नमस्कार भावी शिक्षकांनो!
शिक्षक भरती परीक्षेची (GPSTR) तयारी अंतिम टप्प्यात आली आहे आणि यात ‘मराठी भाषा प्राविण्य चाचणी’ (Paper-3) अत्यंत महत्त्वाची भूमिका बजावते. व्याकरणाचे नियम, उतारे, कविता आणि लेखन कौशल्य… हे सगळं वाचताना कधीकधी गोंधळ उडतो ना? तुमचा हाच गोंधळ दूर करण्यासाठी आणि तुमचा आत्मविश्वास वाढवण्यासाठी आम्ही आजची ही खास पोस्ट घेऊन आलो आहोत.
या पोस्टमध्ये तुम्हाला GPSTR पेपर-३ ची एक परिपूर्ण नमुना प्रश्नपत्रिका (Model Question Paper) मिळेल. पण थांबा, फक्त प्रश्नच नाही, तर त्या प्रश्नांची अचूक उत्तरे आणि ती उत्तरे कशी आली यावर ‘सविस्तर स्पष्टीकरण’ (Detailed Explanation) देखील आम्ही दिले आहे!
पेपर-3: भाषा प्राविण्य चाचणी बद्दल –
पेपर-3 ही वर्णनात्मक (Descriptive) भाषा कौशल्य चाचणी आहे आणि ती फक्त गणित, विज्ञान आणि सामाजिक शास्त्र या प्रवाहातील उमेदवारांसाठी लागू आहे.भाषा विषयाचे शिक्षक या पेपरमधून सूट आहेत.
पेपर-3 मध्ये खालील बाबींवर लक्ष केंद्रित केले जाते:
अध्यापनातील भाषा प्राविण्य
वाचन समज (Reading Comprehension)
शब्दसंग्रह व व्याकरण
लेखन व अभिव्यक्ती कौशल्ये
हा पेपर 100 गुणांचा आहे आणि पात्र होण्यासाठी उमेदवारांनी किमान 60% गुण मिळवणे आवश्यक आहे. या पेपरचा उद्देश शिक्षकांना वर्गात संकल्पना स्पष्ट आणि प्रभावीपणे मांडता येतात का हे सुनिश्चित करणे हा आहे.
या प्रश्नपत्रिकेत तुम्हाला काय काय मिळेल?
- शब्दसंग्रह आणि व्याकरण: समानार्थी-विरुद्धार्थी शब्द, म्हणी, वाक्प्रचार, समास आणि प्रयोग यांचे सोप्या भाषेतील स्पष्टीकरण.
- आकलन कौशल्य: उतारे आणि कविता वाचून अचूक उत्तरे कशी शोधायची याच्या ट्रिक्स.
- लेखन कौशल्य: निबंध, अर्ज आणि चित्र वर्णन (उदा. भारतरत्न गंगुबाई हनगल यांचे वर्णन) कसे लिहावे याचा आदर्श नमुना.
स्पर्धा परीक्षेचा अभ्यास करताना नुसते वाचण्यापेक्षा ‘सराव’ करणे सर्वात जास्त गरजेचे असते. ही प्रश्नपत्रिका सोडवल्याने तुम्हाला परीक्षेच्या स्वरूपाचा (Exam Pattern) अचूक अंदाज येईल आणि वेळेचे नियोजन करणे सोपे जाईल.
चला तर मग, पेन आणि वही घ्या आणि स्वतःची तयारी तपासा! तुमच्या GPSTR च्या प्रवासासाठी आमच्याकडून खूप खूप शुभेच्छा!
(पुढे वाचा आणि प्रश्नपत्रिका सोडवायला सुरुवात करा…)
GPSTR Paper-3: मराठी भाषा प्राविण्य चाचणी – मॉडेल उत्तरे
अ) खालील शब्दांचे समानार्थी शब्द लिहा:
1. अरण्य
2. दिवस
3. पर्वत
4. सूर्य
5. वारा
2. दिन / वार
3. डोंगर / नग
4. रवी / भास्कर
5. पवन / अनिल
6. अमृत
7. आदर
8. खंडन
9. हर्ष
10. ज्ञानी
7. अनादर / अपमान
8. मंडन
9. खेद / शोक
10. अज्ञानी
अ) आंबा गोड आहे.
ब) टेबलाखाली पुस्तक पडले.
ब) शब्दयोगी अव्यय
अ) भगवान
ब) मोर
ब) लांडोर
1) लोकांची गाऱ्हाणी कोण ऐकून घेत आहेत?
(ब) मोबाईल: शाप की वरदान
(अ) एक ना धड भाराभर चिंध्या
स्पष्टीकरण: अनेकदा माणूस अतिलोभापायी किंवा घाईमुळे एकाच वेळी अनेक गोष्टींमध्ये हात घालतो. अशा वेळी त्याचे लक्ष विभागले जाते आणि कष्ट करूनही कोणत्याही कामात यश मिळत नाही. म्हणून, एका वेळी एकाच कामावर लक्ष केंद्रित करून ते पूर्ण करणे हिताचे असते.
(ब) सत्यमेव जयते
प्रति, मा. पालक/ग्रामस्थ, सप्रेम नमस्कार. आमच्या ‘शासकीय उच्च प्राथमिक मराठी शाळा, पांगेरी ब’ येथे दरवर्षीप्रमाणे याही वर्षी विद्यार्थ्यांच्या कलागुणांना वाव देण्यासाठी ‘वार्षिक स्नेहसंमेलन’ आयोजित करण्यात आले आहे. या कार्यक्रमात विद्यार्थ्यांचे सांस्कृतिक कार्यक्रम, नाटक आणि बक्षीस वितरण सोहळा पार पडणार आहे. तरी आपली उपस्थिती प्रार्थनीय आहे.
दिनांक: 25 जानेवारी 2026
वेळ: सकाळी 10:00 वाजता
स्थळ: शालेय मैदान
आपले नम्र, मुख्याध्यापक व शिक्षक वृंद, पांगेरी (ब) शाळा.
प्रति, मा. मुख्याध्यापक, कर्मवीर भाऊराव पाटील विद्यालय, बेळगांव.
विषय: मराठी विषय शिक्षक पदासाठी अर्ज.
महोदय, उपरोक्त विषयान्वये, मला असे समजले आहे की आपल्या विद्यालयात ‘मराठी विषय शिक्षक’ हे पद रिक्त आहे. मी या पदासाठी माझा अर्ज सादर करत आहे. मी मराठी विषयात एम.ए. (M.A.) आणि बी.एड. (B.Ed.) पूर्ण केले असून मला अध्यापनाचा ३ वर्षांचा अनुभव आहे. आपल्या नामांकित संस्थेत काम करण्याची संधी मिळाल्यास मी विद्यार्थ्यांच्या प्रगतीसाठी पूर्ण निष्ठेने प्रयत्न करेन. या अर्जासोबत माझी शैक्षणिक प्रमाणपत्रे जोडली आहेत. कळावे, आपला नम्र, (आपले नाव/सही) पत्ता: बेळगांव.
जन्म आणि बालपण: गंगुबाईंचा जन्म ५ मार्च १९१३ रोजी कर्नाटक राज्यातील धारवाड येथे झाला. संगीत वारसा लाभलेल्या कुटुंबात जन्मलेल्या गंगुबाईंचे प्राथमिक संगीत शिक्षण त्यांच्या आईकडूनच सुरू झाले.
संगीताचे शिक्षण: त्यांनी किराणा घराण्याचे प्रसिद्ध गायक सवाई गंधर्व यांच्याकडून शास्त्रीय संगीताचे शास्त्रोक्त शिक्षण घेतले. सुरुवातीच्या काळात त्यांनी अनेक संघर्षांना तोंड देत आपले संगीत शिक्षण पूर्ण केले.
गायकीचे वैशिष्ट्य: गंगुबाईंची गायकी ही शुद्ध किराणा घराण्याची मानली जाते. त्यांचा आवाज अतिशय गंभीर, भारदस्त आणि पहाडी होता. ख्याल गायकीमध्ये त्यांचे विशेष प्रभुत्व होते.
पुरस्कार आणि सन्मान: भारत सरकारने त्यांना पद्मभूषण (१९७१), पद्मविभूषण (२००२) आणि संगीत नाटक अकादमी पुरस्कार (१९७३) देऊन सन्मानित केले.
निधन: २१ जुलै २००९ रोजी वयाच्या ९६ व्या वर्षी हुबळी येथे त्यांचे निधन झाले.
