, अर्धांगवायू यासारख्या अनेक आजारांचा सामना करावा लागत असल्याचे दिसून आले आहे.
योग्य वेळी काही अत्यंत आवश्यक सामान्य वैद्यकीय तपासण्या केल्यास, प्राथमिक टप्प्यातच आवश्यक औषधोपचार मिळून अशा गंभीर आणि धोकादायक आरोग्य समस्या टाळता येऊ शकतात आणि आरोग्याचे रक्षण करता येऊ शकते.
केंद्र सरकारी कर्मचाऱ्यांना दिलेल्या Preventive Health Checkup च्या धर्तीवर राज्य सरकारी कर्मचाऱ्यांनाही “Annual Health Checkup” सुविधा देण्याबाबत आरोग्य आणि कुटुंब कल्याण सेवा संचालकांचे मत घेऊन, सरकारने हे विचारात घेतले आहे की KASS योजनेत नोंदणीकृत (opt-in) असलेल्या सरकारी कर्मचाऱ्यांना वार्षिक आरोग्य तपासणी प्रदान करणे आवश्यक आहे.
राज्य सरकारने दिनांक 01.10.2025 पासून सुरू केलेल्या कर्नाटक आरोग्य संजीवनी योजनेत समाविष्ट (Opt-in) असलेल्या सर्व सरकारी कर्मचाऱ्यांना वार्षिक वैद्यकीय तपासणी सुविधा मंजूर करण्याचा निर्णय घेतला आहे आणि दिनांक 05.09.2022 च्या आदेशातील सूचनांमध्ये अंशतः बदल करून खालीलप्रमाणे आदेश दिले आहेत.
प्रस्तावनेत स्पष्ट केल्याप्रमाणे, 01.10.2025 पासून सुरू करण्यात आलेल्या कर्नाटक आरोग्य संजीवनी योजनेत समाविष्ट असलेल्या (Opt-in) सरकारी कर्मचाऱ्यांना… ‘वार्षिक वैद्यकीय तपासणी’ अंतर्गत 40 वर्षांवरील सरकारी कर्मचाऱ्यांना कॅलेंडर वर्षात एकदा खालील काही विशिष्ट आणि अत्यावश्यक वैद्यकीय तपासण्या कर्नाटक आरोग्य संजीवनी योजनेअंतर्गत कॅशलेस (विनाशुल्क) स्वरूपात, काही अटींच्या अधीन राहून मिळण्याची सुविधा देऊन आदेशित करण्यात येत आहे:-
I. सामान्य तपासणी (General)
- पल्स रेट (Pulse Rate)
- रक्तदाब (Blood Pressure)
- तापमान (Temperature)
- श्वसन दर (Respiratory Rate)
- वजन (Weight)
- बॉडी मास इंडेक्स (BMI)
II. सिस्टेमिक तपासणी (Systemic)
- श्वसन प्रणाली (Respiratory System)
- हृदय व रक्तवाहिन्यासंबंधी (CVS)
- उदर (Abdomen)
- मध्यवर्ती मज्जासंस्था (CNS)
- लोकोमोटर प्रणाली (Locomotor)
III, IV & V. डोळे, दंत व ENT
- दंत तपासणी (Dental)
- डोळे: दृष्टी तपासणी (जवळची/दूरची), टोनोमेट्री, फंडस तपासणी
- ईएनटी तपासणी (ENT)
VI. स्त्रीरोग तपासणी (महिलांसाठी)
- पेल्विक तपासणी: लोकल तपासणी, पर व्हजायनम (Per vaginum), पर स्पेक्युलम (Per speculum)
- स्तनांची तपासणी (Breast Examination)
VII. सर्जिकल तपासणी
- तज्ज्ञांद्वारे सामान्य सर्जिकल तपासणी (Surgical Examination)
I. हेमोग्राम (Hemogram)
- हिमोग्लोबिन (Hemoglobin)
- एकूण ल्युकोसाइट काउंट (TLC)
- डिफरेंशियल ल्युकोसाइट काउंट:
- पॉलीमॉर्फ्स (Polymorphs)
- लिम्फोसाइट्स (Lymphocytes)
- इओसिनोफिल्स (Eosinophils)
- बेसोफिल्स (Basophils)
- मोनोसाइट्स (Monocytes)
- पेरिफेरल स्मीअर (Peripheral Smear)
II, III & IV. लघवी, साखर व लिपिड्स
- लघवीची तपासणी: नियमित (Routine) व सूक्ष्मदर्शकीय (Microscopic)
- रक्तातील साखर: उपाशीपोटी (Fasting), जेवणानंतर (PP) आणि HBA1C
- लिपिड प्रोफाईल: एकूण कोलेस्ट्रॉल, HDL, LDL, VLDL आणि ट्रायग्लिसराइड्स
V & VI. यकृत व किडनी (LFT & KFT)
- यकृत (LFT): सिरम बिलीरुबिन (Total/Direct), ALT/SGPT, AST/SGOT, GGT, सिरम अल्कलाईन फॉस्फेटेस, एकूण प्रथिने, अल्ब्युमिन/ग्लोब्युलिन प्रमाण.
- किडनी (KFT): ब्लड युरिया, सिरम क्रिएटिनिन, सिरम यूरिक ॲसिड, सिरम इलेक्ट्रोलाइट्स (सोडियम आणि पोटॅशियम).
VII & VIII. थायरॉइड व विशेष चाचण्या
- थायरॉइड: सिरम TSH, T3, T4
- पुरुषांसाठी: PSA चाचणी
- महिलांसाठी: PAP स्मीअर, मॅमोग्राम
- इमेजिंग: छातीचा एक्स-रे (PA व्ह्यू), ईसीजी (ECG)
- अल्ट्रासाऊंड (USG): संपूर्ण पोट (पुरुषांमध्ये प्रोस्टेट व Residual Urine सह; महिलांमध्ये पेल्विससह)
महत्त्वाच्या अटी (Terms & Conditions):
- जे सरकारी कर्मचारी स्वेच्छेने या योजनेतून बाहेर पडले आहेत (Opt-out), ते या सुविधेसाठी पात्र असणार नाहीत.
- वार्षिक आरोग्य तपासणी केवळ सरकारी कर्मचाऱ्यांना लागू आहे; त्यांच्या कुटुंबातील अवलंबून असलेल्या सदस्यांना नाही.
- या तपासण्या केवळ सरकारी रुग्णालयांमध्ये (स्वायत्त संस्थांसह) आणि KASS अंतर्गत नोंदणीकृत खाजगी रुग्णालयांमध्येच केल्या जाव्यात.
- सर्व तपासण्या एकाच संस्थेतून केल्या जाव्यात आणि एकाच दाव्यात निकाली काढल्या जाव्यात.
- निर्धारित एकत्रित दर (Consolidated Rates): पुरुष कर्मचाऱ्यांसाठी रु. 2000/- आणि महिला कर्मचाऱ्यांसाठी रु. 2200/- निश्चित केले आहेत.
- विविध तपासण्यांसाठी शासनाने निर्धारित केलेल्या कमाल मर्यादेच्या अधीन राहून मंजुरी दिली जावी.
- खाजगी रुग्णालयांशी करार करण्याची जबाबदारी ‘सुवर्ण आरोग्य सुरक्षा ट्रस्ट’च्या कार्यकारी संचालकांवर असेल.
